Кіріспе
Табиғи түрде кездесетін мұқтап пішінделген нысандар
Пука қабықшалары – Гавайидің кейбір жағалауларында немесе басқа жерлерде кездесетін, бірақ барлығы теңіз жануарларының артқы бөлігінен пайда болатын, мұқтап пішінделген нысандар. Әрқайсысы – жағажайда тозған конус қабығының ұшы. "Пука" – гавай тілінде "тесік" деген мағынаны білдіреді және бұл дөңгелек, тозған қабық сынықтарының ортасындағы табиғи тесікке сілтеме жасайды. Осы табиғи мұқтардан әшекей алқалар жасалады. Қазір көптеген арзан имитациялар пука қабықшасы сияқты алқалар ретінде кеңінен сатылуда. Қазіргі кездегі "пука қабықшалы алқалардың" көп бөлігі конус қабықтарынан емес, басқа қабықтардан немесе тіпті пластиктен жасалған. Сонымен қатар, қазір конус қабықтарынан жасалған, бірақ бұл алқалардағы мұқтарлар табиғи процестермен қалыптасқан жоқ. Олар керісінше, қабықты қажетті бөлікке дейін бөлшектеу үшін қымқырышпен қолмен өңделген, ал содан кейін әр мұқтардың жиектерін ұзақ уақыт бойы толқындармен тозған қабықтың тозуына ұқсату үшін кесек күйінде жылтыратуға ұшыратылған. Алғашқы табиғи пука қабықтарын алқа, білезік және тобуыққа оңай айналдыруға болады, себебі олар табиғи түрде тесілген, бұл оларды мұқтар сияқты тізуге мүмкіндік берді. Пука қабықшасынан жасалған әшекейлер 1960 жылдары Гавайиде жағажайда жасалып сатылатын тартымды және арзан лей ретінде танымал болды. 1970 жылдары осы типтегі қабықтан жасалған әшекейлерге сұраныс артып, бағалары көтерілді. Осымен қатар, қолөнер шеберлігі де жетілдірілді және пупу пука лейі, пука қабықшаларынан жасалған лейлер бастапқыда кездейсоқ үлгілерден гөрі бітірілген немесе үйлесімді стильдерде тігілді. Осы кезеңде пука қабығы туралы көптеген "әңгімелер" пайда болды, бұл әңгімелер сатуға да көмектесті.
Puka shells are naturally occurring bead like objects which can be found on some beaches in Hawaii or other places, however, they all originate from the back of some sort of sea critter. Each one is the beach worn apex of a cone snail. Puka is the Hawaiian word for "hole" and refers to the naturally occurring hole in the middle of these rounded and worn shell fragments. These natural beads are made into necklaces. Numerous inexpensive imitations are now widely sold as puka shell necklaces. The majority of contemporary "puka shell necklaces" are not made from cone shells, but from other shells, or even from plastic. In addition, some strings of beads are currently sold that are made from cone shells, but the beads in these necklaces were not formed by natural processes. They were instead worked by hand from whole shells using pliers to break the shell down to the needed part, and then subjecting the rough results to tumble finishing, in order to give each bead more or less smooth edges in imitation of the natural wear and tear a shell receives when tumbled in the surf over long periods of time. The original all natural puka shells were very easily made into necklaces, bracelets and anklets because they were naturally pierced, which enabled them to be strung like beads. Puka shell jewellery first became a popular item in Hawaii during the 1960s, as an attractive and inexpensive lei that could be made and sold on the beach. In the 1970s, this type of shell jewelry became highly sought after, and prices skyrocketed. The craftsmanship also became more refined and the lei pūpū puka, puka shell leis were strung in graduated or matching styles, rather than the original random patterns. Many "legends" about the puka shell were created during this time, and these stories also helped sales.
Табиғи пука қабығының түзілуі
Конуслы шаянның қабығының соңғы спиральі конус тәрізді және ұшында жабық. Бос қабықты толқындар ұзақ уақыт бойы толқындар мен коралл сынықтарымен домалатып, тоздырғанда, қабықтың соңғы спиральі үзіліп немесе біртіндеп ұсақталып, қабықтың берік жоғарғы бөлігін сақтап қалады. Уақыт өте келе, қабырғаның ұшы да тозығып, бір жағынан екінші жағына дейін табиғи тесік пайда болады. Бұл қабық сынығын бір түрі табиғи моншақ деп қарастыруға болады, ал Гавайиде оны "пука" деп атайды. Шын пука қабықтары жалпақ болмайды: моншақтың бір жағы сәл дөңгелек, ал екіншісі ойыс. Ойыс жағында конус қабығының шпилінің ішкі спиральді пішіні анық көрінеді.
Қазіргі заманғы орнына
Табиғи түрде қалыптасқан дөңгелек пішіндес қабықша сынықтарын, әшекей бұйымдары ретінде пайдалануға жарамдыларын, көп мөлшерде табу қиын болғандықтан, толыққанды табиғи пука әшекейлері қазір сирек кездеседі. Табиғи пука қабықшаларынан жасалған әшекейлер де, оларды іздеу және қолмен таңдау үшін жұмсалатын еңбек пен уақыттың көптігіне байланысты қымбатқа түседі. Қазіргі заманда, басқа түрдегі қабықшалардан кесілген немесе тіпті пластиктен жасалған әшекейлер пука әшекейлерін жасау үшін қолданылады. Кейде шоқшалы шаян қабықшаларын жинап, оларды шабып, ұнтақтап, түпнұсқасына ұқсас пука әшекейлерін жасауға болады, бірақ бұл әлі де нағыз пука емес. Әшекейдегі қабықшалардың өте жылтыр жабыны, олардың жылтыратылғанын көрсетеді. Егер қабықша әшекейлерінің жиектері сынық болса, қабықшалар жиналып, қолмен пішінделген. Егер "пука" немесе орталық тесігі толық дөңгелек және қабырғалары параллель болса, онда тесік адамдар бұрғылаған.