Кіріспе

Голландиялық оператор және продюсер Фрэнк Шеффер (1956 жылы Венло қаласында туған) – голландиялық режиссер, оператор және деректі фильмдер продюсері. Ол көбінесе 1996 жылғы «Малерді дирижерлеу» (Conducting Mahler) жұмысымен танымал, бұл фильм 1995 жылы Амстердамда өткен Малер фестивалінде Клаудио Аббадо, Риккардо Шайли, Риккардо Мути және Саймон Рэттлдің қатысуын көрсетеді.

Білім

Шеффер Айндховендегі Индустриялық дизайн академиясында, Гаагадағы "Vrije Academie" өнер колледжінде оқыды, онда ол әйгілі эксперименталды кинорежиссер Франс Звартжеспен бірге оқыды және Амстердамдағы Голландия кино академиясын бітірген.

Алғашқы фильмдер

Алғашқы фильмдеріне 1982 жылғы «Zoetrope People» кіреді, ол Фрэнсис Форд Коппола мен оның студиясы туралы, Уим Вендерс, Том Уэйтс, Витторио Стораро және басқалармен бірлесе түсірілген деректі фильм. Сонымен қатар, Далай-лама және түрлі әлеуметтік/мәдени тақырыптарға арналған деректі фильмдер де бар. 1985 жылы ол «4AD Records» лейблінде «XYMOX» тобының «A Day» музыкалық видеоклипін түсірді, бұл оны музыкалық тақырыптарға жетеледі. 1987 жылы оның қысқа эксперименталды фильмдері жарық көрді: Джон Кейджбен бірлесе жасалған «Сақинаның» 3’50” минуттық нұсқасы – «Вагнердің сақинасы»; және Кейдждің «Еуропера 1 және 2» фильмдерімен бірге көрсету үшін жасалған «Stoperas 1/2». Кейджпен ынтымақтастық «Chessfilmnoise» (1988), Кейдж бен Эллиотт Картер туралы «Time Is Music» (1988) деректі фильмі және Эндрю Калвермен бірлесе түсірілген «From Zero» (1995) фильмдерімен жалғасты.

Ұлы композиторлар

Шеффердің музыка туралы түсірген фильмдері 20 ғасырдың көрнекті композиторларына шолу жасауды қамтиды – 1995 жылы Амстердамда Клаудио Аббадо, Риккардо Чайли, Риккардо Мути және Саймон Раттлдің қатысуымен өткен Малер фестивалі туралы "Малерді дирижерлеу" (1996) фильмінен бастап, Майкл Джилленнің дирижерлігімен Арнольд Шёнбергтің шығармаларынан "Бес оркестрлік туынды" (1994) және Рейнберт де Лиудің дирижерлігімен Игорь Стравинскийдің "Жез аспаптар симфониясы" туралы "Соңғы хорал" (1990) фильмдеріне дейін. Басқа да деректі фильмдер қатарында Луи Андриессен туралы "Жол" (1997, Петер Эотвос дирижерлігімен), Лучано Берио (композитордың өзі дирижерлік еткен 1999 жылғы "Сифониясы" бойынша "Цитераға саяхат"), Пьер Булез ("Эклат", 1993) және Карлхайнц Штокхаузен мен Ардитти квартетінің қатысуымен "Геликоптерлік струнный квартет" (1996) фильмдері бар.

