«Harlequin's Moon» – Ларри Нивеннің ғылыми фантастикалық романы. Адамдар шұғыласыз жүйеде айды мекендеуге және өркениет құруға тырысады. Технологиялық тәуелсіздік тақырыбы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2005 жылы Ларри Нивеннің «Арлекиннің айын салу» романы – Ларри Нивен мен Бренда Купердің ғылыми фантастикалық романы. Оқиға алыс болашақта, құнарсыз планеталық жүйедегі кемесі бұзылып, қалып қойған ғарыш саяхатшылары тобының айды жарамды жерге айналдыру әрекеттерін және кемелерін қайта жанармай құю үшін оларға жеткілікті деңгейдегі өркениет құруға жасаған тырыстарын көрсетеді, соның арқасында олар бастапқы жоспарланған бағыттарына қарай сапарды жалғастыра алады.
2005 novel by Larry Niven
Building Harlequin's Moon is a science fiction novel by Larry Niven and Brenda Cooper. The novel is set in the distant future as a group of space travellers, marooned in an inhospitable planetary system, attempt to terraform a moon and create a sufficient civilisation on it to refuel their ship so they can continue to their original destination.
Сюжетке кіріспе
Осыдан бірнеше ғасыр өткен соң, жасанды интеллект пен нанотехнология Күн жүйесінде кеңінен қолданысқа еніп, кейбір жағдайларда апаттарға әкелді. Бірқатар адамдар осы технологияларға сенімсіздікпен қарап, алыс планеталар жүйесінде қарапайым өмірді жоспарлайды, онда Ymir деп аталатын планетаны терраформалауды көздейді. Ymir өмір сүруге жарамды болғаннан кейін, олар барлық жетілген технологияларды қолданудан толығымен бас тартады. Күн жүйесінен Ymir бағытында үш ұйықтау кемесі (sleeper ship) жолға шығады, олар жарық жылдамдығынан төмен саяхат кезінде экипаж бен қоныс аударушыларды сақтап тұру үшін тоқтау режимін (suspended animation) пайдаланады. Саяхат барысында Күн жүйесімен байланыс толығымен үзіледі, бұл адамзат өркениетінің құлдырауынан хабар береді. Басқаратын кеме, John Glenn, жол жүзіндегі конструкциялық кемшілік салдарынан зардап шегіп, ең жақын Apollo жұлдыз жүйесіне жету үшін барлық антиматерия отынын қолданады. Ол қалған екі кемеге ескерту жібереді, олар бұл кемшілікті түзетуге қабілетті, бірақ олардың Ymir-ға жеткені туралы ешқандай хабар келмейді. John Glenn газ гигант Harlequin айналасында бірнеше кіші айларды біріктіріп, ай құрайды, оған атмосфера, теңіздер мен экожүйенің бастамасы сыйланады. Бұл процеске 60 000 жыл уақыт кетеді, кемедегі жолаушылардың басым бөлігі осы жылдардың барлығында тоқтау режимінде болады. Жаңа ай, Selene-ді құруға және оны терраформалауға жауапты тұлға – Габриэль. Роман кіріспеден кейін, Selene-де туған адамдардың екінші буыны ересек жасқа жеткен кезде басталады.
