Марокколық саясаткер, жазушы және ұлттық қайраткер: Мухаммад Аллал әл-Фаси өмірі мен қызметі
Allal al-Fassi
Мухаммед Аллаль әл-Фаси – марокколық саяхатшы, жазушы, ақын, араб ұлтшысы. Француз колониясына қарсы күресіп, университеттен қуылды. Тарихи тұлға туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мұхаммед Аллал әл Фаси (علال الفاسي) (10 қаңтар 1910 – 13 мамыр 1974) – марокколық саясаткер, жазушы, ақын, пан-арабист және ислам ғалымы.
Muhammad Allal al Fassi (علال الفاسي) (January 10, 1910 – May 13, 1974) was a Moroccan politician, writer, poet, Pan Arabist and Islamic scholar.
Жас кезі және жер аударылуы
Ол Фес қаласында дүниеге келді және әл-Қарауийин университетінде білім алды. Оның әкесі қади (судья) болса, ал оның білімімен айналысқан інісі Абдалла Әл-Фасси (1871-1930) болды. Көп жылдар бойы Абдеслам Сергини оның профессоры және ұстазы болды. Ол 1926 жылы, әл-Қарауийин университетіне қабылданғаннан кейін, французға қарсы саяси қызметін бастады, бұл оның 1927 жылы университеттен шығарылуына және француз отаршылдық әкімшілігінің шешімімен Фес қаласынан қуғынға ұшырауына себеп болды. Оны Таза қаласына жер аударып жіберді. Ол Зауия Насирияда оқуын аяқтады, бұл Зауия тарихи тұрғыдан интеллектуалдық күшімен және Мароккоға еуропалық басқыншылыққа қарсылығымен белгілі болды. 1931 жылы оған Феске қайта оралуға рұқсат берілді, ол қаладағы саяси агитациясын жаңартты және халықтың құрметіне бөленген ұлтшыл сөздерін айта бастады, бұл оның сөз өнеріне риза болған көпшілік арасында үлкен әсер етті. Бұл француз билігін 1933 жылы оны тағы да елден қууға мәжбүр етті, бұл жолы ол Женевада Ливанның саяси қайраткері Шакиб Арсланмен кездесті және Магриб аймағындағы тарихи еңбектеріне көмектесті. Арслан Швейцариядағы болашақ премьер-министр Ахмет Балафредж сияқты жас марокколық ұлтшылдармен байланыста болды, оған саяси ұйымдастыру туралы кеңес берді, көптеген саяси байланыстармен таныстырды және оның есімін әртүрлі журналистік мақалаларында және хаттарында жариялады. Аллал 1934 жылы Мароккоға оралды және Кутлат аль 'амал аль ватани (كتلة العمل الوطني), Comité d'Action Marocaine (CAM) және 1936 жылы Мароккодағы алғашқы жұмысшылар одағын құрды. Осы жылдың желтоқсан айында Рабаттағы француз колониалды резиденциясына ресми түрде бірнеше реформалар талабымен үндеу жолдады. Бұл француз билігін оның саяси ұйымының мүшелерін таратуға және қуғындауға мәжбүр етті. 1937 жылы ол Габонның Порт-Джентиль деген шағын қаласына жер аударылды, онда 1946 жылға дейін тоғыз жыл бойы тұрды, сол кезде сыртқы әлемдегі оқиғалар туралы ақпаратты аз алды. Ол жер ауда болған кезде, КАМ 1944 жылы Истиклал партиясы болып қайта аталды, ол Марокконың тәуелсіздігі үшін күресте Марокко Азаттық Армиясының (Джейш әл Тахрир) үлгісіне еліктеген ұлтшыл партия және жетекші күшке айналды, олар Франциядан тәуелсіздік алу үшін күресті.
