Кіріспе

Канадалық натуралист (1904–1995)

Чарльз Джозеф Сауриол (3 мамыр 1904 – 16 желтоқсан 1995) – Онтариода және бүкіл Канадада көптеген табиғи аймақтарды сақтауға жауапты болған канадалық натуралист. Ол Дон өзені аңғарында жерге ие болды және осы аңғарды сақтауды қолдады. Метрополитен Торонто және аймақтық консервациялық басқарманың мүшесі ретінде, ол Дон аңғарының көп бөлігін сақтаумен айналысты. Аңғардың бір бөлігі оның құрметіне аталған консервациялық қорық болып табылады, ал Канададағы тағы төрт орын оның есімімен аталады.

Ерте өмір

Чарльз Сауриол Онтарионың Торонто қаласында дүниеге келген. Ол жеті баланың кенжесі еді. Оның әкесі Джозеф Сауриол 1882 жылы Дон өзенінің төменгі бөлігін түзеу жобасында жұмыс істеу үшін Торонтоға көшіп келген. Чарльз сегізінші буын канадалық болды. Оның бір атасы 1705 жылы Бретаньнен Жаңа Францияға көшіп келген. Бала кезінде ол 45-ші Шығыс Торонто отрядымен бірге Дон аңғарында демалып, тіршілік еткен. Сол кезде Дон өзенінің көп бөлігі орман мен егістік жерлерден тұратын, көбінесе табиғи күйінде сақталған. Осы сапарлар барысында ол табиғатқа, әсіресе Донға ғашық болды. Бұл оның Дон аңғарын болашақ ұрпақтар үшін сақтауға деген ұмтылысын күшейтті. Сауриол екі тілді еркін білген. Ол 30 жыл бойы Poirier Bessette және Le Samedi сияқты француз тіліндегі баспа компанияларында жарнама менеджері болып жұмыс істеді. Сауриол 1931 жылы Симон Менардқа үйленді (1911 жылғы 22 шілде – 2005 жылғы).

Қорғау іс-шаралары

1946 жылы ол Дон аңғарының орманды саябақ ретінде сақталуын мақсат еткен Дон аңғарының қорғау қауымдастығының (ДВКА) негізін қалаушылардың бірі болды. Сауриол 1951–1956 жылдар аралығында ДВКА-ның «Кардинал» атты бюлетенін редакциялап, жариялады. Қауымдастық 1951–1961 жылдар аралығында ДВКА үшін қаржы жинау мақсатында «Қорғау арнайы» деп аталатын бу локомотивтерімен сапарларды ұйымдастырды. Бұл сапарлар Дон аңғарындағы Куин-стрит маңындағы Дон өзені станциясынан басталды. Бұл экскурсиялар 1000-нан астам адамды тартты және Кобург, Линдсей және Ниагара шарлауы сияқты бағыттарға бағытталды. 1957 жылы ол Метрополитен Торонто және аймақ қорғау органына (МТРКА) (қазір Торонто және аймақ қорғау органы деп аталады) қосылды. Сауриол МТРКА-ның атқару комитетінде және Қорғау аймақтары жөніндегі кеңестің төрағасы болып қызмет етті. 1950-ші және 1960-шы жылдарда МТРКА Торонто аймағындағы аңғарлар мен шатқалдардың көп бөлігін сатып алуға жауапты болды. Бұл «Хейзел» даулының келтірген зиянының тікелей салдары болды. Ол Торонто аймағындағы табиғат қорғау аймақтарын құру үшін жер сатып алуға жауапты болды. Оның ерекше сатып алған жерлеріне Брюс Милл, Клермонт, Глен Хаффи, Колд Крик және Блэк Крик Пионер ауылы кірді. 1966 жылы Сауриол 1962 жылы құрылған Канаданың Табиғатты қорғау қорына (NCC) қосылды. Ол әкімшілік директоры болып жұмыс істеді және NCC-ге табиғи аумақтарды сатып алуға көмектесті. 1971 жылы ол МТРКА-дан NCC-ге жұмыс істеу үшін кетті. 1982 жылы ол 1987 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Қордың атқарушы директоры болды. NCC-де жұмыс істеген кезінде ол Канада бойынша қаржы жинау және табиғи аумақтарды сатып алуға жауапты болды. Ол тек Онтариода 500-ге жуық мүлікті сатып алуға көмектесті. NCC-ден кеткеннен кейін ол «Бүгінгі және ертеңгі ағаштар» атты тағы бір ұйымды құрды, ол бұрынғысынша зақымдалған аумақтарды қалпына келтіру үшін ағаштар отырғызды. Ол кеңесші ретінде жұмыс істеуді жалғастырды, Онтарионың қорғау органдарына жер сатып алу бойынша өз білімін ұсынды.