A couple of centuries from the present, artificial intelligences and nanotechnology are in widespread use in the Solar System and in some cases have caused disasters. Some people do not trust these technologies and plan a simpler life in a distant planetary system, where they plan to terraform a planet called Ymir. Once Ymir is habitable, they will abandon use of all advanced technology. Three sleeper ships leave the Solar System bound for Ymir, using suspended animation to keep the crew and settlers alive during the sub light speed journey. While in transit, all communication with the Solar System ends; by implication, human civilisation has fallen. The lead ship, John Glenn, is crippled by a design flaw en route, and uses all its antimatter fuel to reach the nearest star system, Apollo. It warns the other two ships, which can correct the flaw, but there is no word from them about whether they reach Ymir. The John Glenn creates a substantial moon around the gas giant Harlequin by colliding several smaller moons together, and give it an atmosphere, seas, and the beginnings of an ecosystem. This takes 60,000 years, with almost all the passengers of the ship in hibernation during the entire time. The person in charge of creating and terraforming the new moon, Selene, is Gabriel. Apart from a brief prologue, the novel begins as the second generation of people born on Selene approach adulthood.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Габриэль айда туған жасөспірімдерге егіншілік туралы сабақ беріп жатыр. Рахила да осылардың бірі; ол емтиханды тапсырып, Габриэль оны ай туғандардың басшысы болуға таңдайды. Эндрю де сондай; ол емтиханды өтпейді, себебі Рахилаға әзіл ойнайды. Габриэль Рахиланы Джон Гленнге алып кетеді. Кемеге келген алғашқы ай туған болып, ол сол жердегі кейбір басшылардың ашуын қоздайды. Ол ғарыш саяхатшыларының арасында үш топ бар екенін біледі: бесеуі – Жоғарғы Кеңес, олар Имирге жеткенше билік етеді; ондаған Кеңес мүшелері, олардың ішінде Габриэль де бар, және оларға кеңейтілген артықшылықтар берілген; ал қалғандары – «Жерде туғандар», олар колонизаторлар, олардың көпшілігі Жерді тастағаннан бері оятылмаған және құқықтары шектеулі. Ол сондай-ақ кеме кітапханасындағы білімнің мол қорынан пайдалануға үйренеді және Жоғарғы Кеңестің жоғары технологияға сенбеуіне байланысты қатаң шектеулер қойылған «Астронавт» деген жасанды интеллектімен байланыс жасайды. Рахила ай туғандар кемедегі антиматерия қорын толықтыруға көмектескеннен кейін Джон Гленн оларсыз Имирге аттанатынын түсінеді, оларды бір-екі ғасыр ғана өмірді сақтай алатын айда қалдырады. Габриэль Рахиламен бірге Селинге оралудың қажеті жоқ екенін, ал басшы ретінде Рахиланың тоңдыру арқылы ұзартылған өмір сүру қабілетімен тиімді болатынын шешеді және олар екеуін бір жылға тоңдырады. Сәулелік жарлыстармен байланысты мәселелер туындайды, Габриэль оны қорғамағандықтан, олар жиырма жылға тоңған күйде қалады. Рахила Селинге қайтып келгенде, оның ең жақсы досы апатта қаза тапқан, жігіті үйленген және балалары оның жасына жуық, ал қалған достары одан екі есе үлкен болыпты. Ол сондай-ақ ай туғандар құл ретінде қарастырылатынын, ал жерде туғандар бақылаушылар рөлінде екенін түсінеді. Ай туғандар антиматерияны тазарту үшін технологиялық инфрақұрылымды дамытуы керек, бірақ тазарту процесінде Селин халқының жойылуына әкелуі мүмкін үлкен тәуекелдер бар. Рахила келесі буын ай туғандарға сабақ беретін мұғалім болады. Ол оларға қажетті білімді ғана емес, кітапханадан және Астронавттан алған Жер тарихынан, демократия және бейбіт қарсылық сияқты ұғымдарды да үйретеді. Оның Кеңесте бірнеше досы бар, ал Астронавт олардың араласуын басқа Кеңес мүшелерінен және Жоғарғы Кеңестен жасыра алады. Эндрю (балалық шақтағы жауы) бүлікке белсенді түрде қатысады, бірақ ай туғандардың өз жағдайын өзгертуге күші жетпейді. Кеңес олардың бейбіт қарсылығын байқап, мүшелері қару-жарақ алып жүруге бастайды. Бірнеше жылдан кейін кеменің бір бөлігі Селинге құлап, тастап кетеді. Онда жасанды интеллектіні орналастыруға жеткілікті электроника бар, және Рахиланың Кеңес достары Жоғарғы Кеңеске белгісіз Астронавттың көшірмесін – Вассалды жасайды. Рахиланың тоңдырылғаннан кейін он жыл өткен соң, бір оқиғадан кейін Кеңес мүшесі ай туғандардың бірін атып өлтіреді. Эндрю көтеріліс ұйымдастырып, Кеңес мүшесін кепілге алады. Көтерілісті тоқтату үшін барлық адамдар бірге паналануы керек болады, сондай-ақ Рахиланың батыл әрекетіне де мұқтаж болады. Көтерілістен кейін ай туғандар мен Жоғарғы Кеңес арасында жаңа келісімге қол жеткізіледі. Олар теңдес ретінде жұмыс істейтін болады, ал антиматерияны тазарту Селиннен қауіпсіз қашықтықта жүргізіледі. Саяхатшылар кеткен кезде (Астронавттың көшірмесін қоса алғанда) Селиннің аман қалуы үшін артында көбірек технология қалдырады. Бұл олардың кетуін едәуір кешіктірудің құнына түседі. Габриэль Джон Гленн кеткенде Селинде қалуға шешім қабылдайды. Романның соңғы, қысқа бөлімі келесі екі жүз жылды қамтиды, антиматерия тазартылады, Селиндегі сәулелік жарлылар мәселесі шешіледі және Джон Гленн кетуге дайындалады. Рахила мен Габриэльді жас күйінде сақтап тұру үшін тоңдыру кезеңдері қолданылады. Джон Гленн мен Имирдің, сондай-ақ Селиннің болашағы туралы жалғастыру мүмкіндігі бар.
