Кіріспе

Руанда халқының демографиялық ерекшеліктері халық тығыздығын, этникалық құрамын, жоғары білім деңгейін, халық денсаулығын, экономикалық жағдайын, діни байланыстарын және басқа да аспектілерді қамтиды. 1994 жылғы геноцидтен кейін де Руанданың халық тығыздығы Сахара асты Африкадағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі болып табылады. Елде аз ғана ауылдар бар, және дерлік әрбір отбасы төбедегі өз алдына жеке құрылыста тұрады. Қалалық шоғырланулар әкімшілік орталықтардың маңында орналасқан. Ересек халқының жартысынан астамы сауатты, бірақ орта білім алғандардың үлесі 5% -тан аспайды.

Этностық топтар

Руанда халқы негізінен үш этникалық топтан тұрады. Халықтың көпшілігін құрайтын хутулар (85%) – банту тайпасынан шыққан егіншілер. Тутсилер (геноцидке дейін 14%, қазіргі уақытта 10% -дан кем болуы мүмкін) – 15 ғасырда осы аймаққа келген мал өсіруші халық. 1959 жылға дейін олар мал өсіруге негізделген феодалдық жүйеде үстем кастаны құрады. Твалар (пигмейлер) (1%) – аймақтың ең ерте қоныстанушыларының ұрпақтары деп саналады.

Халық саны

1950 жылы Руандада өте тар халық пирамидасы болды, 0–10 жас аралығында 250 000-нан аз ер және әйел болды. График жоғары қарай көтерілген сайын тарлап, 50 жастан асып кеткен адамдардың саны өте аз болды. 2017 жылы Руанда халқы 1950 жылдан бері күрт өсті, 0–20 жас аралығында шамамен 750 000 адам болды. График ересек жастағы топта бұрынғыдай тар болып қала береді, бірақ 1950 жылғыдан жақсарған. 2050 жылға қарай адамдардың өмір сүру ұзақтығы артып, құрылым жалпы алғанда кеңейеді деп күтілуде. 2100 жылға қарай бұрынғы жылдармен салыстырғанда 30–60 жас аралығындағы адамдардың саны 0–20 жас аралығындағылардан көп болады деп болжанып отыр. 2010 жылы жалпы халық саны 10,624 адамды құрады, ал 1950 жылы 2,072,000 адам болған. 2010 жылы 15 жасқа дейінгі балалардың үлесі 42,6%, 15–65 жас аралығындағылар 54,7%, ал 65 жастан асқандар 2,7% болды.

+ Халық саны
Жалпы халық саны (мыңда)
0–14 жастағы халық (%)
15–64 жастағы халық (%)
65+ жастағы халық (%)
1950 2,072 45.1 52.3 2.6
1955 2,386 46.3 50.8 2.9
1960 2,771 48.1 49.1 2.8
1965 3,221 47.8 49.5 2.7
1970 3,749 47.8 49.7 2.5
1975 4,390 47.7 49.9 2.4
1980 5,179 48.1 49.7 2.2
1985 6,081 48.9 49.1 2.0
1990 7,110 49.1 48.7 2.2
1995 5,570 48.4 49.3 2.3
2000 8,098 45.4 52.0 2.6
2005 9,202 42.4 55.0 2.7
2010 10,624 42.6 54.7 2.7
2012 10,516 41.1 55.6 3.19

