Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын алаяғы (1690–1758)
English imposter (1690–1758)
Бампфилд Мур Карю '/b//æ//m/,/f//iː//l//d//, //k//ə/'/r//uː/ (1690–1758) – ағылшынның жалқау, саран және алаяғы, ол өзін қаңғыбастар патшасы деп мәлімдеген.
Bampfylde Moore Carew '/b//æ//m/,/f//iː//l//d//, //k//ə/'/r//uː/ (1690 1758) was an English rogue, vagabond and impostor, who claimed to be King of the Beggars.
Өмір
1690 жылы 23 қыркүйекте Девон қаласындағы Биклиде крещениеден өткен Бэмпфилд Мур Карю, Биклидің пасторы преподобный Теодор Карюдің ұлы болды. Карюлар – Девонширде танымал әулет. Олар ержүрек екендігімен белгілі болғанымен, егер оның пикарескалық естеліктеріне сенсек, Бэмпфилд Мур Карю бұл қасиетті шектен тыс көтерді. Оның өмірі туралы осы естеліктерден басқа көп мәлімет жоқ, онда ол титулдық бетте "Девонширдің танымал саяхатшысы және итті ұрлаушысы" деп сипатталған.
Baptized at Bickleigh, Devon, on 23 September 1690, Bampfylde Moore Carew was the son of Reverend Theodore Carew, rector of Bickleigh. The Carews were a well established Devonshire family. Although they had a reputation for adventurousness, Bampfylde Moore Carew took this to extremes, if his picaresque memoirs are to be believed. Little is known about his life beyond these, in which he is described on the title page as "the Noted Devonshire Stroller and Dogstealer".
Әдебиет тарихы
Бамффьльд Мур Кереудің өмірі мен оқиғалары алғаш рет 1745 жылы жарық көрді. Ондағы мазмұнның «Америкаға саяхаты кезінде өзі жазған» деп көрсетілгенімен және фактілер Кереуден алынған болуы мүмкін, бірақ кітаптың авторы, әдетте, 1749 жылы оның алғашқы басылымын шығарған Шерборн (Дорсет) қаласының баспагері Роберт Годби болған. Кереу естеліктерін миссис Годбиге диктанттап айтқан деген болжам бар. «Өмір» атты кітап келесі жүз жыл бойы көптеген басылымдарда, кітаптар мен кішкентай жинақтар түрінде үздік сатушы болып келді. Ол бүкіл елге танымал болды және провинциялық оқырмандарға қызығушылық тудырды. «Өмірдің» бір басылымы 1785 жылы Халл қаласында жарық көрді. Кітаптағы оқиғаның қаншалықты шындыққа жақын екенін қазірде анықтау мүмкін емес. Кереу әрине, саяхаттаған және шағын қылмыстар жасаған болуы мүмкін, бірақ көптеген әңгімелер тым фантастикалық немесе әдеби болып көрінеді. Ол жеңіл «бұзақы» әдебиеттерге сұраныс тудырды және көптеген басылымдарында жаргон сөздігі қоса берілді. Көпшілік «Өмір» кітабын тартымды деп тапты: жақсы отбасынан шыққан, өмірін тапқырлықпен және батылдықпен, тіпті оны тануға тиіс адамдардан да ақылмен озып өткең, бірақ ешқашан ешқандай жамандық жасамайтын білімді адам. Кереу өмірінің соңына қарай Биклиде қоныстанған сияқты. Бұл оның туысы Бикертоннан сэр Томас Кереудің қолдау ұсынуы, лотерея ұтуы немесе жай ғана қартаюы мен шаршауынан болуы мүмкін. Кейбір басылымдарда Кереу өмірін «босқа» өткізгеніне өкініш білдіргені айтылады – бұл оқиғаны қызықты ету үшін моральдық аяқталған нәрсе қосу арқылы жағымдырақ ету үшін жасалған болуы мүмкін. Кереу 1758 жылы Биклиде қайтыс болды (28 маусымда жерленді) және қызын қалдырды.
