Конго соғысындағы Руандалық көтерісшілер тобы

Кіріспе

Екінші Конго соғысындағы бүлікші топ – Руанданы азат ету армиясы, негізінен Интерхамве және Руанда қарулы күштерінің мүшелерінен құралған бүлікші ұйым болды. Көбінесе Конго Демократиялық Республикасының Руандамен шекаралас шығыс аймақтарында қызмет етіп, Екінші Конго соғысы кезінде Руанда мен Угандамен одақтас күштерге қарсы шабуылдар жасады. 2000 жылы ALiR Киншасадағы хуту қарсылық қозғалысымен бірігуге келісіп, жаңа Руанданы азат етуге арналған демократиялық күштер (FDLR) құрылды. 2001 жылға қарай ALiR-дың орнын FDLR көбінесе басып алды.

Тарих

1994 жылғы Руанда геноциді кезінде өлтірулерді негізінен ұлттық армия, Руанданың қарулы күштері (FAR) және жарымәскери Интерхамве жасады. Пауль Кагаме басқарған Руанда патриоттық армиясының (RPA) басып кіргенінен кейін көптеген FAR және Интерхамве шекарадан Заирге қашып кетті. Ұлы көлдер аймағындағы босқындар дағдарысы кезінде бұл екі топ Руанданы азат ету армиясына (ALIR) бірікті. ALIR-дің шекара маңындағы шабуылдарының күшеюі Руанда үкіметін этникалық тутсилерден Баниамуленгелерді жасырын түрде қаруландыруға және Лоран-Дезире Кабила басқарған Конгоны азат ету үшін демократиялық күштер альянсын (AFDL) құруға итермеледі. 1996 жылдың соңында Заирге басып кірді, бұл оқиға Бірінші Конго соғысы ретінде белгілі болды. AFDL және олардың руандалық және угандалық одақтастары босқындарды Руандаға қайтарды, ал RDR жауынгерлерін Замбия, Ангола, Конго-Браззавиль, Орталық Африка Республикасы, Чад, Судан, Бурунди және Танзания сияқты елдерге таратып жіберді. AFDL Киншасаға жетіп, 1997 жылдың 17 мамырында Мобуту Сесе Секоны құлатып, Кабиланы президент етіп тағайындады. Содан кейін Кабила ел атауын Заирден Конго Демократиялық Республикасы деп өзгертетінін жариялады. Кабила төңкерісін аяқтаған кезде ALIR қалдықтары қайта құрылып, Заирдің шығысынан жаңа хуту жауынгерлерін тартты. 1997 жылдың басында Руанданы азат ету армиясы Заирдің шығысында белсенділік танытты. ALIR-дің саяси қанаты – Руанданы азат ету партиясы (PALIR) Кагаме үкіметін құлату және билікті қайтару мақсатын сақтап, оған шетелдік басып келгендерді қуу мақсатын қосты, бұл оған жергілікті халық арасында үлкен қолдауға ие болуға мүмкіндік берді. Сондай-ақ тутсилерге қарсы геноцидті жаңарту қаупі де болды. Әскери күшін қайта жинамай тұрып, ALIR-ден деп күдіктелген хат Руандаға қолдау көрсеткені үшін АҚШ елшісі мен басқа да АҚШ азаматтарын өлтірумен қорқытты. 1998 жылдың шілдесіне қарай Кабила мен оның руандалық және угандалық демеушілері арасындағы одақ бұзылды. Кабила шетелдік күштерге елден кетуді бұйырды, бұл Руанда мен Уганданы екінші Конго соғысында Кабиланы құлату үшін Конго демократиясы үшін жиналыс (RCD) атты жаңа көтерілісшіл топ құруға итермеледі. Кейін Кабила RCD-ді және шығыс Конгодағы шетелдік әскери күштерді әлсірету үшін, екі жыл бұрын өлтіруге тырысқан көптеген мүшелерін әскери қолдау көрсетуге көшті. Соғыс Екінші дүниежүзілік соғыстан бері ең қанды қақтығысқа айналды, онда мыңдаған ALIR жауынгерлері майдан сыртында партизандық шабуылдар жасады. 1999 жылы АҚШ, Ұлыбритания және Жаңа Зеландиядан келген сегіз турист пен Уганданың бір ойын сақшысы Конго Демократиялық Республикасымен шектес Уганданың Бвинди ұлттық паркінде қаза тапты. Туристер сирек кездесетін тау гориллаларын іздеп жүрген, және ағылшын тілінде сөйлейтіндер болғандықтан олардың нысанасына алынды. Тұтқынға алынған француз дипломаты АҚШ пен Ұлыбританияның Руандаға қолдау көрсеткеніне қарсы айыптаумен босатылды. Бұл зорлық оқиғасы Уганданың туристік индустриясын көп жылдар бойы құртты. Келесі бірнеше жыл бойы ұрыс сызықтары тұрақтап, соғыс тоқтап қалды, өйткені Уганда мен Руанда Конгоның шығысындағы бай кен орындары мен ормандардан ресурстарды алу үшін бәсекелестікке түсті. ALIR қарсыластарына, сондай-ақ олардың жауы деп санайтын азаматтық тұрғындарға шабуылдар жасауды жалғастырды. 2001 жылдың 18 қаңтарында Кабиланың қазасы және оның ұлы Жозефтің билікке келуінен кейін ALIR Киншасадағы хуту тобымен бірігіп, Руанданы азат ету үшін демократиялық күштерді (FDLR) құрды. FDLR ресми түрде таратылмаса да, ALIR FDLR құрамында жеке есімдігін жойды. FDLR қарулы қарсылықтан бас тартқандығы туралы ресми мәлімдемелерге қарамастан, ALIR-ден тараған топтар Конгоның шығысында соғысуды жалғастыруда.