Халықтың құрылымы

Жынысы мен жас тобы бойынша халық санының бағалауы (01. VII.2012) (Деректер ұлттық болжамдарға сәйкес):
Жас тобыЕркекӘйелЖалпы% Жалпы 5,342,112 5,691,029 11,033,141 100 0–4 973,447 957,104 1,930,551 17.50 5–9 770,292 763,709 1,534,001 13.90 10–14 608,836 621,378 1,230,213 11.15 15–19 552,629 568,101 1,120,730 10.16 20–24 525,485 550,486 1,075,971 9.75 25–29 508,839 540,872 1,049,712 9.51 30–34 366,700 416,072 782,772 7.09 35–39 241,362 291,340 532,702 4.83 40–44 197,005 228,728 425,733 3.86 45–49 165,096 193,402 358,499 3.25 50–54 153,080 180,759 333,839 3.03 55–59 107,200 132,234 239,433 2.17 60–64 71,924 92,299 164,223 1.49 65–69 38,125 58,585 96,710 0.88 70–74 29,285 46,236 75,521 0.68 75–79 17,736 27,557 45,293 0.41 80+ 15,071 22,178 37,239 0.34 0–14 2,352,575 2,342,191 4,694,766 42.55 15–64 2,889,320 3,194,282 6,083,602 55.14 65+ 100,217 154,556 254,773 2.31

Жынысы мен жас тобы бойынша халық санының бағалауы (01. VII.2019) (2012 жылғы халық санағына негізделген болжамдар):
Жас тобыЕркекӘйелЖалпы% Жалпы 6,008,384 6,366,013 12,374,397 100 0–4 844,359 828,304 1,672,663 13.52 5–9 764,098 763,070 1,527,168 12.34 10–14 757,029 764,727 1,521,756 12.30 15–19 669,226 685,385 1,354,611 10.95 20–24 559,045 580,570 1,139,615 9.21 25–29 502,947 533,613 1,036,560 8.38 30–34 464,011 487,289 951,300 7.69 35–39 399,641 420,377 820,018 6.63 40–44 272,423 311,994 584,417 4.72 45–49 193,490 233,052 426,542 3.45 50–54 158,153 188,719 346,872 2.80 55–59 143,753 177,803 321,556 2.60 60–64 113,795 145,306 259,101 2.09 65–69 75,204 99,427 174,630 1.41 70–74 41,032 60,933 101,965 0.82 75–79 24,110 41,408 65,518 0.53 80+ 26,067 44,035 70,102 0.57
0–14 2,365,486 2,356,101 4,721,587 38.16 15–64 3,476,485 3,764,109 7,240,594 58.51 65+ 166,413 245,803 412,216 3.33

Өте маңызды статистика

Руандада туылған оқиғаларды тіркеу толық емес. Біріккен Ұлттар Ұйымының халық демографиялық мәліметтер департаменті төмендегідей бағалаулар жасады.

