Кіріспе

Роберт Фрэнсис Фэрли (1831 жылдың наурызы немесе 1830 жылдың 5 сәуірі – 1885 жылдың 31 шілдесі) – Шотландияда туған теміржол инженері. Ол негізінен Фэрли екі күлдіргі буынымен біріктірілген локомотивін ойлап тапқанымен белгілі.

Ерте өмір

Фэрли Глазго қаласында Т. Арчибальд Фэрли (инженер) мен Маргарет Фэрлидің ұлы болып дүниеге келді. Ол Крю және Суиндон теміржол шеберханаларында тәлім алды, содан кейін 1852 жылы локомотивтерді басқару жөніндегі басқарушы ретінде Лондондерри және Колерайн теміржолына, ал төрт жылдан соң Бомбей, Барода және Орталық Үндістан теміржолына қосылды. 1859 жылы Лондонға оралғаннан кейін ол теміржол инженерлігі бойынша кеңесші ретінде жұмыс істеді.

Ффестиниог темір жолы

1864 жылы Фэрли екі доңғалақты тік буыны бар локомотивті патенттеді. Ол әсіресе тығыз қисықтармен салынған темір жолдармен және таулы аймақтардағы тар тетіктік желілермен байланысты болды. Алғашқысы – «Пионер» локомотиві 1865 жылы Ниэт және Брекон темір жолы үшін салынды, бірақ Фэрли 1869 жылы Фестиниог темір жолы үшін салынған «Кішкентай ғажайыппен» есімді өнертапқыш ретінде танылды. Фестиниог темір жолында жаңа локомотив, темір жолдың бұрынғы Джордж Ингленд және Компаниасының төрт біріктірілген танк локомотивтерімен сынақтан өтті. 18 қыркүйек 1869 жыл мен 8 шілде 1870 жыл аралығында бірнеше сынақтар өтті, олардың толық нәтижелері сақталған. 11 ақпан 1870 жылы әлемнің түкпір-түкпірінен шақырылған арнайы қонақтарға ресми демонстрация ұйымдастырылды, олардың арасында: Сазерленд герцогы; Пруссиядан келген В.Т. Мулвани; инженер М.Толме; Мәскеу-Нижний Новгород темір жолында жұмыс істейтін париждік М.Филипп Кремер; Лондон, Швеция консулдығының өкілі Кристер П. Сандберг; Ресейден граф Чени; Ресей армиясының бас қолбасшысының ұлы және Польшаның вице-королі граф Александр Берг; Ресейден граф Бобринский; Венгриядан граф Тамойский; Санкт-Петербург императорлық инженерлер институтының профессоры Базили Салофф; Ресейдегі Курск және Харьков темір жолының директоры Чарльз де Шуберцкий; Мәскеуден граф Иван Тлаброб; Санкт-Петербургтен граф Дезен; Санкт-Петербург императорлық институтының өкілі Л. де Кесланк; Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолы компаниясының адвокаты Престон мырза; темір жолдарды тексеруші капитан Тайлер; Тифлис-Кавказ темір жолында, сондай-ақ Түркия мен Ресейде жұмыс істейтін Престон мырза; генерал сэр Уильям Бейкер, К.С.Б.; Мексика және Вера-Круз темір жолдарымен байланысты Пауэр мырза, М.П.; шведиялық Карл Абрахам Пилл (Пилле); Кембрий темір жолдарының бас директоры Айртон мырза және Элиас мырза; жергілікті көлік менеджері Пул мырза; Festiniog Railway Company инженері Чарльз Э. Спунер мырза; Лондондық Кроули, C.E.; Үнді темір жолдарынан Данас мырза; Ц. Торнтон мырза; Festiniog Railway Company төрағасы және басқарушы директоры Ливингстон Томпсон мырза; The Times газетінен Даллас мырза және Engineering Gazette газетінің инженері және тілшісі Томас Каргилл мырза. 1870 жылы локомотивтің жұмысын көру үшін Porthmadog қаласына инженерлер мен менеджерлердің тағы төрт тобы келді. Фэрли сынақтардан кейін көптеген тапсырыстар мен комиссиялар алды. 1873-1874 жылдары ол Венесуэлаға сапар жасады, бірақ бұл сапар салдарынан ауыр науқасқа шалдықты. 1876 жылға қарай, Фэрлидің патенттелген локомотивтерін қырық үш темір жол пайдаланды, бірақ олардың барлығы да сәтті болмады.

Ұрғып кету және неке

Алайда, Роберт Фэрлидің кәсіби мансабы мен әлеуметтік беделі сегіз жыл бұрын оның қарсы Орталық қылмыстық сотта ұзақ жылдар бойы серіктесі болған Джордж Ингленд тарапынан қозғалған (The Times газетінде 1862 жылғы 8 сәуірде жарияланған) маңызды іспен қауіпке ұшырады. Джордж Ингленд Роберт Фрэнсис Фэрлидің оның қызы Элиза Энн Инглендпен қашып кеткенін және неке рұхсаты алу үшін оның әкесі Джордж Инглендтің осы одаққа келісімін жалған куәлік арқылы растағанын айыптады, бірақ бұл рас емес еді. Олар осы некеден кейін Испанияға қашып кетті. Егер бұл айып дәлелденсе, ол түрме жазасына кесілер еді. Фэрлидің қорғауын Сержант Баллантайн жүргізді. Ол Джордж Инглендті өзінің қазіргі әйелімен, яғни аталған қыздың анасымен қашып кеткенін және сол кезде оның заңды әйелінің тірі болғанын мойындауға мәжбүр етті. Ол осы әйелмен бірнеше жыл бірге тұрған, бірақ әйелі қайтыс болғанға дейін оған үйлене алмады. Сол кездегі ағылшын заңы бойынша, некеден тыс туған бала ешкімнің баласы емес деп есептелді. Заң бойынша ол Джордж Инглендке ешқандай қатысы болмады және кімге қаласа соған тұрмысқа шыға алатын. Іске жауап беруге негіз болмады, сондықтан сот оны кінәсіз деп таныды. Бірақ бұл Джордж Инглендті жеті жылдан кейін Ффестиниог темір жолы үшін Роберт Фэрлидің ерекше қос двигательді локомотивін жасаудан тоқтатуға себеп болмады. "Фэрлидің кереметі" 1869 жылдың жазында FR-ге жеткізілді, ал Джордж Ингленд зейнетке шықты. 1869 жылдың қыркүйегінде Роберт Фэрли Джордж Инглендтің ұлы және Дж. С. Фрейзермен бірге Хатчем жұмыстарын иелігіне алып, Fairlie Engine & Steam Carriage Co. компаниясын құрды, бірақ Джордж Ингленд кіші бірнеше айдан кейін қайтыс болды. 1870 жылдың соңында локомотивтерді өндіру тоқтатылды, бірақ Fairlie Engine & Rolling Stock Co. компаниясы Фэрли локомотивтерін жобалау және лицензиялау кеңсесі ретінде жұмысын жалғастырды. Джордж Ингленд 1878 жылы қайтыс болды, ал 1881 жылы Фэрли мен оның әйелі Элиза балалары Роберт, Джон, Лили және Джессимен бірге Клэпхемдегі 13-ші шіркеу ғимаратында тұрды (олардың басқа ұлы Франк 1881 жылғы халық санауы кезінде Чартерхаус мектебінде пансионда оқыды) және Роберттің енесі Сара Инглендпен бірге. Роберт Фрэнсис Фэрли 1885 жылғы 31 шілдеде Лондонда қайтыс болды және Батыс Норвуд зиратында жерленді.