The killing during the 1994 Rwandan genocide was largely carried out by the national army, the Armed Forces of Rwanda (FAR) and the paramilitary Interahamwe. Following the invasion of the Rwandan Patriotic Army (RPA) led by Paul Kagame, many FAR and Interahamwe fled across the border into Zaire. During the resulting Great Lakes refugee crisis, these two groups combined into the Army for the Liberation of Rwanda (ALIR). The increased intensity of cross border attacks by the ALIR led the Rwandan government to secretly arm the ethnically Tutsi Banyamulenge and organize the creation of a proxy rebel group, the Alliance of Democratic Forces for the Liberation of Congo (AFDL), led by Laurent Désiré Kabila. The AFDL invaded Zaire in late 1996 in what became known as the First Congo War. The AFDL and their Rwandan and Ugandan allies forced the refugees back into Rwanda and scattering the RDR fighters to countries such as Zambia, Angola, Congo Brazzaville, the Central African Republic, Chad, Sudan, Burundi and Tanzania. The AFDL continued on to Kinshasa, overthrowing Mobutu Sese Seko and installing Kabila as president on 17 May 1997. Kabila then announced that the name of the country was being changed from Zaire to the Democratic Republic of the Congo. While Kabila was completing his rebellion, the ALIR remnants reformed and recruited new Hutu fighters from eastern Zaire. Army for the Liberation of Rwanda become active in eastern Zaire by early 1997. The ALiR's political wing, the Party for the Liberation of Rwanda (PALIR), maintained the old goal of overthrowing the Kagame government and regaining power, to which it added the objective of expelling the foreign invaders, thereby giving it more appeal to local populations. There were also concerns that it intended to continue the genocide against the Tutsis. Even before regaining a military presence, a letter allegedly sent by the ALiR threatened to kill the American ambassador to Rwanda and other U. S. citizens in retaliation for support to Rwanda. By July 1998, the alliance between Kabila and his Rwandan and Ugandan sponsors had broken down. Kabila ordered the foreign forces out of the country, prompting Rwanda and Uganda to create another rebel group, the Rally for Congolese Democracy (RCD), to overthrow Kabila in the Second Congo War. Kabila then began to provide military support to ALiR, many members of which he had tried to kill less than two years previously, in order to weaken the RCD and foreign military forces in eastern Congo. As the war grew into the most deadly conflict since the Second World War, several thousand ALiR fought carried out guerrilla attacks behind the front lines. In 1999, eight tourists from the U. S., United Kingdom and New Zealand and a Ugandan game warden were killed while in Uganda's Bwindi National Park, along the border with the DRC. The tourists were tracking rare mountain gorillas and were apparently targeted as English language speakers. One captured French diplomat was released with a message condemning the U. S. and UK for their support of Rwanda. The act of violence largely destroyed Uganda's tourist industry for years. For the next several years, the battle lines stabilized and the war stagnated as Uganda and Rwanda competed to extract resources from the rich mines and forests of eastern Congo that they occupied. The ALiR continued to carry out attacks upon both opposing armed groups, as well as civilian populations that they thought supported their enemies. Following Kabila's assassination on 18 January 2001 and the rise of his son Joseph, the ALiR consolidated forces with a Kinshasa based Hutu group to form the Democratic Forces for the Liberation of Rwanda (FDLR). While never officially disbanded, ALiR lost its separate identity under the FDLR. Despite official declarations from the FDLR that they have given up armed resistance, groups descended from ALiR continue to fight in eastern Congo.