Жыл ортасының халқы | Туғандар | Өлім-қырқындар | Табиғи өсім | Шикі туылу көрсеткіші (1000-ға) | Шикі өлім-қырқындар көрсеткіші (1000-ға) | Табиғи өсім (1000-ға) | Жалпы туылу коэффициенті (ЖТК) | Сәбилер өлімі (1000-ға) | Өмір күтілуі (жылда)
------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | --------
1950 | 2 154 000 | 119 000 | 48 000 | 55.4 | 22.4 | 33.1 | 7.9 | 214 | 47.2 | 43.3 | 41
1951 | 2 227 000 | 123 000 | 50 000 | 55.3 | 22.5 | 32.8 | 7.94 | 146.7 | 43.4 | 44
1952 | 2 302 000 | 127 000 | 52 000 | 55.3 | 22.5 | 32.8 | 7.98 | 145.7 | 43.67 | 45
1953 | 2 379 000 | 131 000 | 53 000 | 55.2 | 22.4 | 32.8 | 8.02 | 144.7 | 43.88 | 46
1954 | 2 457 000 | 135 000 | 55 000 | 54.9 | 22.2 | 32.7 | 8.06 | 143.7 | 44.04 | 47
1955 | 2 538 000 | 138 000 | 56 000 | 54.5 | 22.0 | 32.5 | 8.09 | 142.6 | 44.25 | 48
1956 | 2 621 000 | 142 000 | 57 000 | 54.1 | 21.8 | 32.3 | 8.12 | 141.6 | 44.43 | 49
1957 | 2 706 000 | 145 000 | 57 000 | 53.6 | 21.1 | 32.5 | 8.14 | 138.1 | 45.16 | 50
1958 | 2 793 000 | 148 000 | 57 000 | 53.0 | 20.5 | 32.6 | 8.16 | 134.5 | 45.86 | 51
1959 | 2 881 000 | 151 000 | 57 000 | 52.4 | 19.8 | 32.6 | 8.18 | 131.1 | 46.62 | 52
1960 | 2 966 000 | 154 000 | 57 000 | 51.7 | 19.2 | 32.5 | 8.19 | 128.1 | 47.18 | 53
1961 | 3 047 000 | 155 000 | 57 000 | 50.8 | 18.7 | 32.1 | 8.19 | 125.8 | 47.66 | 54
1962 | 3 122 000 | 156 000 | 57 000 | 49.8 | 18.3 | 31.5 | 8.20 | 124.1 | 47.99 | 55
1963 | 3 191 000 | 157 000 | 66 000 | 48.9 | 20.6 | 28.3 | 8.20 | 124.9 | 44.07 | 56
1964 | 3 264 000 | 157 000 | 58 000 | 48.0 | 17.8 | 30.3 | 8.20 | 122.6 | 48.24 | 57
1965 | 3 349 000 | 159 000 | 59 000 | 47.5 | 17.6 | 29.9 | 8.20 | 122.6 | 48.28 | 58
1966 | 3 444 000 | 163 000 | 61 000 | 47.3 | 17.6 | 29.7 | 8.20 | 123.1 | 48.17 | 59
1967 | 3 549 000 | 168 000 | 62 000 | 47.4 | 17.6 | 29.8 | 8.20 | 123.9 | 48.09 | 60
1968 | 3 662 000 | 175 000 | 65 000 | 47.8 | 17.8 | 30.0 | 8.21 | 125.3 | 47.75 | 61
1969 | 3 778 000 | 183 000 | 68 000 | 48.3 | 18.1 | 30.2 | 8.22 | 126.9 | 47.40 | 62
1970 | 3 896 000 | 190 000 | 72 000 | 48.8 | 18.4 | 30.4 | 8.23 | 128.4 | 47.15 | 63
1971 | 4 015 000 | 197 000 | 75 000 | 49.1 | 18.6 | 30.5 | 8.23 | 129.9 | 46.83 | 64
1972 | 4 136 000 | 205 000 | 78 000 | 49.4 | 18.9 | 30.5 | 8.23 | 131.8 | 46.50 | 65
