Кіріспе
Hut Point үйі, 1902 жылы салынған. Скотттың үйі – Антарктидадағы Росс аралындағы Эванс шығанағының солтүстік жағалауында орналасқан ғимарат. Ол 1911 жылы Роберт Фалькон Скотт басқарған 1910–1913 жылдарғы Британдық Антарктика экспедициясы (Терра-Нова экспедициясы деп те аталады) тарапынан салынды. 1910–1913 жылдарғы экспедиция үшін операциялық базаны таңдағанда, Скотт 1901–1904 жылдарғы «Дискавери» экспедициясы кезінде Макмердо бұғазында салған үйді қайта пайдалану туралы ұсыныстан бас тартты. Бұл алғашқы үй Эванс шығанағынан оңтүстікке қарай 20 шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл шешімге екі фактор ықпал етті. Біріншісі – үй тұруға тым суық болды, екіншісі – Скотттың «Дискавери» кемесі Hut Point-те теңіз мұзына қамалып қалған, ол жаңа базасын солтүстікке қарай орналастыру арқылы осы мәселенің алдын алуға үміттенген. Кейбір шатасу туындайды, себебі «Дискавери» үйі техникалық тұрғыдан Скотттың үйі деп аталуы мүмкін, өйткені оны оның экспедициясы салған және ол 1901–1904 жылдарғы экспедиция кезінде жағадағы базасы болған, бірақ «Скотттың үйі» деген атау көбінесе 1911 жылы Эванс шығанағында салынған ғимаратқа тиесілі.
Scott's Hut is a building located on the north shore of Cape Evans on Ross Island in Antarctica. It was erected in 1911 by the British Antarctic Expedition of 1910–1913 (also known as the Terra Nova Expedition) led by Robert Falcon Scott. In selecting a base of operations for the 1910–1913 Expedition, Scott rejected the notion of reoccupying the hut he had built by McMurdo Sound during the Discovery Expedition of 1901–1904. This first hut was located at Hut Point, 20 km south of Cape Evans. Two factors influenced this decision. One was that the hut was extremely cold for living quarters and the other was that Scott's ship, the Discovery, had been trapped by sea ice at Hut Point, a problem he hoped to avoid by establishing his new base farther north. Some confusion arises because Discovery Hut can technically be referred to as Scott's hut, in that his expedition built it, and it was his base ashore during the 1901–1904 expedition, but the title Scott's Hut popularly belongs to the building erected in 1911 at Cape Evans.
Сипаттама
Скотттың үйі Англияда, кемемен оңтүстікке жеткізілгенге дейін жиналмалы түрде дайындалған. Ол тіктөртбұрышты, ұзындығы 50 фут (15 м), ені 25 фут (8 м). Жылу оқшаулау үшін, теңіз балдыры тігілген жамылғыға салынып, қос қабатты ішкі және сыртқы қабырғалардың арасына орналастырылған. Шатыры үш қабат тақтайдан және екі қабат резеңкеден тұратын, ішіне тігілген теңіз балдыры салынған құрылым болған. Жарық беру үшін ацетилен газы қолданылған, ал жылыту ас үйден және қосымша көмірмен жағатын пештен жасалған. Апсли Черри Гаррардтың айтуынша, үй қойма жәшіктерінен жасалған бөлектегіш қабырға арқылы ұйықтау және жұмыс істеуге арналған бөлек аймақтарға бөлінген. Кейіннен, негізгі ғимараттың солтүстік қабырғасына (он тоғыз сибирлік пониге арналған) тұрақ салынып қосылды. Сонымен қатар, кейінірек негізгі ғимараттың оңтүстік-батыс жағындағы бастапқы кішкентай мұражайдың айналасына шамамен 300 м² көлемдегі қосалқы бөлме салынды. Ғимаратты оқшаулауға және пеш пен жылытқыштан шығатын түтін арналарынан максималды жылу алуға көп күш жұмсалды, бұл Discovery Hut-тен алынған тәжірибелерге негізделген. Terra Nova экспедициясының қатысушылары үйдің тым ыстық екенін, тіпті ыңғайсыздық тудыратынын айтты. Эванс мысығындағы Скотттың үйінің артындағы төбедегі айқыш, капитан Скоттқа қатысы жоқ, ол жақын жерде қайтыс болған Шеклетонның Росс теңізі сапарындағы үш мүшесінің құрметіне орнатылған. Капитан Скотт пен оның полярлық серіктерінің есіне арналған айқыш Observation Hill төбесінде орналасқан.
