Кіріспе

Британдық сәулетші (1819–1872)

Фредерик Маррабл (1819 жылғы қаңтар – 1872 жылғы 22 маусым) – британдық сәулетші, Метрополитен құрылыс басқармасының бас сәулетшісі қызметін атқарған және бас кеңсесін жобалауға жауапты болғандықтан танымал.

Ерте мансап

Маррел – сэр Томас Смит Маррелдің ұлы, ол IV Георгий және IV Вильгельм патшаларының Жасыл маталар кеңесінің хатшысы (патшалық сапарларды ұйымдастыруға жауапты) қызметін атқарды. 1835 жылы ол Эдвард Блордың шәкірті болып жұмыс істеуді бастады, содан кейін шетелде оқыды, бұл оның сәулет стиліне әсер етті. Британияға оралғаннан кейін ол жеке компаниясын құрды. Осы кезеңде ол Сент-Леонардс-он-Сидегі (St Leonards on Sea) Магдалина шіркеуін жобалады (1852).

Метрополитен кеңесі

Ол 1856 жылғы 1 ақпанда Метрополитен жұмыстары кеңесінің алғашқы бас сәулетшісі болып даусыз сайланды. Марбл аса белгілі сәулетші емес еді, бірақ осы лауазымға одан да қабілетті адамдар үміткер болған жоқ, себебі ұсынылған жалақы салыстырмалы түрде төмен еді, сондай-ақ сәулетшінің негізгі міндеті ерекше ғимараттар емес, жолдар салу болды. Марбл осы міндетке жүйелі түрде қарады, бірақ көбінесе оны көңілсіз деп есептеді, себебі The Elector газеті 1857 жылғы 27 маусымда оның «әр сөзін жартылай жабық ауыздан шығарып, оның не айтқанын ешкімге түсініксіз ететінін» жазды. Оның басшылығымен Гаррик және Саутварк көшелері жобаланды. Метрополитен кеңесі кеңсесін салу үшін Спринг-Гарденс жерін алғанда, Марбл оны жобалауға шақырылды. Ол итальян стилінде үш қабатты ғимарат жасады, ол (кейінірек кеңейтілгеннен кейін) Николаус Певснер үшін көшенің ең қызықты нысаны болып есептелді.

Отставка

1860 жылдың соңына қарай Марбл өте аз төленгенін және шамадан тыс жұмыс істегенін сезіне бастады. Ол Басқарма үшін бес мыңнан астам есеп дайындағанын айтып, жылдық жалақысын 800 фунт стерлингтен көтеруді талап етті. Басқарма, Вестрилердің қаржылық талаптардың өсуіне қарсы екенін білгендіктен, мәжбүрлі түрде жалақыны 1200 фунтқа дейін көтеруді ұсынды (кейін кезең-кезеңмен 1500 фунтқа дейін өсіріледі). Бұл ұсынысқа наразылық болды, Мэрилебон округінің өкілі, қатаң үнемді сақтайтын Вестри мүшесі Джон Николай бұл ұсынысты өз-өзіне қастандық деп сипаттады. Ұсынылған жаңа жалақы кейін 1000 фунтқа дейін төмендетілді. Марбл бұл ұсынысты жеңілтексіз деп есептеді және 1861 жылдың ақпан айында қызметтен кетті.

Кейінгі мансабы

Отставкадан кейін Маррел өзінің ең танымал сақталған ғимаратын – Гаррик клубын (1864) итальяндық палаццо стилінде қайта жобалады. Гаррик клубының фасады Портленд тасымен жабылып, жылдар өте қарарған; оны тазалау туралы ұсыныстар 2005 жылға дейін клуб мүшелерінің қолдауын алмады. Сол жылы Маррел суретші Мадлен Кокбернге үйленді. Ол Metropolitan Board of Works өтемақы мәселелері бойынша ара-тұра жұмыс істей берді; оның қайтысынан көп жылдар өткен соң жүргізілген тергеу оның сыбайлас жемқорлыққа қатысқан болуы мүмкін екенін көрсететін дәлелдер тапты. Маррел жобалаған тағы бір ғимарат – Броклидегі Санкт-Петер шіркеуі (1866–70).

Өлім

Маррабл Витлидегі жазылғандарға арналған Бейтлехем ауруханасын тексеруге келген кезде күрт қайтыс болды және Лондондағы Кенсал Грин зиратында жерленді. Оның өлімінен кейін қалыптасқан беделі көбінесе Метрополитен кеңесіндегі жұмысына, сәулет өнеріне салған үлесіне қарағанда, зейін қоюға бейім.