Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Американың жергілікті діні Мидевивин (силлабикада: ᒥᑌᐧᐃᐧᐃᓐ, сонымен қатар Мидевин және Медевивин деп жазылады) немесе Ұлы Медицина Қоғамы – Солтүстік Америкадағы Маритим, Жаңа Англия және Ұлы көлдер аймақтарының кейбір жергілікті халықтарының діні. Оның жақтастары Мидью деп аталады, ал Мидевивиннің амалдары Мидэ деп аталады. Кейде еркек Мидьюларды Мидевинини деп атайды, бұл кейде ағылшын тіліне «дәрігер» деп аударылады.
Indigenous religion of North America
The Midewiwin (in syllabics: ᒥᑌᐧᐃᐧᐃᓐ, also spelled Midewin and Medewiwin) or the Grand Medicine Society is a religion of some of the Indigenous peoples of the Maritimes, New England and Great Lakes regions in North America. Its practitioners are called Midew, and the practices of Midewiwin are referred to as Mide. Occasionally, male Midew are called Midewinini, which is sometimes translated into English as "medicine man".
Жиисакииваган
Жиисакиивигаанның ("жоңғарлар үйі" немесе "шайқалатын шатыр" немесе дәстүрлі түрде "сүйкелейтін вигвам") құрылысы миде вигиваамның құрылысына ұқсас. Миде вигиваамнан айырмашылығы, ол сопақша келген күмбезді құрылым болса, жиисакиивигаан дөңгелек, биік күмбезді құрылым, оның диаметрі әдетте 3 фут (1 метр), биіктігі 6 фут (2 метр) және екі-төрт адамға сыйымды.
Design of the jiisakiiwigaan ('juggler's lodge' or 'Shaking Tent' or traditionally 'shaking wigwam') is similar in construction as that of the mide wiigiwaam. Unlike a mide wiigiwaam that is an oval domed structure, the jiisakiiwigaan is a round high domed structure of typically 3 feet (1 m) in diameter and 6 feet (2 m) in height, and large enough to hold two to four people.
Түрлі рәсімдер
Жиисакивин (Шытыр шайқау) – Шытыр шайқаушы (жаасакид; ер адам жаасакид – джиисакивини, ал әйел жаасакид – джиисакиивике деп аталады) жүргізетін рәсім, ағылшын тілінде көбінесе жонглер деп аталады, ол шатырға кіріп, рухтарды шақырып, осы дүниеден тыспен сөйлеседі. Багисевин (Сыйлық) – үйлену тойының соңында күйеу жігіттің аяғына ағаш сыйлық ретінде табыс ететін дәстүр. Ишкаандем вииквандівин (Есік алды тойы) – әйелдердің бұталарға ағаш бөлігін алып шығып, оны Ұлы Рухқа (Гичи манидуға) ұсынған және бір нәрсе әкелген рәсім. Бұл рәсім әйелді Жер-Ана ретінде бейнелейді, ол үйдің қауіпсіз және жылы болуы үшін Ұлы Рухтан бата сұрайды.
Jiisakiiwin (Shaking tent)—ceremony conducted by a Shaking tent seer (jaasakiid; a male jaasakiid known as a jiisakiiwinini or a female jaasakiid known as a jiisakiiwikwe), often called a juggler in English, who would enter the tent to conjure spirits and speak beyond this world. Bagisewin (Present)—custom at the end of a wedding ceremony in which the bride presents wood at the groom's feet as a wedding present. Ishkwaandem wiikwandiwin (Entry way Feast)—A ceremony performed by women who took a piece of wood out to the bushes to offer it to Gichi manidoo, and brought something back as well. This ceremony represents the woman as Mother Earth whom asked for blessing from Gichi manidoo so that the home would be safe and warm.
