Кіріспе

Цзинь әулетінің генералы (259–334)

Тао Кан (259 – 30 шілде 334), әдепті аты Шисин (士行), ресми атағы Чаншаның Хуан герцогы (長沙桓公), Цзинь әулеті кезіндегі қытай әскери қолбасшысы және саясаткері болды. Ол Цзинь әулетінің ақыны Тао Юаньминнің бес атасы болды.

Ерте мансап

Тао Кан Шығыс Ву билігі тұсында дүниеге келді, әкесі – Шығыс Ву генералы болған. Карьерасының басында қарапайым округтік чиновник болды, бірақ кейіннен командирлік губернаторы Чжан Куйдің (張夔) ұсынысымен Цзинь премьер-министрі Чжан Хуаға жіберілді. Бірақ, бұрынғы Шығыс Ву жерлерінен келген адамдарды жақтырмайтын Чжан Хуа оған қызметке қабылдаудан бас тартты. Сөйтіп, ол Шығыс Ву императорлық үйінің мүшесі, генерал Сунь Сяудың (孫秀, Шығыс Ву императоры немесе Сыма Луньнің кеңесшісі емес) штабында қызмет етті. Кейін Тао, даңқты Цзинь провинциясының (荊州, қазіргі Хубэй және Хунань) губернаторы Лю Хунның штабында болды. Лю бір күні оған: «Мен генерал Ян Худың штабында қызмет еткенде, ол маған бір күні өзінің орнын иеленетініңді айтқан еді. Енді сенің де бір күні менің орнымды иеленесің» деді. Кейіннен Тао Людің көтерілісші Чэнь Минді басуына үлкен үлес қосты. Одан кейін бірнеше командирліктердің губернаторы болып тағайындалды, сосын генерал Ван Дунның басшылығымен Ванның түрлі шаруалар көтерілісіне қарсы жорықтарына қатысты, оның ішінде күшті Ду Тао да болды. Өзінің еңбегі үшін Ван Людің бұрынғы сөзін орындап, Таоны Цзинь провинциясының губернаторы етіп тағайындады. Алайда, Ван көп ұзамай Таоның қабілеттеріне күмәндана бастады. 315 жылы ол Таоны кенеттен ұстап алып, Гуан провинциясының (廣州, қазіргі Гуандун) губернаторы болуға бұйырды – бұл оны қызметтен шеттету және жер аудару саналды. Оны тіпті өлім жазасына кесуді де ойлады, бірақ Таоны өлтіру генерал Чжоу Фанның наразылығын тудырады деп қорқып (өйткені Чжоу Фанның қызы Таоның келіні болған), Таоға жартылай көтерілісші Ван Цзидің (王機) билігінде болған Гуан провинциясына баруға рұқсат берді. Гуан провинциясына келген соң, Тао Ванды оңай жеңіп, провинцияны бейбіттендірді. Провинциялық істер оны күнделікті жұмысқа толыққанды ұстамағандықтан, Тао кабинетінен аулаға, содан кейін ауладан кабинетке күн сайын жүз кірпіш тасуды әдетке айналдырды. Ол Қытайдың орталық аймақтарын қайтару үшін болашақ жорықтарға дайындалу үшін дене шынықтыруын жалғастыру қажет деп ойлады. Сондықтан, ол Қытай тарихында дене шынықтырудың маңыздылығының мысалы ретінде жиі еске алынады.

Кейінгі мансап

322 жылы Ван Дун император Юаньға қарсы көтерілгенде, император Юань Таоға Цзян провинциясының (江州, қазіргі Цзянси) губернаторы болуға бұйрық берді, мақсаты – Таоның Ванның тылына шабуыл жасауға қатысуын қамтамасыз ету. Алайда, Тао император Юаньға адал болған Сима Ченге (司馬承) көмектесу үшін шағын күш жіберді, ол Сян провинциясының (湘州, қазіргі Хунань) губернаторы еді. Таоның күші Сима Ченгтің Ваннан жеңіліп қалуына және өлтірілуіне тосқауыл қоюға жеткіліксіз болды. Ван астана Цзянкангты басып алып, император Юаньды өзінің ықпалына бағындырғаннан кейін, Таоны Гуан провинциясында ұстады. 324 жылы Ван император Мингті құлату жорығында қаза тапқаннан кейін, император Минг Таоны Цзин провинциясының губернаторы және батыс провинциялардың әскери қолбасшысы етіп тағайындады. Ол бұл қызметте тиімді болды, ал кейіннен жасаған әскери жақсартулары Хуан Вэннің 347 жылы Чэн Ханды жаулап алу науқанына жол ашты. Бірақ, 325 жылы император Мин қайтыс болғаннан кейін, Тао ашуланды, өйткені оны жоғары лауазымға көтергендердің немесе құрмет көрсеткендердің тізіміне енгізбеді. Бұл оны император Миннің жеңешесі, регент Юй Лянның оның атын тізімнен шығарып тастағанына күдік тудырды. Осыдан Юй Таодан сақтанды, содан кейін Су Цзюнь 327 жылы көтеріліс жасап, Цзянкангқа шабуыл жасағанда, Цзян провинциясының губернаторы Вэнь Цзяоға Цзянкангқа көмекке бармауын, керісінше Таоның шабуылынан қорғануын бұйырды. Бұл Цзянкангтың 328 жылы Суға түсуіне себеп болды. Цзянканг құлағаннан кейін Ю Вэньдің иелігіне қашып келді, олар Суды қалай жеңуге болатынын ойластырды. Вэннің туысы Вэн Чонг (溫充) Таоға жоғарғы қолбасшы атағын беруді ұсынды, олар солай істеді. Алайда, Тао Юге әлі де ренішпен қарағандықтан, бастапқыда бас тартты. Бірақ, ашуы басылғаннан кейін ол келісті, және олар – Тао, Вэнь және Ю – күштерін біріктіріп, шығысқа, Цзянкангқа бет алды. 328 жылдың қысында Сумен болған шайқаста Су қаза тапты, содан кейін олар 329 жылы Су әскерінің қалдықтарын талқандады. Осы үлесі үшін Тао Чанша герцогі атанды. 330 жылы Гуо Моның көтерілісін басу кезінде оған сегіз провинцияның әскери қолбасшылығы берілді – бұл Ван Дунға тең келмейтін билік еді. 334 жылы ауырып қалғаннан кейін ол отставкаға келіп, Чанша герцогтігіне қайтуға тырысты, бірақ жолда қайтыс болды.