Кіріспе

Швейцариядағы кантонаралық барлау жүйесі

Onyx – Швейцария Федералдық барлау қызметі Nachrichtendienst des Bundes (NDB) ұстап тұратын барлау жүйесі. Жүйенің құны жарияланбаған, бірақ 100 миллион швейцариялық франк сомасы бірнеше рет, әсіресе 2000 жылы Ұлттық кеңестің (Швейцария) SP депутаты Вернер Марти айтқан. 2005 жылдың наурыз айында журналист Урс Пол Энгелер шығындардың (әртүрлі әскери құрылыс бюджеттерінде жасырылған) 400 миллион швейцариялық франкқа жеткенін бағалады. Onyx жүйесі 2000 жылы іске қосылды, бастапқыда SATOS 3 деген атпен (SATOS 1 және 2 жүйелері 1992 жылы, әсіресе факстарды ұстап алу мақсатында басталған) және 2005 жылдың соңында аяқталды.

Мақсаты

Жүйенің мақсаты – спутник арқылы таратылатын азаматтық және әскери байланыстарды, мысалы телефон, факс немесе интернет трафигін бақылау. Onyx жүйесі қызығушылық тудыратын ақпаратты іздеу үшін кілт сөздер тізімін пайдаланады, ал кілт сөздерді таңдау барлау қауымдастығымен бекітілуі тиіс және тәуелсіз комиссияның келісімі болуы керек. Жүйе ішкі байланыстарды бақылауға арналмаған, алайда Швейцариядағы адам мен басқа елдегі адам арасындағы байланысты бақылауға рұқсат беріледі. Швейцария Федералдық Кеңесі Onyx жүйесінің ECHELON сияқты басқа шетелдік жүйелермен байланысы жоқ екенін мәлімдеді. Кеңестің пікірінше, бұл мәселе бойынша туындаған шатасу мен қаңқулар Swisscom компаниясының 2000 жылы Verestar (қазіргі SES Americom) компаниясына Leuk жерсеріктік байланыс станциясын (Onyx орналасқан жерге жақын) сатуына байланысты. Жүйенің қолданылуын федералдық әкімшіліктің өкілдерінен құралған тәуелсіз бақылау органы қадағалайды.

Жасалған қара сайттар факсі

2006 жылдың 8 қаңтарында швейцариялық Sonntagsblick (Blick газетінің жексенбілік басылымы) Onyx арқылы ұсталған деректерді пайдалана отырып, швейцариялық үкімет дайындаған құпия есепті жариялады. Есепте Мысыр Сыртқы істер министрлігінің Лондондағы Мысыр елшілігіне жіберген факсы сипатталған, сондай-ақ Шығыс Еуропада ЦРУ басқаратын құпия ұстау орындарының ("қара сайттардың") бар екендігі көрсетілген. Швейцария үкіметі есептің бар екенін ресми түрде растамады, бірақ 2006 жылдың 9 қаңтарында газетке қарсы құпия құжаттарды тарату бойынша әскери сот ісін бастады. Сот процесінде факстың нақтылығы айқын болғанымен, 2007 жылдың 17 сәуірінде журналист пен газет барлық айыптан босатылды.