Кіріспе

Бөлінетін ауысым – адамның жұмыс күні екі немесе одан көп бөлікке бөлінетін жұмыс кестесінің түрі. Демалу немесе тамақтануға арналған үзіліс "бөліну" деп есептелмейді. Мысалы, адам сағат 05:00-ден 09:00-ға дейін жұмыс істей алады, сағат 14:00-ге дейін үзіліс жасап, содан кейін 19:00-ға дейін жұмыс істей алады. Мұндай үлгі, әсіресе, қоғамдық көлік қызметкерлері (әдеттегі жұмыс уақытында қосымша қызметкерлердің болуы тиімді) немесе түскі және кешкі уақытта жұмыс істейтін бар қызметкерлері үшін кең таралған.

Жұмысшылар

Америкалықтардың шамамен 3%-ы бөлінген жұмыс кестесімен жұмыс істейді. Көлік, коммуналдық қызметтер және ауыл шаруашылығы салаларындағы жұмысшылардың шамамен 9%-ы осы жұмыс кестесін ұстанады. Бөлінген жұмыс кестесі көбінесе аз қамтамасыз етілген жұмысшылардың арасында кездеседі. Олар, әсіресе, кешкі уақытта жұмыс істейтін адамдардың арасында да көптеп таралған. Осы кесте бойынша жұмыс істейтін жұмысшылар міндетті түрде қосымша жұмыс істеуге бейім. Бөлінген жұмыс кестесімен жұмыс істейтіндердің арасында ерлер мен әйелдердің саны шамамен тең, сондай-ақ олардың кішкентай балалары болуы да мүмкін. Некеде тұрған америкалықтар, жалғыз адамдарға қарағанда, бөлінген немесе ауыспалы жұмыс кестесімен жұмыс істеуі мүмкін.

Әсерлер

Жұмысты екіге бөліп ұзақ уақыт жұмыс істеуге мүмкіндік туындайды, ал жұмысқа барып-келу уақыты босқа кетеді. Екі ауысыммен жұмыс істейтін адамдар, әдеттегі жұмыс кестесімен жұмыс істейтіндерге қарағанда, отбасы мен жұмыс арасындағы қайшылықтарды көбірек сезінеді, мысалы, балаларымен жеткілікті уақыт өткізе алмайды. Бұл көрсеткіш ауысымалы жұмыс кестесімен жұмыс істейтіндерге қарағанда да сәл жоғары. Екі ауысыммен жұмыс істеу стресті арттырмайды. Дегенмен, кейбір жұмыскерлер үшін де пайдасы бар. Мысалы, Калифорния заңдары жұмыс берушілерді екі ауысыммен жұмыс істейтін көптеген қызметкерлерге қосымша бір сағаттық жалақы төлеуге міндеттейді. Кейбір жұмыскерлер мектептен кейін балаларын күтуге немесе екінші ата-анасы жұмыстан келгенге дейін басқа істермен айналысуға мүмкіндік беретін, тұрақты жоспарланған екі ауысымды жұмыс істеуді қалайды.