Кіріспе

АИТВ-ге байланысты нефропатия (АИТВАН) – адам иммуножеткіштік вирусының (АИВ), ЖИТС-ті тудыратын вирустың жұқтыруымен байланысты дамитын бүйрек ауруы. АИТВ-мен байланысты нефропатияның ең көп кездесетін немесе "классикалық" түрі – құлдыраған ошақты сегменттік гломерулосклероз (FSGS), алайда бүйрек ауруының басқа да түрлері кездесуі мүмкін. Алдыңғы гистологиялық ерекшеліктеріне қарамастан, АИВ-позитивті пациенттерде бүйрек ауруының қаупі артады.

Себеп

HIVAN – HIV вирусының бүйрек жасушаларын тікелей жұқтыруынан туындауы мүмкін, бұл вирустық гендердің әсерінен бүйрек зақымдануына алып келеді. Сондай-ақ, ол HIV инфекциясы кезінде цитокиндердің бөлінуі нәтижесінде де пайда болуы мүмкін. Әдетте, бұл тек қана HIV инфекциясының асқынған сатысында кездеседі және HIVAN диагнозы қойылған пациенттердің шамамен 80%-ының CD4 саны 200-ден төмен болады. HIVAN – нефротикалық синдроммен және бүйрек жеткіліксіздігінің прогрессивті дамуымен көрінеді. Созылмалы бүйрек жеткіліксіздігінің себебі болғанымен, бүйректердің көлемі көбінесе қалыпты немесе үлкен болады.

Патология

Аномалиялар нефронның барлық құрамдас бөліктерін қамтиды. Типтік көріністер – капиллярлық тізбектердің құлауы, ошақтық сегменттік гломерулосклероз (FSGS) деп аталатын мұқтап жарақаттанған аймақтар, жоғары эхогенділікке ие микрокисталық түтікшелердің кеңеюі және айқын подциттер. Клапсациялық гломерулопатияның ерекше белгісі – гломерулалық түйіннің құлауы және гломерулалық висцеральды эпителий жасушаларының пролиферациясы мен гиперплазиясы. Оның болжамы әрқашан нашар, себебі ол жылдам созылмалы бүйрек ауруына өтеді.

Емдеу

Рандомизацияланған бақылаулы зерттеулерден жеткілікті деректер жоқ. Жоғары белсенді антиретровирустік терапия және ангиотензин конверттеуші фермент ингибиторлары немесе ангиотензин рецепторларын блокадалаушылармен емдеу пайдалы екені көрсетілген және басқаша көрсетілмесе, барлық науқастарға тағайындалуы керек. Жалпы бүйректі қорғау шаралары және нефротикалық синдром мен бүйрек жеткіліксіздігінің салдарының емделуі қосымша ем болып табылады. Бастапқы емге жауап бермейтін науқастарда кортикостероидты ем пайдалы болуы мүмкін. Циклоспорин кейбір жағдайларда тиімді болуы мүмкін деген деректер бар, бірақ осы препараттарды стандартты ем ретінде қарастыру үшін стероидтар мен циклоспоринге қосымша зерттеулер қажет.

Өрлеу

HIVAN африкалық американдықтар арасында бүйрек жеткіліксіздігінің соңғы сатысына себеп болатын үшінші ең жиі кездесетін жағдай, және басқа этникалық топтармен салыстырғанда, африкалық американдық ВИЧ жұқтырған науқастарда көбірек кездеседі. АҚШ-та СПИД салдарынан қайтыс болған науқастардың 12%-ында гистологиялық тұрғыдан расталған HIVAN анықталды, ал СПИД-пен ауыратын науқастар арасындағы әлемдік көрсеткіш шамамен осыған ұқсас. Оңтүстік Африкадағы Стелленбош университетінің Тайгерберг ауруханасында жүргізілген зерттеуде, ВИЧ-инфекциясы бар науқастардан алынған 61 биопсияның 33-інде (54%) HIVAN гистологиясы анықталды.