Кіріспе

Қоссаұрындардың бір түрі

Duttaphrynus melanostictus түрін көбінесе Азиялық кең таралған бақа, Азиялық қара тікенді бақа, Азиялық бақа, қара көзді бақа, жалпы Сунда бақасы және Ява бақасы деп атайды. Бұл, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияда кеңінен таралған, бірнеше нақты бақа түрлерінің жиынтығы болуы мүмкін.

Экология және мінез-құлық

Азиялық қарапайым жабындар тыныш және баяу ағатын өзендерде, уақытша және тұрақты тоғандарда, сондай-ақ көлдерде көбейеді. Ересек жабындар құрлықта тіршілік етеді және тас, жапырақ сынықтары, ағаш кесінділері сияқты жер жамылғыштарының астында кездесе алады, сонымен қатар адамдар қоныстанған жерлермен байланысты болады. Дернәсілдер тыныш және ақырын қозғалатын су қоймаларында табылған. Бір туысқан топтарында өскен дернәсілдер, аралас топтарда өскендерге қарағанда жылдам метаморфозға ұшырайды. Дернәсілдердің өз туыстарын тани білуі дәлелденген. Саудалық малатионның 96 сағаттық LC50 көрсеткіші дернәсілдер үшін 7,5 мг/л құрайды, ал қауіпсіз деңгейден төменгі концентрацияда әсер ету жүзу қабілетін нашарлатады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Азиялық жалпы жабайы жабайылар солтүстік Пәкістаннан бастап Непал, Бангладеш, Үндістан, оның ішінде Андаман және Никобар аралдары, Шри-Ланка, Мьянма, Таиланд, Лаос, Вьетнам, Камбоджа, Оңтүстік Қытай, Тайвань, Гонконг және Макаоға дейін, содан кейін Малайзия, Сингапур және Индонезияның Суматра, Ява, Борнео, Анамбас және Натуна аралдарында кеңінен таралған. Олар теңіз деңгейінен жоғары биіктіктерде кездеседі және көбінесе бұзылған жазық жерлерде тіршілік етеді, жоғары жағалаулар мен өзендердің жағалауларынан бастап, адамдар көп шоғырланған ауыл шаруашылығы және қалалық аймақтарға дейін. Жабық орманды жерлерде сирек кездеседі. Шығыс жағалауда табылғаннан бері, Азия жабайысы Мадагаскардан жойылмаса және қайтадан басып кіруін болдырмау үшін күшті карантиндік шаралар қабылданбаса, Австралиядағы қамыр жабайысы сияқты салдарға әкелуі мүмкін деген үлкен қорқыныш пайда болды. Мадагаскардың тума жыртқыштары, Австралиядағыдай, юра кезеңінен бері буфонидтерден оқшауланғандықтан, D. melanostictus-тың тума варанидтері мен жылан жыртқыштарында кездесетін жабайы жабайының уытына төзімділіктері жоқ деп саналады. Бір зерттеуде D. melanostictus-пен қоректенетін малагасийлік түрлердің ондаған түрлерінде Na+/K+ АТФаза генінің (натрий-калий сорғысы) тізбегі талданды. 77 түрдің 76-сы жабайы жабайының уытына төзімділік танытпады, бұл осы жат жабайылардың Мадагаскардың тума жануарлар дүниесіне елеулі әсер етуі және аймақтағы биологиялық әртүрлілік дағдарысын ушықтыруы мүмкін екенін көрсетеді. Дегенмен, Австралияның бір түрі – көк тілді кесіртке, Tiliqua scincoides – Мадагаскар жануарларының кейбіреуінде буфотенинге төзімділік болуы мүмкін екенін көрсетеді, өйткені Bryophyllum туысына жататын өсімдіктерде шамамен бірдей жүрек гликозидтері өндіріледі.

Валацея және Батыс Папуа

D. melanostictus 1958 жылы Индонезияның Бали аралына, 1974 жылы Сулавеси аралына, содан кейін Амбон, Ломбок, Сумба, Сумбава, Тимор және Индонезияның Жаңа Гвинеясына, Вогелькоп түбегіндегі Манокуариге енгізілді. Қазір бұл түр Папуа провинциясының қашықтағы шығыс бөлігіндегі Сентаниде кең таралған. Жергілікті жылан мен варандардың жабық жануарлардың уына төзімділігі болмағандықтан, адамдардың көмегімен Азиялық жалпы жабық жануардың кездейсоқ таралуы осы түрлердің санының күрт азаюына әкелуі мүмкін.

Австралиядағы қаламаған түр

2000 жылдан бері Австралияда Азиялық кәдімгі жабық жабайы кем дегенде төрт рет анықталды. Азиялық қарақұйрық Австралияның "ең қаламаған 10 түрінің" бірі деп сипатталған және "қамыс бақасынан да зиянды болуы мүмкін". Ол "жергілікті түрлермен бәсекелесуі, шетелдік паразиттер мен патогендерді тарату мүмкіндігі және уыттылығы" салдарынан ауыр экологиялық проблемалар тудыруы мүмкін. Қамыс бақалары сияқты, Азиялық қарақұйрық та жыртқыштарды қорғау үшін арқасындағы бездерінен уыт бөліп шығарады. Бұл улар, күмәнсіз, жылан, гуанна және квалл сияқты жергілікті жыртқыштарға күшті әсер етеді.