Кіріспе

Мерит Птах ("Птахтың сүйіктісі") – шамамен б.з.д. 2700 жылы Ежелгі Египеттің екінші династиясы кезінде перғауын сарайының бас дәрігері болған әйел деп есептелген. Оның ұлы Саққарадағы қабірінде қалдырған жазуда осылай айтылған көрінеді. Алайда, соңғы кезделерде ол, көбінесе, 1938 жылы канадалық феминист Кейт Кэмпбелл Хёрд Мидтің ойдан шығарған туындысы болуы мүмкін деген пікірлер айтылуда. Колорадо университетінің тарихшысы Якуб Квицинский Newsweek басылымында келтірілген сөзінде, Мерит Птах туралы жасалған әңгіме "көзге көрінетін жақсы дереккөздері бар" Википедия мақалаларының қалай жаңылыстыруға болатынын көрсетеді және екіншілік дереккөздерге тым көп сенуден сақтандыру қажет екенін айтты.

Тарих

Мерит Птах әдебиетте алғаш рет 1937 жылы Кейт Кэмпбелл Хёрд Мидтің әйел дәрігерлер туралы кітабында кездеседі. Кэмпбелл Хард Мид екі ежелгі египеттік әйел дәрігерді ұсынады: бірі – аты аталмаған, ол Бесінші династияға жатады, екіншісі – Мерит Птах, ол Жаңа патшалыққа жатады, дейді Мид, оның Патшалар аңғарында (шамамен 1500 ж.б.д. – 1080 ж.б.д. аралығындағы египеттік патшалардың жерленген орны) бейнеленгенін айтады. Ескі патшалықтағы аты аталмаған әйел дәрігер, әдетте, Песешет болып саналады, ол осы кезеңдегі қабірден белгілі. Кейінгі авторлар Кейт Кэмпбелл Хёрд Мид екі дәрігерді ұсынғанын және екі әйелдің мәліметтерін шатастырғанын байқамады; нәтижесінде Мерит Птах Ескі патшалыққа қайта жатқызылды. Кэмпбелл Хард Мид кітабында Патшалар аңғарындағы қабірді сипаттайды, онда Мерит Птах есімді әйел дәрігердің суреті бейнеленген, ол бас жұбының анасы және «Бас дәрігер» деп аталған. Мерит Птах есімді әйел дәрігер басқа египеттік дереккөздерде белгілі емес, және дәрігерлердің тізімін жасайтын ешбір ғылыми басылым оны есімдерінің қатарына қоспаған. Алайда, Ахнатонның кезінде Тебаның губернаторы және уәзірі болған Рамозаның әйелі де Мерит Птах есімді болған, және ол күйегімен бірге Шейх Абд ел Қурнадағы TT55 қабірінде бейнеленген. Халықаралық астрономиялық одақ оның құрметіне Венерадағы кратерге Мерит Птах деп ат қойған.