Кіріспе

Вессобрунн аббаттығы (Kloster Wessobrunn) – Германияның Бавариясындағы Вейльхайм қаласының жанында орналасқан бенедикттік монастырь. Ол әйгілі Вессобрунн дұғасының және 18 ғасырдағы барокко стиліндегі мүсінше жасаушылар мен сылақшылар мектебінің туған жері ретінде белгілі.

Тарих

Монастырь 753 жылы салынған. Аңыз бойынша, Баварияның герцогы Тассило III жақын маңда аң аулап жүргенде үш бұлақ көргендігі айтылады, оны оның қызметшісі Веззо келесі күні табады. (Атауы Веззоның немесе Веззо бұлағының атауынан шыққан.) Үш бұлақ әлі де көрініп тұр, бірақ оқиғаның рас екенін көрсететін басқа ешқандай дәлел жоқ. Монастырды негізін қалаушылар Ротт есімді жергілікті ақсүйектер отбасы болған деседі. Алғашқы монахтар Нидералтайх аббаттығынан келген. Шіркеу Әулие Петр мен Паулға арналған. Екінші абат Адельмардың (799–831) басқару кезеңінде монастырь Бриксен епархиясынан Аугсбург епархиясына көшірілді. 788 жылы Вессобрунн Каролинг империясының императорлық аббаттығына айналды (яғни, басқа аймақтық биліктерге тәуелсіз және тек монархияға жауапты). 900 жылға қарай ол Аугсбург епископының меншігіне өтті. 955 жылы аббатты венгрлер қиратты, сол кезде абат Тьенте және оның алты монахы шейіт болды, ал қалған үшеуі қасиетті реликвиялармен бірге Андехске қашты. 1065 жылға дейін бұл жерді канондар басқарды, содан кейін провст Адалберо Әулие Бенедикт ережесін қайта орнатып, 1110 жылы қайтыс болғанға дейін абат ретінде басқарды. Оның абаттығының алғашқы жылында монастырь шіркеуі қайта салынды және Аугсбург епискобы Эмбрико оны киеледі. Адалберодан кейін Сигихард (1110–28) абат болды, оның тұсында 1128 жылы айналасындағы ел үшін жеке шіркеу салынды, ол Әулие Иоанн Баптистке арналды. Ғұрыпты Блаженді Вальто (1129–57) кезінде Вессобрунн рухани және материалдық жағынан өркендеудің алғашқы дәуірін бастан өткерді. Ол бірнеше ерекше әдемі ғимараттар салуға жауапты болды. Вальто тұсында 1100 және 1220 жылдар аралығында аббатқа қосылған монастырь Блаженді Вульфхильдис пен Димоттың мекені ретінде танымал болды. 1220 жылы немесе шамамен шіркеу өртеніп, монастырь кешені сол кезде кеңінен қайта жаңартылды. 1401 жылы Вессобрунн абаттарына паптық белгілерді беру құқығы берілді. Ұлы өркендеудің жаңа дәуірі бұрын Тегернзее аббаттығында монах болған және қасиетті гимндердің авторы ретінде танымал болған Ульрих Стоклиннің (1438–43) билікке келуімен басталды. Абат Генрих Зак (1498–1508) монастырьде баспахана ашты. 1680 жылы абат Леонард Вайс (1671–96) шіркеу мен монастырьді барокко стилінде қайта құруды бастады. Ол 1684 жылы Бавария конгрегациясын құруға да белсенді қатысты және оның аббаттығын оған қосты. Аббат 1803 жылы Баварияның секуляризациясы кезінде таратылды, ол белгілі бір Де Монтоның меншігіне өтті. 1810 жылдан бастап бұл жер өрттен зақымданған жақын маңдағы Вейльхайм қаласын қайта құру үшін құрылыс материалдарына кеңінен қолданылды. 1861 жылы қалған жерді профессор Иоганн Непомук Сепп сатып алып, сақтап қалды. 1900 жылы оны барон фон Крамер Клет сатып алды.

Әдеби шығармашылық

16 ғасырдан бастап 1803 жылы Вессобруннның секуляризациялануына дейін оның монахтары үздіксіз сирек кездесетін әдеби қызмет көрсетті, ал олардың кейбіреулері Германияның әртүрлі мектептерінде авторлар мен ұстаздар ретінде танымал болды. Ең белгілілері: тарихшылар Стефан Леопольдер (1532 ж. қайтыс болды) және Кёльстин Лютнер (1759 ж. қайтыс болды); теологтар Томас Рингмайр (1652 ж. қайтыс болды), Томас Эрхард (1743 ж. қайтыс болды), Вермунд Айсвогль (1761 ж. қайтыс болды), Альфонс Кампи (1769 ж. қайтыс болды), Ульрих Миттермайр (1770 ж. қайтыс болды), Виргиль Седльмайр (1772 ж. қайтыс болды), Симперт Шварцхубер (1795 ж. қайтыс болды); канонисттер Грегор Зальвейн (1766 ж. қайтыс болды) және Йохан Клейнмайерн (Вессобруннның соңғы аббаты; 1810 ж. қайтыс болды); кітапханашы және ғалым Ансельм Эллингер (1816 ж. қайтыс болды). Олардың ішінде Лютнер, Кампи, Айсвогль және Миттермайр 1751 жылы жарық көрген Киелі кітаптың үлкен конкордансын шығаруға қатысты.

Вессобрунн дұғасы

Бұл танымал христиан әдебиеті Вессобруннда жазылмаған, бірақ ғасырлар бойы монастырь кітапханасында сақталып келді. Кітапхана секуляризация кезінде Бавария мемлекеттік кітапханасына берілді, қазіргі таңда қолжазба сонда орналасқан.