1974 жылғы Тур де Франс: Меркс пен Ұлыбританиядағы бірінші кезең

Кіріспе

1974 жылғы "Тур де Франс" – велосипед спортының "Үлкен турларының" бірі саналатын "Тур де Франс" жарысының 61-ші мәресі болды. Жарыс 27 маусым мен 21 шілде аралығында өтті, құрамында 22 кезең бар. Эдди Меркс осы жарыста бес мәрте "Тур де Франс" жеңіске жетісуге тырысты. 1974 жылы тур алғаш рет Ұлыбританияға барып, Англияның Плимут қаласының жанындағы Плимптон Бай-пасс айналымында кезең өткізді. Жарысты фаворит саналған Эдди Меркс жеңіп алды, осылайша ол қатысқан барлық бес турда жеңіске жетіп, "Тур де Франс" жеңімпаздары саны бойынша Жак Анкетильмен теңесті. Ол жарысты айқын артықшылықпен жеңгенімен, бұрынғы жеңістеріндегідей үлкен басымдық танытпады, сегіз велошабаншы 20 минут ішінде, екі велошабаншы 10 минут ішінде мәреге жетті, ал оның Луис Оканья мен Жооп Зоетемелк сияқты екі басты қарсыласы жарыстан шығарылды. Басқа велошабаншылар жалпы есепте жақын нәтижелер көрсеткеніне қарамастан, Меркс таңғажайып 8 кезеңде жеңіске жетті. Ол сондай-ақ комбинациялық есепте де жеңімпаз атанды. Ұстаз бельгиялық Патрик Серку ұпайлар бойынша, ал испандық Доминго Перурена таулар бойынша жеңіске жетті.

Командалар

1974 жылғы "Тур де Франс" жарысына 13 команда, әрқайсысында 10 велосипедші қатысты. Меркс көктемде бұрынғы жылдардағыдай үстемдік танытпады; ол кәсіби велосипедшілік карьерасында алғаш рет көктемгі классикада жеңіске жете алмады. Ол 1974 жылғы "Джиро д'Италия" және "Тур де Сюис" жарыстарында жеңіске жетті, бірақ соңғысынан кейін "Тур де Франс" басталғанға дейін бес күн бұрын жамбас аймалына операция жасау қажет болды. Оканя мен Зоетемелк жарысқа қатыспады. Зоетемелк "Midi Libre" кезінде жарақат алып, өміріне қауіпті менингитпен ауруханада жатты. 1970 мен 1986 жылдар аралығында бұл Зоетемелк бастап, аяқтамаған жалғыз "Тур де Франс" болды, сондай-ақ 1983 жылға дейін ол алғашқы ондыққа ілікпеген жалғыз жарыс еді. Оканя "Тур де л'Оуд" жарысында апатқа ұшырап, үйіне қайтты және командасымен байланыс жасамағаны үшін жұмыстан босатылды. Әлеуетті жеңімпаз саналған Бернард Тевенет 1974 жылғы "Вуэльта а Эспанья" жарысында бірнеше рет құлаған. Ол "Тур" де бастады, бірақ бұрынғы деңгейіне толыққандай қайта қоймады.