Қазіргі композиторлар мен эксперименталды жобалар

Электрондық музыка тарихы, Стокгаузеннен DJ Spooky және Squarepusher-ге дейін, 1998 жылы Sonic Acts фильмінің тақырыбы болды. Бұдан кейін фильм мен музыкадағы цифрлық ортаның ықпалын зерттейтін үш тәжірибелік жоба жарық көрді: Sonic Images (1998), Sonic Fragments / The Poetics of Digital Fragmentation (1999) және Sonic Genetics (2000). 1999 жылы Шеффер Брайан Иноның осы аттас музыкасына арналған «Әуежайға арналған музыка» атты видеотуын жасады, оны Bang on a Can негізін қалаушылар Джулия Вольф, Майкл Гордон, Дэвид Ланг және Эван Зипоринмен бірлесіп ұйымдастырды. «Океанда» (2001) қазіргі Нью-Йорк композиторларына арналған туынды, онда Стив Райх, Филип Гласс, Эллиотт Картер, Джон Кейдж, Брайан Ино және Bang on a Can негізін қалаушыларының шығармалары орын алған. Шеффер сонымен қатар нақты композиторлар туралы бірнеше терең фильмдермен жұмыс істеп жатыр. Олардың ішінде, Заппа отбасылық қорымен бірлесіп жасалған «Қазіргі заман композиторы өлуден бас тартады» (Frank Zappa туралы, 2000, The Mothers of Invention, Pierre Boulez және Ensemble Modern қатысқан) және 90 минуттық «Zappa Phaze II, The Big Note» (2002) фильмдері бар, одан кейін оның үшінші фильмі шығады. Шеффер 25 жыл бойы Эллиотт Картерді бақылап, түсіріп келді, нәтижесінде «Уақыт лабиринті» (2005) атты туынды жарық көрді, ол композитордың портреті және 20 ғасырдағы модернизм тарихына шолу ұсынады. 2005 жылы Шеффер Пьер Ауди (режиссер) және Сюй Инь (либретто) қатысуымен Тан Дунның «Шәй операсы» туралы толықметражды деректі фильмін аяқтады. Бұл фильм Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында әлемдік премьерасын өткізді. 2006 жылы Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында оның туындыларының ретроспективасы мен Docu Concert көрсетілді. Тегеран филармониясы мен оның бас дирижері, ирандық композитор Надер Машаехи туралы «Был және болма» атты деректі фильм 2009 жылдың маусым айында Доку өнер фестивалінде көрсетілді. Композитор Эдгард Варезе туралы «Бір адам жалғыз» атты ұзақметражды деректі фильм 2009 жылғы Венеция кинофестиваліне іріктелді. 2010 жылы ол «Шығыс дауыстары» атты туындысын аяқтады, онда сириялық музыкант Ибрагим Кеиво және әлемдегі ең үздік дауыстардың бірі – Әзірбайжан әншісі Алим Касимов өнер көрсетті. Ол 2011 жылы Германияда DVD үшін German Record Critics' Award (Preis der deutschen Schallplattenkritik) сыйлығын жеңіп алды. Иран композиторы Надер Машаехи туралы толықметражды деректі фильм – «Гөзаран / Уақыт өтуі». 2011 жылы «Гөзаран / Уақыт өтуі» IDFA (Амстердам халықаралық деректі фильмдер фестивалі) халықаралық конкурсына іріктелді. 2012 жылы Джон Кейдждің 100 жылдық мерейтойын тойлауға арналған «Рёндзи» атты тәжірибелік фильм түсірілді және 1987 жылы түсірілген фильм материалдары «Кейджден қалай шығу керек (Джон Кейджбен бір жыл)» деген атпен қайта өңделді. Ол 2012 жылы тағы да German Record Critics' Award (Preis der deutschen Schallplattenkritik) сыйлығын жеңіп алды. Қазіргі уақытта ол қытай композиторы Гуо Вэньцзинь және Сычуань операсы туралы деректі фильм түсіруде. Болашақта Вольфганг Амадей Моцарттың «Тілсым флейтасы» шығармасына негізделген драмалық туындылар, Густав Малер мен Арнольд Шёнбергтің өміріне арналған параллель өмірлер жоспарлануда.