Gabriel is teaching a group of moon born teenagers about agriculture. Rachel is one of these; she passes her exams and is selected by Gabriel to become a leader of the moon born. Andrew is another; he fails his exams because he plays a practical joke on Rachel. Gabriel takes Rachel to the John Glenn. As the first moon born to visit the ship, she arouses hostility from some of the leaders there. She learns that there are three classes amongst the space travelers: five are High Council, who rule until Ymir is reached; some dozens are Council, including Gabriel, and have extended privileges; and the remaining "Earth born" are colonists, many of them not having been unfrozen since leaving Earth and with few rights. She also learns to use the vast repository of knowledge in the ship's library, and makes contact with the AI "Astronaut" who is kept severely restricted because the High Council doesn't trust high technology. Rachel comes to realise that when the moon born have helped restock the ship with antimatter the John Glenn will continue on to Ymir without them, leaving them on a moon that can only sustain life for a century or two. Gabriel decides there is no immediate need for him and Rachel to return to Selene, and that as a leader Rachel would be most useful with the longer lifespan that is conferred by the suspended animation process, and has himself and Rachel frozen for a year. Problems with radiation flares intervene, and without Gabriel to stand up for her, they are left frozen for twenty years. Rachel returns to Selene to find her best friend killed in an accident, her boyfriend married and with children almost her own age, and her remaining friends more than twice as old as she is. She also realizes that the moon born are being treated as slaves, with Earth born as overseers. The moon born must develop the technological infrastructure to refine antimatter, but there are major risks involved in the refining which could destroy the population of Selene. Rachel becomes a teacher of the next generation of moon born. She teaches them what she is supposed to, but she also includes concepts from Earth history that she learns from the library and Astronaut concepts such as democracy and passive resistance. She has a few friends among Council, and Astronaut is able to conceal her communications with them from other Council and High Council. Andrew (a childhood enemy) plays a more active role in stirring up rebellion, but the moon born have no power to change their role. The Council notices the passive resistance and their members begin carrying weapons. Some years later, one of the ship's boats crash lands on Selene and is abandoned there. It has sufficient electronics to house an AI, and Rachel's Council friends make a copy of Astronaut there, Vassal, unknown to High Council. Ten years after Rachel was unfrozen, an accident leads to a Council member shooting one of the moon born. Andrew leads a revolt and takes a Council member hostage. The rebellion is halted by a flare which requires everyone to shelter together, and by Rachel's heroic intervention. In the wake of the rebellion, a new understanding is reached between the moon born and the High Council. They will work more as equals, and the refinement of the antimatter will take place at a safe distance from Selene. The travellers will leave more technology behind when they leave (including the copy of Astronaut) so Selene can survive. This is at a cost of delaying their departure significantly. Gabriel decides he will remain on Selene when John Glenn departs. A final, short, section of the novel sums up the next two hundred years, with the antimatter refined, the flare problem on Selene permanently dealt with, and John Glenn preparing for departure. Periods of suspended animation keep Rachel and Gabriel young. There is room for a sequel, dealing with either or both of the futures of John Glenn and Ymir, and of Selene.