Бразилияға португалдықтардың қоныс аударуы және диалектісі

Кіріспе

Португалиядан келген бразилиялықтар, португал диалектісі. 17 ғасырда Бразилияға қоныстанған португалдықтардың көп бөлігі, олардың барлық отарлық кезең бойында Солтүстік Португалиядан келгені байқалды, елдің солтүстік-шығыс аймағына көшіп, алғашқы қант плантацияларын құрды. Жаңа келгендердің арасында католицизмге мәжбүрлеп өткен, бірақ Португалияда қалған және жиі Инквизицияның (1536 жылы құрылған) крипто-яһудилер деп айыптауына ұшыраған португалдық еврейлердің ұрпақтары – «жаңа христиандар» да болды.

Мараньяо, Пара және Амападағы Азорлықтардың

Аймақты бақылауда ұстау қабілетіне қатысты алаңдаушылық болғандықтан, шекаралық аймақтарда отбасылармен отарлау саясатын қолдауға басымдық берілді. Аумақты иелену өте маңызды деп есептелді. 1619 жылы Мараньяоға шамамен 300 отбасы келді, жалпы саны 1000-ға жуық адамды құрады, сол кезге қарағанда бұл үлкен сан еді. Мараньяо Азор аралдарынан келген қоныс аударушыларды ұйымдасқан түрде қабылдаған алғашқы аймақ. 1619 жылы Эстасиу да Силвейра басқаруымен алғашқы қоныстанғаннан кейін, одан әрі қоныс аударушылар келді: 1621 жылы Антониу Феррейра де Беттенкурт пен Жорже де Лемос Беттенкуртпен бірге 40 отбасы келді, 1625 жылы Франсиску Коэлью де Карвальюмен тағы да отбасылар келді; «N. S. da Palma» және «São Rafael» кемелерімен 50 отбасы келді; «N. S. da Penha de França» және «São Francisco Xavier» кемелерімен одан да көп қоныс аударушылар келді. 17 ғасыр бойы Мараньяоға Азор аралдарынан келген отбасылар үзбей қоныстанды. Азор аралдарынан келген отбасылар Параға да қоныстанды, мысалы, 29 наурыз 1677 жылы Фаялдың Хорта қаласынан шыққан «Иисус, Мария және Жозе» кемесімен 50 отбасы (немесе шамамен 219 адам) келді. 1676 жылы Фейтейра, Фаялдан келген 50 азорлық отбасы 234 адаммен бірге Белемге келді. Бразилияға көшіп келгендер Португалиядан Лиссабон (Лейксеос), Порту және Мадейрадағы Фуншал порттары арқылы сапарлады. Осы кезеңде жолаушыларды тасымалдаудың көп бөлігін екі британдық компания қамтамасыз етті: Companhia Marítima Mala Real Britânica және кейіннен Companhia de Navegação do Pacifico. Минас-Жерайс аймағында көптеген алтын және алмаз кен орындары табылды, бұл португалдықтардың ғана емес, сонымен қатар туған жері Бразилиядағы адамдардың да келуіне себеп болды. Алғашқыларының көпшілігі Португалияның Миньо аймағынан келген шаруалар еді. Ресми және соңғы бағалаулар бойынша, 18 ғасырда алтын аңдысатын кезеңде Бразилияға көшіп келген португалдардың саны 600 000-ға жуық. Бұл, әдетте зерттелмесе де, Америкадағы отарларға еуропалықтардың ең ірі қозғалыстарының бірі болды. Тарихшы Лесли Бетеллдің айтуынша, "1700 жылы Португалияда шамамен екі миллион адам тұрды". 18 ғасырда жүздеген мың адам Португалияның Бразилия отарларына көшті, патшалықтың эмиграцияны шектеуге жасаған әрекеттеріне қарамастан. 1748-1756 жылдары Азор аралдарынан 7817 адам Бразилияның Оңтүстік аймағындағы Санта-Катаринаға қоныс аударды. Рио-Гранде-ду-Сулға да бірнеше жүз азорлық отбасы қоныс аударды. Осы қоныс аударушылардың көпшілігі шағын шаруалар мен балықшылардан құралды, олар осы екі штаттың жағалауында қоныстанды және Флорианополис және Порту-Алегри қалаларын құрды. Бұрынғы тенденциялардан айырмашылығы, Оңтүстікке тек ер адамдар емес, толық португал отбасылары жақсы өмір іздеп келді. Осы кезеңде Бразилиядағы португал әйелдерінің саны артты, нәтижесінде ақ нәсілділердің саны көбейді. Бұл әсіресе Бразилияның Оңтүстігінде байқалды. 1808 жылы Португалия королевасы Мария I және оның ұлы мен регенті, болашақ Португалия королі Жоан VI Наполеонның басқыншы әскерлерінен қашып, 15 000 патша отбасының мүшелерімен, дворяндармен және үкіметпен бірге Бразилияның португал отарларына көшіп келді және Рио-де-Жанейрода орналасты. Португалия әскері Наполеонның шабуылын сәтті тойтарғаннан кейін король Жоан VI 1821 жылдың 26 сәуірінде Еуропаға оралды, ал оның үлкен ұлы Педро де Алкантара Бразилияны басқаруға регент ретінде қалды. Португалия үкіметі Бразилияны 1808 жылдан бері қол жеткізген жетістіктерінен айырып, оны тағы да отарлауға тырысты. Бразилиялықтар қарсылық көрсетіп, Педро ханзада 1822 жылдың 7 қыркүйегінде елдің Португалиядан тәуелсіздігін жариялап, олардың жағында тұрды. 1822 жылдың 12 қазанында Педро Бразилияның бірінші императоры деп жарияланды және 1822 жылдың 1 желтоқсанында Педро I-ге тақ кигізілді. Тәуелсіздік алғаннан кейін мыңдаған қарапайым португал қоныс аударушылары Бразилияға көшіп кетті.

