Кіріспе

Тегернзее аббаттығы (немісше Kloster Tegernsee, Abtei Tegernsee) – Бавариядағы Тегернзее қаласы мен ауданында орналасқан бұрынғы бенедиктин монастыры. Аббаттық және оның төңірегінде өскен қала екеуі де Тегернзее көлінің атымен аталады, оның жағасында олар орналасқан. Атауы ежелгі жоғары неміс тіліндегі tegarin seo сөзінен шыққан, ол «үлкен көл» дегенді білдіреді. Тегернзее аббаттығы, өз қамқоршысы – әулие Киринус атымен ресми түрде Киринус аббаттығы деп танылады, алғаш рет 8 ғасырда салынған. 1803 жылға дейін ол Бавариядағы ең маңызды бенедиктин қауымдастығы болды. Бүгінде монастырь ғимараттары Шлосс Тегернзее (Тегернзее қамалы) деп аталады және Виттельсбах әулетінің мүшесі, Бавария герцогы принц Макстің меншігінде. Жергілікті католик шіркеуі – әулие Киринус шіркеуі, бұрынғы аббат шіркеуінің орнында салынған. Герцогтік жұбайдың жеке пәтерлерінен басқа, бұрынғы аббаттық үй-жайларында қазір Тегернзее гимназиясы (Gymnasium Tegernsee) және танымал Бавария герцогтік пиво зауыты орналасқан, онда пивонау және мейрамхана бар.

Құрылтай және ерте тарихы

Х ғасырдың басында мадьярлардың шабуылдарынан туындаған тәртіпсіздіктерге байланысты Тегернзее қаласының негізі және оның тарихының алғашқы онжылдықтары терең құпияға толы. Шамамен 970 жылы болған өрт бұрынғы дәлелдерді жойды. Тегернзеедегі монастырь қауымы 746 жылы бұрыннан бар болған Құтқарушы шіркеуінің жанында құрылды. Құрылтайшылары Хуоси әулетінен шыққан Откар (немесе Отокар) және Адалберт ағайындылары, Баварияның бес ескі билеуші руларының бірі болды. Бұл аббат 754 жылы қасиеттіленді және пайдалануға берілді. Оны Сент-Галлдан келген монахтар қоныстандырды және римдік шейіт Святой Киринге арнады. Аббатхананың негізін қалаушылар Кириннің қасиетті қалдықтарын Папа Павел I-ден (757-67) алғанын және бұл қасиетті қалдықтардың сегізінші ғасырдың екінші жартысында Римнен Тегернзееге көшіріліп, Тегернзеедегі алғашқы шіркеу – Құтқарушы шіркеуіне орналастырылғаны белгілі. 1017-1026 және 1031-1041 жылдары аббат Эллингердің басшылығымен аббат әдебиет, қолжазбалар жасау және білім беру орталығына айналды, сонымен қатар Бавариядағы басқа Бенедикт монастырьларын қайта қоныстандыруда белсенділік танытты, соның ішінде шамамен 1012 жылы Аугсбургте құрылған Святой Ульрих және Афра аббаттарын да қамтыды. Фрайзинг епискобы Готтшальк үшін боялған әйнектер жасау үшін Тегернзееде шыны фабрикалары құрылды. 1014 жылы Майнц соборының екі есігі Тегернзееде құйылды. 1083 жылы аббат Гозберт Фрайзингтен кейін Бавариядағы ең көне қоңырау құю шеберханасын ашты. 12 ғасырдағы "Антихрист туралы пьеса" (1155?); Тегернзее хаттар жинағы (1178-1186 жж.). Вальтер фон дер Фогельвейдтің әйгілі Тегернзееспрухы 1206 жылға дейін немесе шамамен 1212 жылға дейін жазылған, сондықтан ол осы кезеңге емес, содан кейінгі құлдырау кезеңінің басына жатады. Тегернзее папа Александр III (1159-1177) және император Фридрих I "Барбаросса", Киелі Рим императоры арасындағы саяси және діни дау-дамайлардан көп нәрседен сақталды, тіпті пападан да, императордан да маңызды жеңілдіктер алды. 1189 жылы Берг графының ұлы Манегольдты осы Бавария аббаттығына тағайындау, Андекс графтарының, Тегернзееге қамқорлық жасаушылардың (Vögte) және Фрайзинг епискобы Оттоның саяси интригаларының нәтижесінде болашақ бейнесі айқындалды. Берг, Андекс және Хогенштауфен ақсүйек отбасыларының саяси және экономикалық мүдделері енді аббатты басып алды, нәтижесінде 13 және 14 ғасырларда ол аз ғана ақсүйек отбасыларға тәуелді қарапайым монастырьға айналды. Жағдайды одан да нашарлатқан нәрсе – 1410 жылы өртке түскені.

Тарихынан таратылу кезеңіне дейін

Алайда, 1426 жылы Тегернзееде генерал-викарий Йоханнес Грунвальдер сапармен келді, бұл жаңа кезеңнің бастауын берді. Келесі онжылдықтарда Папаның легаты, кардинал Николаус фон Куестің қолдауымен, Тегернзее Мелк аббаттығының реформаларының орталығына айналды, бұл реформалар бұрын тек ақсүйектерге ғана арналған бенедиктин монастырларын кең ауқымды әлеуметтік топтарға ашты. 1455 жылы Тегернзее монахтары Андекс аббаттығына қоныстанды және Бенедиктбюерн, Обералтейх, Вессобрунн және тағы басқаларында абаттар болып тағайындалды. 1446 жылы Пассион алтарына арналған рәсім өтті. Иоганн Кек (Базель кеңесінде Тегернзеенің өкілі болған және 1450 жылы қайтыс болған) музыка туралы еңбек жазды, ал Тегернзее приоры Бернхард фон Вагинг (1472 жылы қайтыс болған) өзінің мистикалық жазбаларын, соның ішінде Кузанның «білімді білу» туралы жазбаларын қорғауды жазды. Саяхатшы және суретші Антон Пелчингер Тегернзееде музыка сабақтарын берді. 1500 жылға таяу монастырь жазушылары, оның ішінде кітапханашы Конрад Сартори (1531 жылы қайтыс болған) Liber illuministarum жинағын 1500 рецептпен біріктіріп, Еуропадағы ең ірі техникалық рецептуралық нұсқаулықтардың бірін жасады. Бұл екінші өркендеу Жаңа заманға дейін жалғасты. 1573 жылдан бастап монастырьдың өз баспаханасы болды. Сыра зауыты Бавария герцогинясы Мария Анна Генриетта Габриэль Джулиге, герцогтың кіші қызына тиесілі.