Жарыс туралы жалпы түсінік

Меркс прологты жеңіп алды, оның командаласы Жозеф Брюер үшінші орынға ие болды. Бірінші кезеңде Брюер оқшауланған топтың құрамында болды және жаңа көшбасшы атанды. Екінші кезең Плимут қаласында өтті, бұл «Тур де Франс» тұңғыш рет Англияға келген кез еді. Велошарытпашылар бұл тәжірибеден риза болмады, себебі британдық иммиграциялық қызметкерлер велосипедшілерді елге кіргенде және Францияға оралғанда ұзақ уақыт күттірді. Карстенс төрешілер алқасына шағымданды, ал басқа велосипедшілер ереуілге бара жатқандарын мәлімдеді, сондықтан төрешілер алқасы бесінші кезеңнен кейін айыппұлды жойды. Сол кезеңде берілген бонус секундтарының арқасында Карстенс көшбасшылық позицияны иеленді. Жалпы есептегі көшбасшылар арасында бәсеке күшті болды. Патрик Серку алтыншы кезеңнің бірінші бөлігінен кейін жаңа көшбасшы болды, бірақ Карстенс алтыншы кезеңнің екінші бөлігінен кейін көшбасшылықты қайта иеленді, командалық уақыт сынағын Меркс командасы – «Мольтени» жеңді. Меркс жетінші кезеңде жеңіске жетіп, келесі көшбасшы атанды. Тоғызыншы кезеңдегі таулар алғашқы қиындықтарды көрсетті. Меркс кезеңді жеңіп алды, бірақ күнінің сюрпризі – 38 жастағы Реймонд Пулидор болды, ол кезеңнің ең қиын бөлігінде қашып кетуге үлкерді. Оныншы кезеңде де осы жағдай қайталанды: Пулидор маңызды топқа қосылды, бірақ соңғы спринтте Меркске жеңіле алмады. Оныншы кезеңдегі ең қиын Альпі тас жолында «КАС» командасынан Висенте Лопес Каррил қашып кетті. Меркс келесі топта болды, сонымен қатар «КАС» командасынан Франсиско Галдос және Гонсало Ая да болды. Ая жалпы есепте үшінші орында тұрды, сондықтан Меркс өзінің қарсыласы Аяға көмектеспей Лопес Каррилді қууға мүмкіндік таппады. Келесі кезеңдер жалпы есепті өзгерте қоймады. Он бесінші кезеңде Пиреней тауларына жол ашылды. Галдос, жалпы есепте алтыншы орында тұрған, құлап түсті және жарыстан шығып кетті. «Тур» сол кезде Испанияда өтіп жатқан еді, баск сепаратистері баспасөз және команда машиналарына бомбалар орналастырды. Франция, Андорра және Корсикада, соның ішінде фермерлер мен басқа ашулы ұлтшылдардың наразылықтары болды, ал кейбір аймақтарда адамдар көше шамдарына өлген шошқаларды іліп қойды. Пиренейдегі бомбалаулар Лурдесте түн ортасында болды, онда он үш бос автобус пен екі тұрақталған көлік қирады. Бірнеше сағаттан кейін Сен-Лар-Солан қаласында «Тур де Франс» жарысына қатысқан бірнеше көлік нысанаға алынып, жарылды. Ол кезде оларда ешкім болған жоқ. Испанияның фашистік үкіметін қорқытып, испандық саяхатшыларға жарыстан кетуді ескертіп, жарнама парақтары таратылды. «Турға» қарсы басқа да зорлық-зомбылық әрекеттеріне көптеген ағаштарды кесіп, жолды жабуға мәжбүр болды, оларды жою қажет болды. Ешкім зардап шекпеді, бірақ велосипедшілер қорқып қалды: Испания чемпионы Лопес Каррил испандық туы бар жейдесін кимеді, себебі ол нысанаға айналудан қорқыды. Он алтыншы кезеңде, көтеріліспен аяқталатын кезеңде Пулидор жеңіске жетті, бұл оның 1965 жылдан бергі тұңғыш «Тур» кезеңіндегі жеңісі болды. Меркс төртінші орынға ие болды, Пулидор, Лопес Каррил және Полентьеден уақыт жоғалтты. Он жетінші кезеңде Пулидор тағы да уақыт жеңіп, Жан-Пьер Дэнгильомнан кейін екінші орынға ие болды және Меркс пен Лопес Каррилден кейін жалпы есепте үшінші орынға шықты. Дэнгильом сонымен қатар 18-ші кезеңнің, соңғы тау кезеңінің жеңімпазы атанды. Көшбасшылар Меркспен бірге болды, және сол кезде Меркс жеңіске көз жеткізді, екі уақыт сынағы қалды, онда ол әдетте басқалардан озады. Пулидор екінші орын үшін Лопес Каррилмен күресті. 21-ші кезеңнің екінші бөлігіндегі уақыт сынағынан кейін Пулидор екінші орынды бір секундқа ие болды. Күтпеген нәрсе – Меркс бұл уақыт сынағында екінші орынға шықты, оны Мишель Полентье жеңді. Соңғы кезеңде Пулидор аралық спринттегі бонус секундтарының арқасында Лопес Каррилге 5 секундке дейін көшбасшылықты арттырды. Соңғысының соңында Серку спринтте бірінші орынға ие болды, бірақ ол Густаф Ван Русброектің жолын кесті, сондықтан төрешілер алқасы оны артқа жылдыруға шешім қабылдады, ал екінші орында аяқтаған (Меркс) кезеңнің жеңімпазы деп жарияланды. Әдетте, спринт кезінде басқа жолақты кесіп өткен үшін жазаланған жолақты топтың соңғы орнына қайтарылады, бірақ бұл Серку Меркске тек кезең жеңісінен ғана емес, сонымен қатар ұпайлық сыныптан да айырылып қалмақ еді. Содан кейін төрешілер алқасы тек үш саяхатшы ғана кезеңді жеңу үшін шынымен жүгіріп жүрді деп мәлімдеді, сондықтан Серку үшінші орынға қайта оралды; бұл оған 13 ұпаймен ұпайлық сыныптамадағы жеңісін сақтап қалды.

