Кіріспе

Француз суретшісі (1735–1802)

Жозеф, Барон Дюкре (26 маусым 1735 – 24 шілде 1802) – француз аристократы, портретші, пастель суретшісі, миниатюра шебері және гравер. Франция королі Людовик XVI сарайында сәтті портреттер салған және француз революциясынан кейін қызметін жаңадан бастаған. Ол барон және королеваның бас суретшісі (премьер-петер де ла рейн) атағын алды, сондай-ақ король өлімге кезілгенге дейін Людовик XVI-ның соңғы портретін салған. Оның ресми емес портреттері физиогномияға деген құштарлығын көрсетеді және дәстүрлі портреттерден тыс бет-әлпеттерді кеңейтуге деген ынтасын танытады.

Өмір және мансап

Нансиде туған Дюкре, әкесі де суретші болғандықтан, одан тәлім алған болуы мүмкін. 1760 жылы Парижге келген Дюкре, портрет салуға маманданған пастельші Морис Квентин де Ла Турдың жалғыз шәкірті болды. Жан Батист Грез Дюкренің майлы бояу техникасына зор әсер етті. 1769 жылы Дюкре, Мари Антуанетта Франция королі Людовик XVI-ға тұрмысқа шығар алдында, оның миниатюрасын салу үшін Венаға жіберілді. Дюкреге көрсеткен қызметтері үшін барондық титулы мен королеваның бас суретшісі (премьер-пе́нтр де ла рейн) атағы берілді. 1648 жылы құрылған Корольдік сурет және мүсін академиясының мүшесі болмаса да, Мари Антуанетта оған осы лауазымды берді. Академия қатаң иерархиялық құрылымға ие болды және бас суретші, қарапайым суретші және корольдік фабрикалардың инспекторы немесе бас инспекторы лауазымдары академия мүшелеріне арналған. Француз революциясы басталғанда Дюкре Лондонға сапар шекті. Онда ол Людовик XVI-ның өлім жазасына кесілгенге дейінгі соңғы портретын салған болатын. 1793 жылы Парижге оралғанда Жак Луи Давид Дюкренің серіктесі болды. Давид Дюкренің ресми мансабын жалғастыруына көмектесті. Дюкренің үйі суретшілер мен музыканттардың кездесу орнына айналды, олар одан портреттер тапсыратын. Осы музыканттардың бірі – оның досы Этьен Мехул болды, ол өзінің операларының бірінің басты кейіпкерін Дюкреге негізделген деп есептеледі. Дюкренің көп балалары болды. Оның үлкен ұлы Жюль – суретші және пілді әскер капитаны, ол Джемапп шайқасында қаза тапты; оның салған бірнеше картиналары бүгінге дейін сақталған. Басқа ұлдары жас кезінде қайтыс болды. Оның үлкен қызы Роза Аделаида Дюкре де суретші болды, сондай-ақ оның қызы Антуанетта Клеменс та суретшілікпен айналысты.

Жұмыс

Дукре портрет салуға маманданған. Ол өзінің алғашқы портреттерін пастельмен орындады, соның ішінде сарапшылар Пьер Жан Мариет, Кайлус графы және Анже Лоран де ла Ливе де Июльдің портреттерін аяқтады. Бұл туындылар Де Ла Турдың туындыларынан көшірме болуы мүмкін. Дукре 1760 жылдан бастап өзінің туындыларын тізім түрінде каталогтағанмен, суреттеріне сирек қол қойған. Осылайша, оның көптеген туындылары басқа суретшілерге дұрыс емес жатқызылып келді. Дукренің басқа портреттеріне Пьер Чодерлос де Лаклос пен Австрияның Мария Терезасы, сондай-ақ жоғарыда аталған Людовик XVI мен Мария Антуанеттаның портреттері кіреді. 1780 және 1790 жылдары Дукре бірнеше танымал автопортреттер жасады, соның ішінде 1783 жылы ол өзін үлкен зеңдеудің ортасында суретке түсірген (Гетти орталығы, Лос-Анджелес). Тағы бір суретінде, «Суретшінің мазақшы ретіндегі портреті» (1793 ж., Лувр) суретші күліп, көрерменге нұсқайды. Осы автопортреттермен Дукре дәстүрлі портрет салу шектеулерінен арылуға тырысты. Оның физиогномияға деген қызығушылығы – адамның сыртқы келбеті, әсіресе бет пішіні мен сызықтары оның ішкі мінезін аша алады деген сенім – оған жылы және жекеленген туындыларын жасауға ықпал етті. Мысалы, оның «Discret» портреті (шамамен 1790 ж.) саусағын аузына тигізіп, үндемеуді сұрайтын, қорқынышпен толған бет-әлпеті бар адамды бейнелейді, бұл оның дискреттілік немесе сақтық талап ететіндей әсер қалдырады. Ерекше дене тілі мен сыртқы келбеті арқылы бұл портреттер Голландияның Алтын ғасырындағы суреттердегі жанды трониялармен және замандас австриялық мүсінші Франц Ксавер Мессершмидттің (1736–1783) «мінездік бас»тарымен паралельдік жасайды, оның кейбір бюсттерінде де шектен тыс эмоциялар бейнеленген автопортреттер болған.

Интернет мемі

Дюкредің өзінің "Көркем суретшінің портреті" атты суреті 2000 жылдардың соңы мен 2010 жылдардың басында интернет-мемнің бір бөлігі ретінде кең танымал болды. Мемде рэп және поп әндерінің мәтіндері, интернетте жиі қолданылатын сөздер мен тіркестер, сондай-ақ осыған ұқсас мотивтер әдемі, қиын немесе көнеше ағылшын тіліне аударылып, сурет үстіне қойылып, сурет-макро жасалды.