Кіріспе

Солтүстік Американың жергілікті діні Мидевивин (силлабикада: ᒥᑌᐧᐃᐧᐃᓐ, сонымен қатар Мидевин және Медевивин деп жазылады) немесе Ұлы Медицина Қоғамы – Солтүстік Америкадағы Маритим, Жаңа Англия және Ұлы көлдер аймақтарының кейбір жергілікті халықтарының діні. Оның жақтастары Мидью деп аталады, ал Мидевивиннің амалдары Мидэ деп аталады. Кейде еркек Мидьюларды Мидевинини деп атайды, бұл кейде ағылшын тіліне «дәрігер» деп аударылады.

Жиисакииваган

Жиисакиивигаанның ("жоңғарлар үйі" немесе "шайқалатын шатыр" немесе дәстүрлі түрде "сүйкелейтін вигвам") құрылысы миде вигиваамның құрылысына ұқсас. Миде вигиваамнан айырмашылығы, ол сопақша келген күмбезді құрылым болса, жиисакиивигаан дөңгелек, биік күмбезді құрылым, оның диаметрі әдетте 3 фут (1 метр), биіктігі 6 фут (2 метр) және екі-төрт адамға сыйымды.

Түрлі рәсімдер

Жиисакивин (Шытыр шайқау) – Шытыр шайқаушы (жаасакид; ер адам жаасакид – джиисакивини, ал әйел жаасакид – джиисакиивике деп аталады) жүргізетін рәсім, ағылшын тілінде көбінесе жонглер деп аталады, ол шатырға кіріп, рухтарды шақырып, осы дүниеден тыспен сөйлеседі. Багисевин (Сыйлық) – үйлену тойының соңында күйеу жігіттің аяғына ағаш сыйлық ретінде табыс ететін дәстүр. Ишкаандем вииквандівин (Есік алды тойы) – әйелдердің бұталарға ағаш бөлігін алып шығып, оны Ұлы Рухқа (Гичи манидуға) ұсынған және бір нәрсе әкелген рәсім. Бұл рәсім әйелді Жер-Ана ретінде бейнелейді, ол үйдің қауіпсіз және жылы болуы үшін Ұлы Рухтан бата сұрайды.

Оқыту кітапшалары

Ожибве тілінде wiigwaasabakoon деп аталатын қайың қабығынан жасалған орамдар арқылы білім ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келген. Мидевивин рәсімдерінде қолданылғанда, оқу орамдары ретінде пайдаланылған бұл wiigwaasabakoon Mide wiigwaas ("Дәрілік қайың [қабық орамы]") деп аталған. 19-ғасырдағы кітаптардағы Миде туралы алғашқы мәліметтерде қайың қабығынан жасалған орамдарды жасырын жерлерде сақтап, қорғаған ақсақалдар тобы сипатталған. Егер орамдар зақымданса, олар оларды қайта көшіріп, жер астына жасырып сақтаған. Бұл орамдар өте қасиетті деп есептелген, ал олардың мағынасын түсіндіру оңай болмаған. Ожибвелердің тарихи аймақтары шығыс жағалаудан көлдер мен өзендер арқылы далаларға дейін созылған. Өзендер мен көлдердің алғашқы карталарын ожибвелер жасап, оларды қайың қабығына түсірген. "Мидевивин ілімдері қайың қабығына жазылып, қоғамға қатысқан жас жігіттерге көрсетілген. Бұл рәсімдерді бейнелейтін қарапайым суреттер болғанымен, оджибвалардың суреттер арқылы "жазу" өнерін дамытқанын көрсетеді. Кейбіреулері қабыққа боялған. Бір үлкен қайың қабық орамы Миль Лакс қаласындағы Мидевивинде бес және одан да көп ұрпақ бойы қолданылған деп белгілі, ал тағы екеуі Онтарионың Head of the Lakes аймағында әдейілеп жасырылған жерден табылған. Олар шамамен 1560 жылға дейін (±70 жыл) дейін көміртектік талдаудан өткен. Осы жасырын орамдар туралы алғашқы есептің авторы: "Бұл аймақтағы үндістер мұндай заттарды орманның шалқақ жерлеріне, көміп немесе үңгірлерге жасырып қоятын. Мұның қандай кезеңде жасалғаны нақты емес. Бірақ археологтар осы дәстүрді білуі керек және олардың табылу мүмкіндігін елемеуі керек" деп кеңес берген.

Оқыту тастары

Ожибве тілінде Гикиноо'амагеваабик немесе Гикиноо'амаге асин деп аталатын оқыту тастары петроглифтер немесе петроформалар болуы мүмкін.

Пайғамбарлық жеті дәуір

Жеті от пайғамбарлығы бастапқыда Мидевивин дәстүрін ұстанатындар арасында үйретілген. Әр от – болашақты болжайтын бір дәуірді көрсетеді, және ол Тасбақа аралының кезеңдерін немесе эпохаларын белгілейді. Бұл Солтүстік Америка үшін маңызды рухани ұғымдарды қамтиды және адамзаттың әртүрлі мәдениеттері мен дәстүрлері өзара құрметпен біріге алатынын көрсетеді. Алгонкиндер жеті от пайғамбарлығының уампумын сақтайды.