Кіріспе

Sol Bloom (9 наурыз 1870 – 7 наурыз 1949) – Нью-Йорк қаласынан шыққан американдық ән жазушы және саясаткер. Ол мансабын Чикагода ойын-сауық ұйымдастырушысы және нота баспасы ретінде бастады. 1923 жылдан 1949 жылы қайтыс болғанға дейін Манхэттеннің батыс жағынан АҚШ Өкілдер палатасында он төрт рет депутат болып сайланды. Блум 1939-1947 жылдары және 1949 жылы Американың сыртқы саясатының өте маңызды кезеңінде Палатаның Сыртқы істер комитетінің төрағасы болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін ол Рузвельт әкімшілігінің сыртқы саясатқа қатысты маңызды заңдарын, соның ішінде 1940 жылы Ленд-Лизингті бекітуді жүзеге асырды. Ол Конгрестің Біріккен Ұлттар Ұйымын және Еуропадағы миллиондаған қашқынға көмек көрсету мақсатымен құрылған Біріккен Ұлттар Ұйымының Көмек және қайта құру басқармасын (UNRRA) мақұлдауын қадағалады. Блум 1945 жылы Сан-Францискода Біріккен Ұлттар Ұйымы құрылған кезде және 1947 жылы Рио конференциясында американдық делегация құрамында болды. Блум еуропалық еврейлердің тағдырына ерекше мән берді, бірақ соғысқа дейін еврейлерді немесе кез келген қашқынды қабылдауға қарсы күшті кедергілерге тап болды. Соғыстан кейін ол АҚШ-тың көбірек қашқынды қабылдауы керек екенін жақтады. Ол Палестинаның Холокост құрбандары болған еврейлерге пана болуы тиіс деген сионистік ұстанымды қабылдады. 1948 жылы ол президент Гарри Трумэнге еврей мемлекеті Израильді дереу тануға ұсыныс жасады, және Трумэн оған келісті. 1946 жылғы сайлаудан кейін Сыртқы істер комитеті республикашылардың бақылауына өткен кезде Блум жаңа төраға Чарльз Итонмен тығыз байланыс орнатты. Олар Трумэн доктринасы мен Маршалл жоспарына қолдау көрсетті.

Ерте өмір

Блум 1870 жылдың 9 наурызында Иллинойс штатының Пекин қаласында, көп ұзамай Сан-Францискоға көшіп кеткен поляк еврей иммигранттарының отбасында дүниеге келді. Ол өте ерте жасында театр өндірісімен танысып, кейін театр менеджері болды, "Джентльмен Джим" Корбет қатысқан бокс жарыстарын ұйымдастырды. Көрерменге одан да әсерлі тамашалар іздеп, ол Париждегі Универсалды көрмеге (1889) барды, онда "Алжир ауылының" бишілері мен акробаттары оның назарын ерекше тартып, Францияның Алжир колониясын біршама бейнелейтін.

Чикагодағы дүниежүзілік жәрмеңке

Блум 1893 жылы 23 жасында Чикагодағы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде Мидуэй Плесанс атты шақырымдық аймақты дамыту арқылы өзінің беделін қалыптастырды. Мидуэй Плесанс жеке саудагерлер ұсынған тартымды ойындар мен көрмелерді ұсынды, олар ресми көрменің консервативті сәулет өнерінен шалқап, «Құрмет алаңы» төңірегінде орналастырылды. Бастапқыда орталықты Гарвард антропологиясының профессорына тапсырғаннан кейін, комитет Блумға жүгінді, оның «Мидуэйі» соншалықты сәтті болды ki, бұл термин американ тілінде мәңгілікке қалды. «Каирдегі көшеде» Солтүстік Африканың іш биі «хуччи-куччи биі» ретінде жаңаша ойлап табылды, ал Блум жазған «Каир көшелері немесе кедей шалқар қыз» әнінің ғасырлық мәтіні дәстүрлі түрде жас жігіттермен орындалған: «Олар Францияның күн жарық жағында шалбар кимейді», «Францияда әйелдер шалбар кимейтін жер бар», «Жылаңаш әйелдер билейтін жер» және т.б. Блум бұл әнді авторлық құқыққа тіркемеді, себебі ол оны Чикаго баспасөз клубындағы фортепианода шығарған. Блум сондай-ақ «Coon, Coon, Coon» әнін жариялап, насихаттады, ол «кун әндері» жанрындағы ең танымал туындылардың бірі болды. Блумның көрмені дамытуға көмектесуі Чикаго мэрі Картер Харрисонның тілегімен болды, ол көрме жабылуға бірнеше күн қалғанда қаза тапты. Содан кейін Блум Чикагоның қиын бірінші округінде Демократиялық партия басшылары «Ваннахаус» Джон Кофлин мен «Хинки Динк» Кенна арасында беделді болды. Көп ұзамай ол АҚШ-тағы ноталық музыканың ең ірі баспасы – M. Witmark & Sons компаниясының Чикаго филиалының директоры болды, ал 1896 жылға қарай ол өз атымен жариялап, ноталарды көрікті ету үшін фотолитографияны енгізді. 1897 жылы ол Эвелин Хечхаймерге үйленді және Оңтүстік Прери даңғылындағы сәнді ауданда қоныстанды, өзін «Сол Блум, Музыка адамы» деп таныстырды. ХХ ғасырдың басында ол көп шумен жаңа ғасырдың алғашқы музыкалық авторлық құқығын, Рэймонд А. Браунның «Бүгін Диксилендте болсам» әні үшін алды.

Мұра

Манхэттендегі Сол Блум ойын алаңы оның құрметіне аталған. Оның құжаттарының көп бөлігі, 1935-1949 жылдар аралығындағылары, Нью-Йорк қалалық кітапханасында сақтаулы. Блум Вашингтон сенаторларының ойыншысы Уолтер Джонсонмен тікелей тікелей бәс тілді, Джонсон Вирджиния штатындағы Фредериксбург қаласының Раппаханок өзенінен күміс долларды сәтті лақтырғаннан кейін. Бұл бәс кеңінен жарияланған болса да, Блум техникалық мәселелерге сүйеніп, төлеуден бас тартты. 1937 жылы Блум АҚШ Конституциясының 150 жылдығын тойлау комиссиясымен бірлесіп "Конституцияның тарихы" кітабын жазуды және жариялауды ұйымдастырды. Оның әйелі Эвелин (1941 жылы қайтыс болған) композитор және әнші болса, ал қызы Вера – автор және лирик, ол "Жалжуи" тангосының сөзін жазған.