Merckx won the prologue, with his teammate Joseph Bruyère in third place. In the first stage, Bruyère was part of a breakaway, and became the new leader. The second stage was in Plymouth, the first time that the Tour de France visited England. The riders did not like the experiment, as the British immigration officials made the cyclists wait for a long time when entering the country and again when returning to France. Karstens complained to the jury, and other cyclists threatened with a strike, so the jury removed the penalty after the fifth stage. Thanks to bonification seconds in that stage, Karstens took the leading position after that stage. It was still close in the top of the general classification. Patrick Sercu became the new leader after the first part of the sixth stage, but Karstens regained the lead after the second part of the sixth stage, a team time trial won by Merckx's team, Molteni. Merckx won the seventh stage, and became the next leader. The Alps were the first serious mountains to be seen, in stage nine. Merckx won the stage, but the surprise of the day was Raymond Poulidor, who at 38 years old was still able to escape during the toughest part of the stage. This also happened in the tenth stage: Poulidor joined the crucial escape, but could not beat Merckx in the final sprint. In the tenth stage, the hardest Alpine stage, Vicente López Carril from the KAS team stayed away. Merckx was in the next group, together with Francisco Galdós and Gonzalo Aja, also from the KAS team. Aja was in third place in the general classification, so Merckx was unable to chase Lopez Carril without helping his rival Aja. The next stages did not change the general classification. In the fifteenth stage, the Pyrenées were encountered. There was a crash that took down Galdós, now in sixth place in the general classification, and he had to leave the race. The Tour was in Spain at that point, and Basque separatist placed bombs on press and team cars. There was violence around France, Andorra and in Corsica from unrelated protests including from farmers and other angry nationalists and in some areas people hung dead pigs from street lamps. The bombings in the Pyrenees took place in the middle of the night in Lourdes where thirteen vacant buses and two parked cars where destroyed. Then a few hours later at Saint Lary Soulan several vehicles associated with the Tour de France were targeted and blown up. No one was in them at the time. Leaflets were distributed threatening the fascist government of Spain and telling Spanish riders to leave the race. Other acts of violence against the Tour included many trees being cut down to block the route, which had to be dealt with and removed. Nobody was hurt, but cyclists were scared: Spanish champion Lopez Carril did not wear his national champion's jersey, afraid to become a target because of the Spanish flag on it. In the sixteenth stage, with an uphill finish, Poulidor won, his first Tour stage victory since 1965. Merckx finished in fourth place, losing time to Poulidor, Lopez Carril and Pollentier. In the seventeenth stage, Poulidor again won time, finishing second after Jean Pierre Danguillaume, and jumped to the third place in the general classification, behind Merckx and Lopez Carril. Danguillaume also won the eighteenth stage, the last mountain stage. The favourites stayed together with Merckx, and at that point Merckx was more or less certain of the victory, with two time trials remaining, in which he normally would gain time on the others. Poulidor battled with Lopez Carril for the second place. After the time trial in the second part of stage 21, Poulidor captured the second place by just one second. Surprisingly, Merckx was in second place in that time trial, beaten by Michel Pollentier. In the last stage, Poulidor increased the margin to Lopez Carril to five seconds due to bonus seconds in an intermediate sprint. At the finish of that last, Sercu finished first in a sprint, but he had blocked the way of Gustaaf Van Roosbroeck, so the jury decided to set him back, and the second rider to finish (Merckx) was declared winner of the stage. Normally, a rider penalized for blocking another rider during a sprint would be set back to the last place of the group that he finished in, but that would have meant that Sercu would have not only lost the stage victory to Merckx, but also the points classification. The jury then declared that only three riders were really sprinting for the stage victory, so Sercu would be set back to the third place; this enabled him to keep his victory in the points classification by 13 points.