Сауриол және Дон

1927 жылы ол Дон саласының түйіскен жерінде 40 гектар жер сатып алды. Ол осы жерді шағын үй ретінде пайдаланып, әр жыл сайын жаз айларында отбасымен сонда көшіп, демалатын. 1958 жылы жердің бір бөлігі Дон аңғары жолының құрылысы үшін мемлекеттік меншікке алынды. 1968 жылы МТРКА Дон аңғарындағы жеке меншіктердің көп бөлігін сатып алу жобасы аясында оның қалған мүлкін иемденді. Оның табиғатты қорғау жұмыстары көбінесе Торонтодан тыс жерлерде болғанымен, оның ең жақын жері – Дон аңғары болды. Ол демалыс күндерін аңғардағы жолдармен серуендеумен өткізетін. Ол қыс айларында мүлікке жиі баратын, оны күнделікке жазу немесе «Кардинал» газетіне мақалалар жазу үшін тынығу орны ретінде пайдаланған. Дон тарихы туралы төрт кітап жазды. «Донды еске алу» кітабы – «Кардинал» газетінен алынған мақалалар жинағы. 1989 жылы оның табиғатты қорғау жұмысына және әсіресе Донды қолдауына деген құрмет ретінде Дон өзенінің шығыс саласы бойындағы Дон аңғарының бөлігі, Лоренс даңғылына дейін Шарль Сауриол табиғат қорығы деп аталды. 1991 жылы ол Төменгі Дондағы шағын орманды аймақты сақтап қалатын Тодморден Миллс жабайы гүлдер қорығын құруға көмектесті.

Марапаттар мен мұра

Оның табиғатты қорғаушы ретінде өмірлік еңбегі көптеген адамдар тарапынан мойындалды. Ол "Мырза Консервация" деп белгілі болды және 1989 жылдың 12 сәуірінде Канада орденінің мүшесі атанды. Ол 40-тан астам басқа марапаттар мен құрмет грамоталарын алды, соның ішінде 1980 жылы генерал-губернатордың табиғатты қорғау сыйлығы және 1991 жылы Parks Canada мұра сыйлығы. Сауриол тәжірибелі табиғатты зерттеуші ғана емес, сонымен қатар қаржы жинауда да шебер болды. Өмірі бойында ол табиғи аймақтарды сақтау үшін 20 миллион доллардан астам қаражат жинады. Оның табиғи аймақтарды сақтау туралы мұрасы көптеген ұрпақтар бойы канадалықтарға қуаныш сыйлайтын болады. Чарльз Сауриол қорығынан басқа, оның есімімен тағы төрт табиғи аймақ аталды: Кредит өзеніндегі Чарльз Сауриол қорығы, Квинс университетінің Опиникон көліндегі Джон М. Кейп/Чарльз Сауриол биологиялық зерттеулер аймағы, бұрынғы Шығыс Йорк ауданындағы Чарльз Сауриол паркі және Норфолк округіндегі Чарльз Сауриол Каролин орманы. 1995 жылдан бастап MTRCA және Oak Ridges Moraine Land Trust жыл сайынғы қаржы жинау іс-шарасы – Чарльз Сауриол атындағы экологиялық кешкі ас өткізіп келеді. Conseil scolaire Viamonde мектеп тақтасы оның құрметіне бастауыш мектеп берді. Сауриол 1995 жылы 91 жасында табиғи себептерден қайтыс болды.

Шығармалары

Донды еске алу: Дон өзені алқабындағы бұрынғы заманның сирек жазбалары. "Аметист" байланыс консорциумы. 1981 жыл. Бидің саяхаты, Торонто: Табиғи мұра / Табиғи тарих баспалары. 1984 жыл. Дон әңгімелері. Табиғи мұра / Табиғи тарих. 1984 жыл. Жасыл іздер: Төрткөзді табиғатты қорғаушының естеліктері. Хемлок баспасы. 1991 жыл. Донның жолдары. Хемлок баспасы. 1992 жыл. Дон пионерлері. Жеке жарияланым. 1995 жыл.