Оқыту кітапшалары
Ожибве тілінде wiigwaasabakoon деп аталатын қайың қабығынан жасалған орамдар арқылы білім ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келген. Мидевивин рәсімдерінде қолданылғанда, оқу орамдары ретінде пайдаланылған бұл wiigwaasabakoon Mide wiigwaas ("Дәрілік қайың [қабық орамы]") деп аталған. 19-ғасырдағы кітаптардағы Миде туралы алғашқы мәліметтерде қайың қабығынан жасалған орамдарды жасырын жерлерде сақтап, қорғаған ақсақалдар тобы сипатталған. Егер орамдар зақымданса, олар оларды қайта көшіріп, жер астына жасырып сақтаған. Бұл орамдар өте қасиетті деп есептелген, ал олардың мағынасын түсіндіру оңай болмаған. Ожибвелердің тарихи аймақтары шығыс жағалаудан көлдер мен өзендер арқылы далаларға дейін созылған. Өзендер мен көлдердің алғашқы карталарын ожибвелер жасап, оларды қайың қабығына түсірген. "Мидевивин ілімдері қайың қабығына жазылып, қоғамға қатысқан жас жігіттерге көрсетілген. Бұл рәсімдерді бейнелейтін қарапайым суреттер болғанымен, оджибвалардың суреттер арқылы "жазу" өнерін дамытқанын көрсетеді. Кейбіреулері қабыққа боялған. Бір үлкен қайың қабық орамы Миль Лакс қаласындағы Мидевивинде бес және одан да көп ұрпақ бойы қолданылған деп белгілі, ал тағы екеуі Онтарионың Head of the Lakes аймағында әдейілеп жасырылған жерден табылған. Олар шамамен 1560 жылға дейін (±70 жыл) дейін көміртектік талдаудан өткен. Осы жасырын орамдар туралы алғашқы есептің авторы: "Бұл аймақтағы үндістер мұндай заттарды орманның шалқақ жерлеріне, көміп немесе үңгірлерге жасырып қоятын. Мұның қандай кезеңде жасалғаны нақты емес. Бірақ археологтар осы дәстүрді білуі керек және олардың табылу мүмкіндігін елемеуі керек" деп кеңес берген.
Called wiigwaasabakoon in the Ojibwe language, birch bark scrolls were used to pass on knowledge between generations. When used specifically for Midewiwin ceremonial use, these wiigwaasabakoon used as teaching scrolls were called Mide wiigwaas ('Medicine birch [bark scroll]'). Early accounts of the Mide from 19th century books describe a group of elders that protected the birch bark scrolls in hidden locations. They recopied the scrolls if any were badly damaged, and they preserved them underground. These scrolls were described as very sacred and the interpretations of the scrolls were not easily given away. The historical areas of the Ojibwe were recorded, and stretched from the east coast all the way to the prairies by way of lake and river routes. Some of the first maps of rivers and lakes were made by the Ojibwe and written on birch bark. "The Teachings of the Midewiwin were scratched on birch bark scrolls and were shown to the young men upon entrance into the society. Although these were crude pictographs representing the ceremonies, they show us that the Ojibwa were advanced in the development of picture 'writing.' Some of them were painted on bark. One large birch bark roll was 'known to have been used in the Midewiwin at Mille Lacs for five generations and perhaps many generations before', and two others, found in a seemingly deliberate hiding place in the Head of the Lakes region of Ontario, were carbon dated to about 1560 CE +/ 70. The author of the original report on these hidden scrolls advised: "Indians of this region occasionally deposited such artifacts in out of the way places in the woods, either by burying them or by secreting them in caves. The period or periods at which this was done is far from clear. But in any event, archaeologists should be aware of the custom and not overlook the possibility of their discovery."
Оқыту тастары
Ожибве тілінде Гикиноо'амагеваабик немесе Гикиноо'амаге асин деп аталатын оқыту тастары петроглифтер немесе петроформалар болуы мүмкін.
Teaching stones, known in Ojibwe as either Gikinoo'amaagewaabik or Gikinoo'amaage asin, can be either petroglyphs or petroform.
Пайғамбарлық жеті дәуір
Жеті от пайғамбарлығы бастапқыда Мидевивин дәстүрін ұстанатындар арасында үйретілген. Әр от – болашақты болжайтын бір дәуірді көрсетеді, және ол Тасбақа аралының кезеңдерін немесе эпохаларын белгілейді. Бұл Солтүстік Америка үшін маңызды рухани ұғымдарды қамтиды және адамзаттың әртүрлі мәдениеттері мен дәстүрлері өзара құрметпен біріге алатынын көрсетеді. Алгонкиндер жеті от пайғамбарлығының уампумын сақтайды.
The seven fires prophecy was originally taught among the practitioners of Midewiwin. Each fire represents a prophetical age, marking phases or epochs of Turtle Island. It represents key spiritual teachings for North America, and suggests that the different colors and traditions of humans can come together on a basis of respect. The Algonquins are the keepers of the seven fires prophecy wampum.