Скотттың үйін пайдалану
1911 жылдың қысында "Терра-Нова" жағалау тобының 25 адамы осы қаптамада тұрды. Осы жерден Скотт пен оның серіктері қасіретті сапарға, Оңтүстік полюске аттанды. Скотттың оңтүстік экспедициясы қайтып оралмағаннан кейін, бірнеше адам келесі көктемде денелерін табу үшін тағы бір қысқа (1912) қалды. 1913 жылы "Терра-Нова" экспедициясы аяқталған соң, қаптама азық-түлік, май және көмірмен жақсы жабдықталды. 1915 жылдан 1917 жылға дейін бұл қаптаманы Шеклтонның Росс теңізі экспедициясының бірнеше мүшесі пайдаланды, өйткені "Аврора" кемесі, қысқы тұрақты мекен болуға тиіс болған, 1915 жылдың мамырында мұзбен бірге солтүстікке қарай ағысып кетті және қайта орала алмады. Қаптама он адамның уақытша тұратын жеріне айналды, ал азық-түлік арқасында олар салыстырмалы түрде жайлы өмір сүре алды, сондай-ақ Ройдс мүйісіндегі Шеклтон қаптамасынан қосымша азық алды. 1917 жылдың қаңтар айында Шеклтон аман қалғандарды құтқарып алғаннан кейін, қаптаманы тәртіпке келтіріп, құлыптап қойды. 1917 жылдан бері тасталып кеткенімен, қаптама мен оның ішіндегі заттар тұрақты түрде суық болуының арқасында бүгінгі күнге дейін жақсы сақталған.
Скотттың үйі - сақталу және шіру
1917 жылдан кейін бұл қабат 1956 жылға дейін өзгеріссіз қалды, сол кезде АҚШ экспедициясы оны қар мен мұздан қазып шығарды. Ол таңғаларлық жай-күйде сақталған және бұрынғы экспедициялардан қалған көптеген заттарды қамтыды. Кейбір заттар сол кезде (және кейін) естелік ретінде алынғанмен, бұл қабат 1917 жылғы күйінде сақталды. Жаңа Зеландия мен Ұлыбритания 1970 жылдан бері Скотттың және Дискавери қабаттарын қалпына келтіруге (көбінесе қар мен мұзды алып тастау арқылы) жауапкершілік жүктеді. Температураның мұздай суық болуы және құрғақ климат азық-түлікті сақтауға көмектессе де, бактериялық шіру процесі тоқтамайды. Саяхатшылар Discovery Hut-тағы теңіз есітінің сақталған етінің "өтте жаман" иіспен екенін айтады, ал кейбіреулер бұл қабаттардың құрылымына саңырауқұлақтан зақымдану әсер ететініне алаңдаушылық білдіреді. 2016 жылы үйдің және оның айналасындағы аумақтың фото және лазерлік өлшеулері арқылы сақтау жобасы жүргізілді. Содан кейін бұл деректер 3D модельге айналып, жалпы қолдануға виртуалды тур үшін қолжетімді болды.
Тарихи орны
Скотттың үйі де, Шеклтонның үйі де Дүниежүзілік ескерткіштерді сақтау тізіміне қосылған. Шеклтонның үйі 2004 және 2006 жылдары, ал Скотттың үйі 2008 жылы тізімге енгізілді. Жаңа Зеландия мен Ұлыбританияның Антарктика шарты консультативтік жиналысына ұсынған ұсынысы бойынша, бұл үй Антарктика тарихи орны немесе ескерткіші (HSM 16) мәртебесін алды.