1973 | 4 259 000 | 212 000 | 83 000 | 49.8 | 19.4 | 30.4 | 8.23 | 134.3 | 45.91 | 66
1974 | 4 386 000 | 220 000 | 87 000 | 50.1 | 19.9 | 30.2 | 8.23 | 137.4 | 45.30 | 67
1975 | 4 516 000 | 228 000 | 92 000 | 50.4 | 20.4 | 30.0 | 8.22 | 140.3 | 44.70 | 68
1976 | 4 648 000 | 237 000 | 96 000 | 50.9 | 20.6 | 30.3 | 8.24 | 142.3 | 44.65 | 69
1977 | 4 783 000 | 245 000 | 98 000 | 51.2 | 20.5 | 30.7 | 8.24 | 142.3 | 44.80 | 70
1978 | 4 922 000 | 254 000 | 99 000 | 51.6 | 20.1 | 31.5 | 8.25 | 139.6 | 45.48 | 71
1979 | 5 074 000 | 264 000 | 98 000 | 52.1 | 19.2 | 32.9 | 8.23 | 134.2 | 46.66 | 72
1980 | 5 248 000 | 274 000 | 95 000 | 52.2 | 18.2 | 34.0 | 8.19 | 127.0 | 47.96 | 73
1981 | 5 442 000 | 285 000 | 93 000 | 52.3 | 17.1 | 35.3 | 8.16 | 118.9 | 49.42 | 74
1982 | 5 653 000 | 294 000 | 91 000 | 52.1 | 16.1 | 36.0 | 8.09 | 111.3 | 50.69 | 75
1983 | 5 859 000 | 302 000 | 91 000 | 51.5 | 15.4 | 36.1 | 7.99 | 105.5 | 51.32 | 76
1984 | 6 057 000 | 307 000 | 91 000 | 50.6 | 15.0 | 35.7 | 7.87 | 101.2 | 51.64 | 77
1985 | 6 267 000 | 310 000 | 92 000 | 49.5 | 14.6 | 34.9 | 7.73 | 97.9 | 51.73 | 78
1986 | 6 498 000 | 315 000 | 94 000 | 48.6 | 14.4 | 34.2 | 7.56 | 95.2 | 51.64 | 79
1987 | 6 736 000 | 322 000 | 96 000 | 47.8 | 14.3 | 33.5 | 7.39 | 93.0 | 51.48 | 80
1988 | 6 954 000 | 326 000 | 100 000 | 46.8 | 14.3 | 32.5 | 7.23 | 91.3 | 50.98 | 81
1989 | 7 142 000 | 327 000 | 104 000 | 45.7 | 14.6 | 31.1 | 7.06 | 91.2 | 50.22 | 82
1990 | 7 320 000 | 325 000 | 113 000 | 44.3 | 15.4 | 28.8 | 6.87 | 93.2 | 48.43 | 83
1991 | 7 486 000 | 323 000 | 124 000 | 43.0 | 16.5 | 26.6 | 6.71 | 97.7 | 46.52 | 84
1992 | 7 657 000 | 325 000 | 137 000 | 42.4 | 17.9 | 24.6 | 6.61 | 104.8 | 44.32 | 85
1993 | 7 905 000 | 330 000 | 152 000 | 42.1 | 19.4 | 22.6 | 6.51 | 113.2 | 42.17 | 86
1994 | 6 733 000 | 324 000 | 809 000 | -485 000 | 41.5 | 103.5 | -62.1 | 6.4 | 1178.5 | 14.10 | 87
1995 | 5 687 000 | 224 000 | 111 000 | 113 000 | 41.0 | 20.4 | 20.6 | 6.32 | 129.4 | 39.97 | 88
1996 | 6 716 000 | 248 000 | 119 000 | 129 000 | 41.1 | 19.7 | 21.4 | 6.25 | 129.8 | 40.70 | 89
1997 | 7 667 000 | 310 000 | 148 000 | 162 000 | 41.1 | 19.6 | 21.4 | 6.18 | 129.1 | 40.64 | 90
1998 | 7 915 000 | 328 000 | 149 000 | 178 000 | 41.2 | 18.8 | 22.4 | 6.12 | 124.4 | 41.68 | 91
1999 | 8 010 000 | 331 000 | 138 000 | 193 000 | 41.1 | 17.1 | 24.0 | 6.01 | 118.3 | 44.62 | 92