There was concern in keeping the control of the territory, hence the policy in promoting the colonization with couples in the border lands. The occupation of the territory was seen as essential. In 1619, about 300 couples arrived in Maranhão, the total number of people being around 1000 individuals, a significant number for that time. Maranhão is the first region to receive Azorean settlers in an organised way. Beyond the initial settling in 1619, led by Estácio da Silveira in 1619, others followed: in 1621 arrived 40 couples with Antonio Ferreira de Bettencourt and Jorge de Lemos Bettencourt, in 1625 other couples came with Francisco Coelho de Carvalho; in the ships "N. S. da Palma" and "São Rafael", 50 couples arrived; in the ships "N. S. da Penha de França" and "São Francisco Xavier" more settlers came. Throughout the 17th century, successive waves of Azorean couples were settled in Maranhão. Azorean couples were also settled in Pará, an example of this being the 50 couples (or around 219 individuals) who embarked on 29 March 1677, in the ship "Jesus, Maria e "José", in Horta, Faial. In 1676, 50 Azorean couples with 234 people of both sexes landed in Belém, coming from Feiteira, Faial. Immigrants to Brazil departed from Portugal via the ports of Lisbon (Leixões), Porto, and Funchal on Madeira. Two British companies provided the bulk of transport of passengers in this period: the Companhia Marítima Mala Real Britânica and later the Companhia de Navegação do Pacifico. Many gold and diamond mines were discovered in the region of Minas Gerais, which then led to the arrival of not only Portuguese, but also of native born Brazilians. Regarding the former, most were peasants from the Minho region in Portugal. Official estimates and most estimates made so far place the number of Portuguese migrants to Colonial Brazil during the gold rush of the 18th century at 600,000. Though not usually studied, this represented one of the largest movements of European populations to their colonies to the Americas during the colonial times. According to historian Leslie Bethell, "In 1700 Portugal had a population of about two million people." During the 18th century hundreds of thousands left for the Portuguese Colony of Brazil, despite efforts by the crown to place severe restrictions on emigration. Between 1748 and 1756, 7,817 settlers from the Azores Islands arrived in Santa Catarina, located in the Southern Region of Brazil. Several hundred couples of Azoreans also settled in Rio Grande do Sul. The majority of those colonists, composed of small farmers and fishermen, settled along the litoral of those two states and founded the cities of Florianópolis and Porto Alegre. Unlike previous trends, in the south entire Portuguese families came to seek a better life for themselves, not just men. During this period, the number of Portuguese women in Brazil increased, which resulted in a larger white population. This was especially true in Southern Brazil. A significant immigration of very rich Portuguese to Brazil occurred in 1808, when Queen Maria I of Portugal and her son and regent, the future João VI of Portugal, fleeing from Napoleon's invading armies, relocated to the Portuguese Colony of Brazil with 15,000 members of the royal family, nobles and government, and established themselves in Rio de Janeiro. After the Portuguese military had successfully repelled Napoleon's invasion, King João VI returned to Europe on 26 April 1821, leaving his elder son Prince Pedro de Alcântara as regent to rule Brazil. The Portuguese government attempted to turn Brazil into a colony once again, thus depriving it of its achievements since 1808. The Brazilians refused to yield and Prince Pedro stood by them declaring the country's independence from Portugal on 7 September 1822. On 12 October 1822, Pedro was declared the first Emperor of Brazil and crowned Dom Pedro I on 1 December 1822. Thousands of ordinary Portuguese settlers left for Brazil after independence.

Бразилияға португалдықтардың көшіп келуі (1822-1960 жж.)