Режиссер / режиссер және продюсер ретінде

Зоотроптық адамдар 1982, 60 мин. (директор): Документалды фильм. Фрэнсис Форд Коппола және оның студиясы, Вим Вендерс, Том Уэйтс және Витторио Стораро қатысқан. Авалокитешвара 1983, 58 мин. (директор): Документалды фильм. Тибет Далай-ламасы туралы, Марина Абрамовичпен бірге түсірілген. Уақыт – музыка 1987, 60 мин. (директор): Композиторлар Эллиотт Картер және Джон Кейдж туралы документалды фильм. Соңғы хораль 1990, 50 мин. (директор/өндіруші): Игорь Стравинскийдің "Жел аспаптарының симфониясы" атты шығармасы, Рейнберт де Лиудің жетекшілігімен Голландтық жел аспаптар ансамблі. Және көз көреді, құлақ естиді 1992, 60 мин. (директор/өндіруші): Тірі музыкамен қоса тоғыз эксперименталды фильм. Ғарыш табиғаты 1993, 73 мин. (директор/өндіруші): Документалды фильм, екі голланд сәулетшісі: Дом Ханс ван дер Лан және Антон Альбертс. Эклат 1993, 54 мин. (директор/өндіруші): Пьер Булездің "Экла" шығармасы, Эд Спаньярд жетекшілігімен "Het Nieuw Ensemble". Бес оркестрлік шығарма 1994, 55 мин. (директор/өндіруші): Арнольд Шёнбергтің "Fünf Orchesterstücke, opus 16" шығармасы, Майкл Джиллен жетекшілігімен Радио филармониялық оркестрі. Жасырын майдан 1995, 3x50 мин. (директор/өндіруші): Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нидерландтың оңтүстігіндегі қарсылық туралы үш бөлімді серия. Zero-дан, Фильмдер тобы 1995, 84 мин. (директор/өндіруші): 4 бөлімнен тұратын эксперименталды фильм, Эндрю Калвер (АҚШ) режиссердің серіктесі. Zero-дан, Документалды фильм 1995, 52 мин. (директор/өндіруші): Джон Кейдждің "Fourteen" шығармасына негізделген, дирижерсіз Ives ансамблі. Хеликоптерлік квартет 1996, 77 мин. (директор/өндіруші): Карлхайнц Стокхаузеннің "Helicopter Streichquartett" шығармасы, Arditti квартеті орындаған. Малерді жетекшілік ету 1996, 75 мин. (директор/өндіруші): Амстердамдағы Малер фестивалі (1995), Бернард Хайтинк, Клаудио Аббадо, Риккардо Чайли, Риккардо Мути және Саймон Раттл жетекшілігімен Корольдік Концертгебау оркестрі, Берлин симфониялық оркестрі, Вена филармониялық оркестрі. Жол 1997, 90 мин. (директор/өндіруші): Луи Андриессеннің "Tao" шығармасы, Томоко Мукайяма (пиано/кото) және Петер Эотвосс жетекшілігімен Голланд радиосының камералық оркестрі. Sonic Acts 1998, 60 мин. (директор/өндіруші): Пьер Генри, Карлхайнц Стокхаузен, Мишель Вайсвиц, DJ Spooky, Merzbow және Squarepusher қатысқан Электрондық музыка тарихы туралы документалды фильм. Махаббат тартылысы 1998, 55 мин. (директор/өндіруші): Корольдік Концертгебау оркестрінің бас дирижері Риккардо Чайли туралы. Цитераға саяхат 1999, 52 мин. (директор/өндіруші): Лучано Берионің "Sinfonia" шығармасы, "The Swingle Singers" және Корольдік Концертгебау оркестрі, дирижері Лучано Берио. Эпокси 1999, 50 мин. (директор/өндіруші): Хореограф Кристина де Шатель, композитор Том Виллемс және Scapino Ballet Rotterdam-мен бірге тәжірибелік салааралық тікелей эфирлік бейне жобасы. Әуежайлар үшін музыка 1999, 48 мин. (директор/өндіруші): Брайан Иноның "Music for Airports" шығармасы, Джулия Вольф, Майкл Гордон, Дэвид Ланг және Эван Зипорин аранжировкасы, The Bang On A Can All Stars орындаған эксперименталды "Ambient" видеосы. Фрэнк Заппа: Қазіргі заман композиторы өлмейді 2000, 55 мин. (директор/өндіруші): Америка композиторы Фрэнк Заппа және "The Mothers of Invention" тобының мүшелері, Пьер