2000 | 8 110 000 | 334 000 | 129 000 | 205 000 | 40.9 | 15.8 | 25.1 | 5.92 | 110.6 | 47.13 | 93
2001 | 8 224 000 | 330 007 | 123 000 | 214 000 | 40.8 | 14.8 | 25.9 | 5.84 | 101.7 | 49.02 | 94
2002 | 8 372 000 | 339 000 | 117 000 | 222 000 | 40.4 | 13.9 | 26.5 | 5.75 | 92.7 | 51.03 | 95
2003 | 8 568 000 | 344 000 | 110 000 | 235 000 | 40.1 | 12.8 | 27.4 | 5.67 | 84.2 | 53.37 | 96
2004 | 8 790 000 | 351 000 | 102 000 | 249 000 | 39.9 | 11.5 | 28.3 | 5.57 | 76.3 | 55.49 | 97
2005 | 9 026 000 | 357 000 | 95 000 | 261 000 | 39.5 | 10.5 | 28.9 | 5.44 | 69.0 | 57.32 | 98
2006 | 9 270 000 | 360 000 | 91 000 | 269 000 | 38.8 | 9.8 | 29.0 | 5.28 | 62.6 | 58.71 | 99
2007 | 9 523 000 | 362 000 | 88 000 | 275 000 | 38.0 | 9.2 | 28.8 | 5.10 | 57.2 | 59.97 | 100
2008 | 9 782 000 | 362 000 | 85 000 | 278 000 | 37.0 | 8.6 | 28.3 | 4.90 | 52.4 | 61.13 | 101
2009 | 10 044 000 | 361 000 | 83 000 | 278 000 | 35.9 | 8.3 | 27.7 | 4.72 | 48.4 | 61.96 | 102
2010 | 10 309 000 | 359 000 | 83 000 | 276 000 | 34.8 | 8.1 | 26.8 | 4.53 | 44.9 | 62.54 | 103
2011 | 10 577 000 | 356 000 | 83 000 | 273 000 | 33.7 | 7.8 | 25.8 | 4.36 | 41.7 | 63.26 | 104
2012 | 10 840 000 | 356 000 | 82 000 | 274 000 | 32.8 | 7.6 | 25.2 | 4.23 | 39.4 | 64.01 | 105
2013 | 11 101 000 | 360 000 | 81 000 | 279 000 | 32.4 | 7.3 | 25.1 | 4.16 | 37.6 | 64.43 | 106
2014 | 11 368 000 | 365 000 | 79 000 | 286 000 | 32.1 | 7.0 | 25.1 | 4.11 | 36.1 | 64.94 | 107
2015 | 11 643 000 | 371 000 | 78 000 | 293 000 | 31.8 | 6.7 | 25.1 | 4.08 | 34.8 | 65.30 | 108
2016 | 11 931 000 | 378 000 | 77 000 | 300 000 | 31.7 | 6.5 | 25.2 | 4.06 | 33.7 | 65.74 | 109
2017 | 12 230 000 | 384 000 | 78 000 | 306 000 | 31.4 | 6.4 | 25.0 | 4.03 | 32.7 | 65.94 | 110
2018 | 12 532 000 | 391 000 | 78 000 | 313 000 | 31.2 | 6.2 | 24.9 | 3.99 | 32.0 | 66.25 | 111
2019 | 12 835 000 | 395 000 | 79 000 | 316 000 | 30.8 | 6.1 | 24.6 | 3.94 | 31.0 | 66.44 | 112
2020 | 13 146 000 | 399 000 | 79 000 | 320 000 | 30.3 | 6.0 | 24.3 | 3.87 | 30.1 | 66.77 | 113
2021 | 13 462 000 | 404 000 | 85 000 | 319 000 | 30.0 | 6.3 | 23.7 | 3.82 | 29.0 | 66.07 | 114
2022 | 13 724 000 | 410 000 | 88 000 | 322 000 | 29.8 | 6.4 | 23.4 | 3.78 | 28.5 | 65.61 | 115
2023 | 14 000 000 | 415 000 | 90 000 | 325 000 | 29.6 | 6.4 | 23.2 | 3.75 | 28.1 | 65.20 | 116