The Life and Adventures of Bampfylde Moore Carew was first published in 1745. Although it states that the contents were "noted by himself during his passage to America" and it is likely that facts were supplied by Carew, the author was probably Robert Goadby, a printer in Sherborne, Dorset, who published an early edition in 1749. It has been suggested that Carew dictated his memoirs to Mrs Goadby. The Life continued to be a best seller throughout the next hundred years in numerous editions as books and chapbooks. He became a nationally known character, appealing to a provincial audience. One edition of the Life was printed in Hull in 1785. How much of the Life is true is impossible now to know. Carew certainly travelled and is likely to have indulged in minor crimes, but many stories seem too fantastic or literary to be true. It appealed to the market for mild 'rogue' literature and many editions included a canting dictionary. The public found the Life appealing: an educated man from a good family who spent his life ingeniously and audaciously outwitting the establishment, including people who should have recognised him, and without ever doing anything really bad. Carew seemingly settled in Bickleigh towards the end of his life. This may have been because of an offer of support from his relative, Sir Thomas Carew of Bickerton, winning a lottery, or simply age and weariness. Some editions of the Life suggest that Carew reflected with sadness on how 'idly' he had spent his lifeperhaps making a racy story more acceptable by adding a moral ending. Carew died at Bickleigh in 1758 (buried 28 June), leaving a daughter.
Мазмұны
Кейру Тивертондағы Бланделл мектебінен қашып кеткеннен кейін жолға шыққан деп мәлімдейді. Достарымен бірге ол еленді далаға қуып, зиян келтірді, бұл фермерлерді директорға шағымдануға мәжбүр етті. Кейру қашып кетіп, сыраханада "цығандар" тобына түсіп қалды. (Бұл адамдар, әрине, рома емес, ақыл-ойынан тыс өмір сүрген босқындар еді.) Кейру көп саяхаттап, алдымен Девон, содан кейін Англияны аралап, байларға сенімділік трюктерін ойнату арқылы өзін асырады. Оның алғашқы айла-шарғы "Мадам Масгроув" болды, ол өз жерінде жасырылған қазынаны табуға көмектесуін сұрады. Кейру 20 гиней ақысына "өнерінің құпиясы" туралы кеңес берді, оған лавр ағашының астында екенін, бірақ оны белгілі бір күн мен сағатқа дейін іздемеу керектігін айтты. Әрине, келісілген уақытқа дейін Кару мен оның ақшасы жоғалып кеткен еді. Бұл - айлакер адамдар жоғалған заттар туралы жиі ақылдасқан кезден бастап белгілі және құжатталған амал. Кейру өзін жасынудың шебері деп санайды, ол Томас Харманға дейінгі жалған мошенниктердің дәстүрін ұстанды. Ол кеме апатына ұшыраған теңізші (садақа сұратудың танымал тәсілі), дін қызметкері ретінде маскарафь етіп, бір күнде екі рет "Сквайр Портманды" алдап, алдымен тышқан ұстаушы, содан кейін қызы өрттен қаза тапқан әйел ретінде (жалған қайыршылар үшін тағы бір негізгі) алдады. Кейін Кэру Ньюфаундлендке сапар шегіп, онда қысқа уақыт болды. Қайтып оралғаннан кейін ол кемедегі серігі болып көрінді және Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы сыйлы дәріханашының қызымен бірге қашып кетті, кейін ол оған үйленді. Ол көп жылдар бойы босқындар арасында жүргеннен кейін, Клаус Патч қайтыс болғаннан кейін, цығандар патшасы болып сайланды деп мәлімдеді. Тасвирланған рәсім Томас Харманның Caveat for Common Cursitors романындағы Фрэнсис Бомонт, Джон Флетчер және Филип Массинджердің Clause кейіпкері болған танымал "Beggars' Bush" пьесасы арқылы қайталанады. 