Булез және Петер Эотвосс жетекшілігімен "Modern Ensemble" тобы. Океан ішінде 2001, 54 мин. (директор/өндіруші): Нью-Йорктегі "қазіргі заман" композиторлары Джулия Вольф, Майкл Гордон және Дэвид Ланг, "Bang on a Can" құрған және олардың Стив Райх, Филип Гласс, Луи Андриессен, Эллиотт Картер, Джон Кейдж, Фрэнк Заппа және Брайан Ино әсері. Фрэнк Заппа – II фаза, Үлкен жазба 2002, 90 мин. (директор/өндіруші): Америка композиторы Фрэнк Заппа туралы документалды фильм. Малер: "Мен әлемді тастап кеттім" 2004, 55 мин. (директор/өндіруші): Малер трилогиясының үшінші және соңғы документалды фильмі, Риккардо Чайли және Корольдік Концертгебау оркестрімен бірге. Уақыт лабиринті 2004, 94 мин. (директор/өндіруші): XX ғасырдағы модернизмнің маңыздылығын Эллиот Картердің көзқарасымен көрсететін, қазіргі замандағы ең ұлы композитор туралы фильм. Шай 2005, 96 мин. (директор/өндіруші): Қытай композиторы Тан Дунның "Шай" операсы және шай философиясы туралы документалды фильм, Сюй Ин және Пьер Ауди қатысқан. Фрэнк Заппа: Музыканың болашағының ізашары, 1 және 2 бөлім, 2007 2x 54 мин. (директор/өндіруші): Америка композиторы және рок-гитарисі Фрэнк Заппа туралы документалды фильм. Макс Бекманн: Транзит Амстердам, 2007 54 мин. (режиссерлері: Франк Шеффер, Рудольф Эвенхуис және Яап Гулденмонд): Атақты неміс суретшісі Макс Бекман туралы документалды фильм. Эдгард Варезе: Музыкадағы көреген 2008, 54 мин. (директор/өндіруші): Француз-американ композиторы Эдгард Варезе туралы. Фильм оның болашақ музыка үшін күрескен көреген гений ретіндегі өмірін көрсетеді. Болу және болмау, Теһран филармониялық оркестрі, 2009, 55 мин. (директор): Теһран филармониялық оркестрінің жас музыканттары және оның бас дирижері, ирандық композитор Надер Машаекі туралы документалды фильм. Біржола жалғыз, 2009, 90 мин. (директор/өндіруші): Француз-американ композиторы Эдгард Варезе туралы фильм. Фильм оның дыбыстағы гений және болашақ музыканың көрегені ретіндегі өмірін көрсетеді. Шығыс үндері, 2010, 50 мин. (директор/өндіруші; ко-режиссер Гүнтер Валлбрехт): Осnabрюк, Германиядағы Morgenland фестивалі, Әлім Құсымов, Фарғана, Ибраһим Кево, Салар Ағыли және Надер Машаекі жетекшілігімен Morgenland камералық оркестрі туралы документалды фильм. Жолбарыс көзі, 2011, 55 мин. (директор): Халықаралық кинофестивальдің 40 жылдығына арналған юбилейлік фильм, Вим Вендерс, Рауль Руис, Майкл Ханеке, Аббас Киаростами, Абдеррахман Сиссако, Апичатпонг Вирасетакул, Джим Ярмуш қатысқан. Өтетін уақыт/Gozaran, 2011, 90 мин. (директор): Теһран филармониялық оркестрінің жас музыканттары және оның бас дирижері, ирандық композитор Надер Машаекі туралы фильм. Гипнагогия, 2011, 12 мин. (директор): Ирактық хореограф Муханнад Рашидпен бірге түсірілген би фильмі. Рёандзи, 2011, 60 мин. (директор, өндіруші): Киотодағы жапон зен бағына негізделген эксперименталды фильм. Джон Кейдждің "Рёандзи" шығармасымен бірге. Қастан шығу қалай? (Джон Кейджпен бір жыл), 2012, 56 мин. (директор, өндіруші): 1987 жылы түсірілген, жартылай қолданылмаған материалдарды қайта өңдеу арқылы Джон Кейдждің 100 жылдығына арналған документалды фильм. Ұтопияны көру, 2012, 55 мин. (директор, өндіруші): ATLAS ACADEMY туралы. 2012 жылдың тамызында Жаңа Орталық Азия, Үндістан, Қытай және Жапониядан келген ең жақсы дәстүрлі музыканттар Амстердамда жиналып, бірге ойнап, мәдени мұраларын алмастырды.