1822 жылы Португалиядан тәуелсіздік алғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, португалдар Бразилияға иммигранттар ретінде келе бастады, және Бразилиядағы португал халқының саны көбейді. Олардың көп бөлігі Португалияның ауылдық аймақтарынан келген шаруалар еді. Көбінесе олар Сан-Паулу және Рио-де-Жанейро сияқты қала орталықтарына қоныс аударды, негізінен шағын саудагерлер, дүкеншілер, жүктөлушілер, аяқ шеберлері және көлік жүргізушілер болып жұмыс істеді. Аз бөлігі қала сыртында көмір өндірумен, сүт шаруашылығымен айналысты немесе шағын фермерлер болды. Португалиялық иммигранттар Тиете өзенін тереңдету жұмысына да еңбек етті.

Португалия Эстадо-Ново диктатурасының салдарынан, Португалиялық отаршылдық соғысынан және Гвоздика революциясының салқынынан кейін қалпына келген соң, 1980 және 1990 жылдары Португалия экономикасының өсуімен және Еуропалық интеграцияның күшеюімен, Бразилияға португал иммигранттарының баруы азайып кетті. 1980 жылдардан 2000 жылдарға дейін португал эмигранттары негізінен Еуропалық Одақтың басқа мемлекеттеріне, одан кейін Канадаға, АҚШ-қа, Венесуэлаға және Оңтүстік Африкаға кетті.

Португалияның мемлекеттік қарызы және евроаймақ дағдарысы (2009ж. - қазіргі уақыт)

2011 жылдың алғашқы алты айында Португалияда және Еуропалық Одаққа мүше бірнеше елде – Испания, Италия, Ирландия және Грекия сияқты – экономикалық дағдарыс кезінде 328 826 португал азаматы Бразилияда өз жағдайын ресімдеді, бұл рекордтық көрсеткіш. Португалиядан Бразилияға көшудің артуына себеп Португалиядағы экономикалық жағдай болды, онда жұмыссыздық 12,5%-дан асты. Осы кезеңде Бразилияда жағдайын ресімдеген шетелдіктердің ішінде португалдар басымдық құрды. Бұл толқын бұрынғы екі толқыннан жаңа португал эмигранттарының білім деңгейінің жоғары болуымен ерекшеленеді, бұл білікті және тәжірибелі мамандар мен кәсіпкерлердің көптеп елден кетуіне байланысты мидың шығуының салдары болды.

Португалиялық иммиграция саны

Бразилияға португал иммиграциясыnobold|Источник: Бразилия географиясы және статистика институты Сантос портының тізілімдері бойынша, 1908 және 1936 жылдар аралығында Бразилияға келген португалдардың 32,1% -ын португал әйел иммигранттары құрады, бұл 1872 жылға дейін 10% -дан азырақ болатын. Бұл көрсеткіш итальяндықтардың (35,3% әйелдер), испандықтардың (40,6%) және жапондықтардың (43,8%) көрсеткіштерімен салыстырылатындығымен қатар, «түріктердің» (іс жүзінде арабтар, 26,7%) және австриялықтардың (27,3%) арасындағы көрсеткіштерден жоғары болды. Дегенмен, көпшілігі Бразилияға жалғыз көшіп келді (53%). «Түріктер» (62,5%) португалдарға қарағанда жоғары пайызбен жалғыз иммигранттар ретінде келді. Салыстыру үшін, жапондық иммигранттардың тек 5,1% ғана Бразилияға жалғыз келді. Жапондықтар Бразилияға көшіп келгенде, отбасы мүшелерінің ең көп санына ие болды, олар 5,3 адамнан тұрады, одан кейін испандықтар, шамамен сондай сандармен. Италиялық отбасылардың мүшелерінің саны 4,1 адамды құрады. Португалдықтар отбасы ретінде көшіп келгенде ең аз мүше санына ие болды: 3,6. Сантос портына келген португалдардың 23% -ы 12 жасқа дейінгі балалар еді. Бұл көрсеткіш Бразилия тарихында алғаш рет көптеген португал отбасыларының Бразилияға қоныс аударғанын көрсетеді. Аймақ Пайыз Бейра Литорал 25% Бейра Альта 22,6% Доуро Литорал (Порту қаласы кіреді) 17% Трас-ос-Монтес 14,5% Минхо 13% Эстремадура Тежу өзенінің солтүстігінде (Лиссабон қаласы кіреді) 6,3% Бейра-Тежу немесе Эстремадураның Тежу өзенінің оңтүстігіндегі бөлігі 0,6% Бейра-Байша 0,5% Рибатежу 0,5% Алгарве 0,4% Альто-Алентежу 0,1%

Кейбір танымал португалдық бразилиялықтар

Бразилияның ең белгілі азаматтарының көпшілігі, кем дегенде, жартылай португалдық тектен шыққан. Дегенмен, төмендегі тізімде тек Португалияда туған немесе жақын португалдық түбі бар (бірінші, екінші немесе үшінші буын) адамдар ғана келтірілген.