Халық саны

13 173 730 (2022 ж. бағасы) 12 187 400 (2018 жылғы шілде айының бағасы) 11 901 484 (2017 жылғы шілде айының бағасы)

Діндер

Протестант 57,7% (адвентистер 12,6% кіреді), Рим католиктері 38,2%, Мұсылман 2,1%, басқалары 1% (дәстүрлі діндерді, Жаһова куәгерлерін қоса алғанда), дінсіздер 1,1% (2019 жылғы бағанама бойынша).

Жас құрамы

0–14 жас: 40,98% (ерлер 2 521 169 / әйелдер 2 473 055)
15–24 жас: 19,45% (ерлер 1 187 249 / әйелдер 1 183 278)
25–54 жас: 32,93% (ерлер 1 903 087 / әйелдер 2 109 839)
55–64 жас: 4,15% (ерлер 225 273 / әйелдер 280 545)
65 жас және одан жоғары: 2,49% (2018 ж. бағасы бойынша) (ерлер 120 952 / әйелдер 182 953)

Туу көрсеткіші

26,44 туу / 1000 халыққа (2022 ж. болжамы) Әлемдік көрсеткішпен салыстыру: 42-орын
29,8 туу / 1000 халыққа (2018 ж. болжамы) Әлемдік көрсеткішпен салыстыру: 39-орын

Өлім-жітім көрсеткіші

5,86 өлім/1000 адам (2022 ж. болжамы) Әлеммен салыстырғанда: 166-шы орын
6,3 өлім/1000 адам (2018 ж. болжамы) Әлеммен салыстырғанда: 154-ші орын

Тұқым қуалаушылықтың жалпы көрсеткіші

3,33 бала әйел басына (2022 ж. болжамы) Әлемдік елдермен салыстыру: 42-орын
3,75 бала әйел басына (2018 ж. болжамы) Әлемдік елдермен салыстыру: 41-орын

Халық санының өсу қарқыны

1,74% (2022 ж. болжамы) Әлемдік көрсеткішпен салыстыру: 53-орын
2,3% (2018 ж. болжамы) Әлемдік көрсеткішпен салыстыру: 34-орын
2,45% (2017 ж. болжамы)

Контрацепция таралу деңгейі

5,32% (2014/15 ж.)

Таза көші-қон деңгейі

3,21 көшіп келуші / 1000 халық (2022 ж. болжамы) Әлем елдерімен салыстыру: 182-орын
0,2 көшіп келуші / 1000 халық (2017 ж. болжамы) Әлем елдерімен салыстыру: 68-орын

Тәуелділік қатынастары

жалпы тәуелділік коэффициенті: 77,3 (2015 ж. болжамы) жастар тәуелділік коэффициенті: 72,4 (2015 ж. болжамы) егде жастағы адамдардың тәуелділік коэффициенті: 5 (2015 ж. болжамы) жұмысқа қабілетті халықтың қолдау көрсеткіші: 20,1 (2015 ж. болжамы)

Қалалық даму

Қала тұрғындары: жалпы халықтың 17,7% (2022)
қалаландыру қарқыны: жылдық өзгеру деңгейі 3,07% (2020 ж. болжамы)
Қала тұрғындары: жалпы халықтың 17,2% (2018)
қалаландыру қарқыны: жылдық өзгеру деңгейі 2,86% (2015 ж. болжамы)

Туылған кездегі өмір сүру ұзақтығы

жалпы халық саны: 65,85 жас. Әлем елдерімен салыстыру: 199-шы орын
еркек: 63,89 жас
әйел: 67,86 жас (2022 ж. болжамы)
жалпы халық саны: 64,5 жас (2018 ж. болжамы)
еркек: 62,6 жас (2018 ж. болжамы)
әйел: 66,5 жас (2018 ж. болжамы)
жалпы халық саны: 64,3 жас
еркек: 62,3 жас
әйел: 66,3 жас (2017 ж. болжамы)

Жыныстық қатынас

туған кезде: 1,03 еркек/әйел
15 жасқа дейін: 1,01 еркек/әйел
15–64 жас аралығында: 0,99 еркек/әйел
65 және одан жоғары жаста: 0,70 еркек/әйел
жалпы халық саны: 1,00 еркек/әйел (2017 ж. бағасы бойынша)

Тілдер

Тек киняруанда (ресми, банту тілінің жалпы түрі) 93,2%
Киняруанда және басқа тілдер 6,2%
Француз (ресми) және басқа тілдер 0,1%
Ағылшын (ресми) және басқа тілдер 0,1%
Свахили (немесе сауда орталықтарында қолданылатын кисуахили) 0,02%
Басқа 0,03%
Белгісіз 0,3% (2002 ж. шамамен)

Білім беру шығыстары

ЖІӨ-нің 3,4% (2020 жыл) Әлем бойынша елдермен салыстыру: 133-орын

Жұмыссыздық, 15-24 жас аралығындағы жастар

жалпы: 1,9% (2014 ж. болжамы) еркек: 1,4% (2014 ж. болжамы) әйелдер: 2,5% (2014 ж. болжамы)