Көне триреманың толық қайта құрастырылуы: "Олимпиада" кемесі

Кіріспе

Көне триремнің толық көлемді қайта жасалған үлгісі

Олимпиада – ежелгі афиналық триремнің қайта жасалған кемесі және тәжірибелік археологияның маңызды мысалы. Бұл сонымен қатар Грекияның Грек теңіз күштерінің құрамындағы кеме, және әлемдік теңіз күштерінің ішінде осындай қызмет атқаратын жалғыз кеме.

Тарих

Олимпиада 1985 жылдан 1987 жылға дейін Пирейдегі кеме жасаушылықта салынды. Ол әскери архитектор Джон Ф. Коутстың жобалары бойынша салынған. Бұл жобаны тарихшы Дж. С. Моррисонмен 1980-ші жылдардың басында "Таймс" газетінде кез келген тақырып бойынша ең ұзақ хат алмасудан кейін болған ұзақ талқылаулар арқылы дамытты. Жұмыстың кеңесшісі классика пәнінің мұғалімі Чарльз Уиллинк болды, ал зерттеулер грек әдебиетінен, өнер тарихынан және су асты мен үстіндегі археологиялық қазбалардан алынған мәліметтерге негізделді. Қаржыландыру Грекия Әскери-теңіз күштерінен және Фрэнк Уэлш (банкир, жазушы және триремаға құмар адам) сияқты демеушілерден түсті. Моррисон, Коутс және Уиллинк Уэлшпен бірге Трирема қорына негіз салды. Трирема қорына профессор Борис Ранков төрағалық етті. 2012 жылы қор таратылды және оның құжаттары Кембридж қаласындағы Вольфсон колледжінде сақталды. Қоладан жасалған шаншардың салмағы 200 кг. Бұл – қазір Пирей археологиялық мұражайында сақталған түпнұсқа шаншардың көшірмесі. Кеме Дуглас шыршасынан, ал бекіткіштері Вирджиния еменінен жасалған. Кеме қаңқасы ироко ағашынан жасалған. Маңызды гипозоматтарды (арқан тіреулерін) болат арқанмен ауыстыру қажет болды, себебі экономикалық жағдайларға байланысты, қымыз сияқты серпімділікке ие табиғи немесе синтетикалық арқан табу мүмкін болмады. Болат кабельдердің тартылуы корпустың толқындарға иілуіне байланысты өзгерді, ал табиғи арқандардай тұрақты тартылуды қамтамасыз етпеді. Бұл арқанның жыртылып, экипажға қауіп төндіруі мүмкін болғандықтан, қауіпсіздік шараларын қабылдау қажет болды. 1987, 1990, 1992 және 1994 жылдары кеме теңізде сынақтан өтті, бірақ ең маңыздысы 1987 жылы 170 ерікті ескекшінің қатысуымен өткен жаттығу болды. Олимпиада белгілі бір жылдамдыққа қол жеткізді және екі жарым (2,5) кеме ұзындығынан аспайтын доғада бір минут ішінде 180 градусқа бұрыла алды. Тәжірибесіз, әртүрлі құрамдағы экипажбен қол жеткізген бұл нәтижелер, Фукидид сияқты ежелгі тарихшылардың триремалардың мүмкіндіктерін асыра көрсетпегенін көрсетеді. Олимпиада 1993 жылы демократияның 2500 жылдығына арналған шараларға қатысу үшін Ұлыбританияға тасымалданды. 2004 жылы ол Олимпиада отын Керацини портынан Пирей портына салтанатты түрде жеткізіп, 2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына апаратын Олимпиада шаршысының жолына қосылды. Олимпиада қазір Грекияның Афина қаласындағы Палаио-Фалиро теңіздік дәстүрлер паркіндегі құрғақ докта орналасқан. 2016-2018 жылдары Сарон шығанағында әуесқой ескекшілер мен жолаушылармен бірнеше саяхаттар ұйымдастырылды.

Olympias was constructed from 1985 to 1987 by a shipbuilder in Piraeus. She was built to drawings by the naval architect John F. Coates which he developed through long discussions with the historian J. S. Morrison following the longest correspondence on any subject in The Times in the early 1980s. The work was also advised by the classics teacher Charles Willink and drew on evidence gained from Greek literature, history of art and archaeology above and below water. Finance came from the Hellenic Navy and donors such as Frank Welsh (a banker, writer and trireme enthusiast). Morrison, Coates and Willink founded the Trireme Trust together with Welsh. The Trireme Trust was chaired by professor Boris Rankov. It was wound up 2012 and its documents archived at Wolfson College, Cambridge. The bronze bow ram weighs 200 kg. It is a copy of an original ram now in the Piraeus archaeological museum. The ship was built from Douglas fir with tenons of Virginia oak. The keel is of iroko hardwood. The important hypozomata (bracing ropes) had to be replaced by a steel rope because no natural fibre or synthetic fibre ropes with about the same elastic modulus as hemp could be obtained for economic reasons. The steel cables' tension varied as the hull bent on the waves, rather than exerting constant tension like a natural fibre rope. This caused the alarming possibility of the rope breaking and endangering the crew, so protective measures had to be taken. She underwent sea trials in 1987, 1990, 1992 and 1994, but one of the most informative was a 1987 exercise crewed by 170 volunteer oarsmen and oarswomen. Olympias achieved a speed of and was able to perform 180 degree turns within one minute, in an arc no wider than two and a half (2.5) ship lengths. These results, achieved with an inexperienced, mixed crew, suggest that ancient historians like Thucydides were not exaggerating about the capabilities of triremes. Olympias was transported to Britain in 1993, to take part in events celebrating the 2,500 years since the beginning of democracy. In 2004 she was used to transport the Olympic Flame ceremonially from the port of Keratsini to the main port of Piraeus, as the Olympic Torch Relay approached Athens for the 2004 Summer Olympics. Olympias is now an exhibit in a dry dock at the Naval Tradition Park in Palaio Faliro, Athens, Greece. In the years 2016 to 2018, a number of trips in the Saronic Gulf were organized, with amateur rowers and passengers.

Технология

Трирема – жылдам шабуылға арналған, жеңіл сусыру кемесі болатын. Оның едәуір ұзындығының иілу моменттерін сақтау үшін қақпақтың астына тартылған арқан (гипозомата) мүжілгеннен бастап кормаға дейін орнатылды. Бұл кеме корпусының беріктігін арттырудың тапқыр жолы еді. Бүгінгі заманғы құрылыста бұл алдын ала кернеу деп аталады. Әр сапардан кейін триремалар арнайы сырғанаулар арқылы жағаға тартылып, гипозомата қайтадан тартылатын болды. Трирема корпусы тығыз орналасқан және қадаланған тірек-ұялы қосылыстармен жасалған тақтайшалардан құралды. Егер олар мұқият орнатылса, корпус серпімді күштерге төтеп бере алады және су өткізбейді. Оның тарану жылдамдығы 400 м/с-тан асып түсуі керек еді, бірақ қазіргі реконструкция мұны іске асыра алмады, мүмкін ол артық салмақты болғандықтан.