He was born in Fes and studied at the University of al Qarawiyyin. His father was a judge (Qadi) as well as his uncle Abdallah Al Fassi (1871 1930) who was in charge of his education. For many years, his professor and mentor was Abdeslam Serghini. He started his anti French political activities very early on in 1926, immediately after joining the University of Al Qarawiyyin, which would lead to his expulsion from the university in 1927, and banishment from the city of Fes by the French colonial administration who decided to confine him in Taza. He finished his studies at the Zawiya Nassiriya, a Zawiya historically known for its intellectual potency and hostility to European invasions of Morocco. In 1931, he was allowed back to Fes, and he again picked up his political agitations in the city, and started campaigning and giving nationalistic speeches which gathered success and emotions amongst the masses who admired his eloquence. This prompted the French to exile him again in 1933, this time to Geneva where he met the Lebanese political leader Shakib Arslan, and would assist him in his historical works on the Maghreb region. Arsalan, already in contact with young Moroccan nationalists in Switzerland such as the future PM Ahmed Balafrej, mentored him in political organization, and introduced him to many political contacts, and also publicized his name in his various journalistic articles and correspondences. Allal came back to Morocco in 1934, and founded the kutlat al 'amal al watani كتلة العمل الوطني, Comité d'Action Marocaine (CAM) and the first Moroccan led workers' union in 1936, and in December of that year officially petitioned the French Colonial Residence in Rabat demanding a number of reforms. This led the French authorities to decide to disband and persecute the members of his political organization, and in 1937, exiled him to the small town of Port Gentil in Gabon where he would remain for the next nine years until 1946, receiving very little information about the affairs of the outside world during that period. While he was in exile, the CAM was renamed in 1944 as the Istiqlal Party, which became the nationalist party and the driving force after the Moroccan Army of Liberation (Jaysh al Tahrir), which followed the example of the Algerian National Liberation Front, in the Moroccan struggle for independence from France.
Тәуелсіздік партиясы мен тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең
Ол 1950-ші жылдардың ортасында партиямен жол айырды, француз үкімшілігіне қарсы зорлықпен күрес жүргізген қарулы революционерлер мен қалалық партизандардың жағына шықты, ал ұлтшыл ағымның көп бөлігі дипломатиялық шешімді басымдыққа қойды. 1956 жылы Марокко тәуелсіздік алғаннан кейін, ол қайтадан партияға оралды және бұрын Мароккоға тиесілі болған аумақтарды қайтару қажеттігін "әл-Алам" газетінде баяндады. 1959 жылы солшыл UNFP "Истиқлол" партиясынан бөлініп шыққаннан кейін, ол партия төрағасы болды. 1962 жылы Марокконың Ислам істері министрі лауазымын қысқа мерзімге атқарды. 1963 жылы Марокко Парламентіне сайланды және "Истиқлол" партиясынан депутат болып жұмыс істеді. Одан кейін 1960-шы жылдар мен 1970-ші жылдардың басында оппозицияның жетекші тұлғаларының біріне айналды, патша Хасан II-нің парламенттік жүйені жойған конституциялық реформаларына қарсы күресті. Ол 1974 жылдың 13 мамырында Румынияға сапары барысында, Николае Чаушескумен кездесуге жоспарланған кезде жүрек талмасынан қайтыс болды.
He broke with the party in the mid 1950s, siding with armed revolutionaries and urban guerrillas who waged a violent campaign against French rule, whereas most of the nationalist mainstream preferred a diplomatic solution. In 1956, as Morocco gained independence, he reentered the party, and famously presented his case for reclaiming territories that have once been Moroccan in the newspaper al Alam. In 1959, after the left wing UNFP split off from Istiqlal, he became head of the party. In 1962, he briefly served as Morocco's Minister of Islamic Affairs. He was elected to the Parliament of Morocco in 1963, and served there as an Istiqlal deputy. He then went on to become a main leader within the opposition during the 1960s and the start of the 1970s, campaigning against King Hassan II's constitutional reforms that ended parliamentary government. He died of a heart attack on 13 May 1974, on a visit to Romania where he was scheduled to meet with Nicolae Ceaușescu.
Жеке өмір
Аллал әл-Фассидің екі қызы да Марокко саясатының көрнекті тұлғаларына үйленді: бұрынғы премьер-министр және ұзақ жылдар бойы "Истиқлал" партиясының бас хатшысы болған Аббас әл-Фасси, сондай-ақ бұрынғы министр және партия ішінде белсенді оппозициялық көзқарасын білдірген Мохамед әл-Уафа.
Both of Allal al Fassi's daughters were married to leading figures of Moroccan politics; ex Prime Minister and longtime Istiqlal party Secretary General Abbas El Fassi, and Mohamed El Ouafa ex Minister and vocal dissident figure within the party.