1739 жылы 5 мамырда Кэру (анық ит ұрлаушы ретінде сипатталған, ол айыпталған кезде судьяларға өте қорлаушылықпен қараған) бос жүруші деп айыпталып, Мэрилендке тасымалдауға сотталды. Ол қашып құтылуға тырысты, бірақ тұтқындалды, қайтадан қашып құтылды, ал достық үндістермен кездесті. Ол Пенсильванияға барып, Делавэр өзенінде жүзіп, квакер кейпіне еніп, Филадельфия мен Нью-Йоркке жол тартты. Англияға аттанғаннан кейін, ол өз қолын және бетін тістеп, көк шашақ және оқ-дәріге сүрту арқылы теңіз флотында қызмет етуге қысым жасаудан қашып құтылды (ондай трюктер қарапайым әдебиетте кең таралған). Англияға оралғаннан кейін ол әйелі мен қызымен кездесіп, 1745 жылы Бони Принс Чарлиді Карлайл мен Дербиге ертіп бару үшін Шотландияға сапар шекті. 18-ші ғасырда Батыс елдерінің порттарынан сотталғандарды тасымалдау саудасы темекі саудасының кері жүгі ретінде кең таралған, Бидфорд мұндай импорттың негізгі орталықтарының бірі болды.
Carew claims to have taken to the road after he ran away from Blundell's School in Tiverton. With friends, he chased a deer through fields causing damage, which caused farmers to complain to the headmaster. Carew ran away and, at an alehouse, fell in with a band of “gypsies”. (These were almost certainly not Romany but vagabonds living off their wits.) Carew travelled widely, at first around Devon and then around England, supporting himself by playing confidence tricks on the wealthy. His first trick involved a “Madam Musgrove”, who asked for his help in discovering treasure she believed was hidden on her land. Carew, consulting “the secrets of his arts” for a fee of 20 guineas, informed her it was under a laurel tree but that she should not seek it until a particular day and hour. Of course, by the appointed time Carew and her money were long gone. This was a well known and documented trick from a period when cunning folk were often consulted about lost items. Carew claimed to be a master of disguise, in which he followed the tradition of counterfeit rogues dating back to Thomas Harman. He masqueraded as a shipwrecked sailor (a popular way to claim alms), a clergyman, and defrauding “Squire Portman” twice in one day, first as a rat catcher and then a woman whose daughter had been killed in a fire (another staple of fraudulent beggars). Carew then travelled to Newfoundland, where he stayed a short time. On his return, he pretended to be the mate of a vessel and eloped with the daughter of a respectable apothecary of Newcastle upon Tyne, whom he afterwards married. After further years as a vagabond, he claimed to have been elected King of the Gypsies upon the death of Clause Patch. The ceremony described reproduces one from Thomas Harman’s Caveat for Common Cursitors, via the popular play Beggars' Bush by Francis Beaumont, John Fletcher, and Philip Massinger in which Clause is a character. On 5 May 1739, Carew (described as ‘the noted Dog stealer’ who upon his arraignment ‘behaved to the Justices in a most insulting manner’) was convicted of being an idle vagrant and sentenced to be transported to Maryland. There he attempted to escape, was captured, escaped again, and fell in with friendly Indians. He travelled to Pennsylvania, swam the Delaware, adopted the guise of a Quaker, and made his way to Philadelphia and New York City. Having embarked for England, he escaped being pressed to serve in the Navy by pricking his hands and face, and rubbing in bay salt and gunpowder, so as to simulate smallpox (such tricks were commonplaces in rogue literature). On returning to England, he claims, he found his wife and daughter and then travelled to Scotland by 1745 in time to accompany Bonnie Prince Charlie to Carlisle and Derby. The trade of transporting convicts was common from the West Country ports in the 18th century as a return cargo for the tobacco trades, Bideford being one of the major centres for such imports.