Кіріспе

Эксперименталды локомотив

Шиненцеппелин немесе теміржол цеппелині – Цеппелин дирижабліне сыртқы түрімен ұқсас эксперименталды рельстік вагон. Оны 1929 жылы неміс ұшқыш инженері Франц Крукенберг жобалап, жасады. Жылдамдату артқы жағында орналасқан итеруші винт арқылы жүзеге асырылды: ол вагонды бензинмен жұмыс істейтін рельстік көліктер арасындағы жер үсті жылдамдық рекордын орнатуға жеткізді. Барлығы бір ғана данасы салынды, бірақ қауіпсіздік алаңдауларына байланысты пайдаланудан шығарылып, 1939 жылы бөлшектелді.

Тарих

Шиненцепелиннің дизайнын алдын ала болжап, орыстың эксперименталды жылдамдықты теміржол вагоны «Аэровигон» да ұшақ қозғалтқышымен және винтпен жабдықталған. Вагон 1930 жылдың басында Германияның Императорлық теміржол компаниясының (Deutsche Reichsbahn) Ганновердегі Лайнхаузен зауытында салынды. Жұмыстар сол жылдың күзінде аяқталды. Ол ұзын және екі осі бар, дөңгелек аралығы 2,5 метрді құрады. Биіктігі 2,8 метр болды. Алғашқы құрамында екі біріктірілген BMW IV 6 цилиндрлі бензинмен жұмыс істейтін ұшақ қозғалтқыштары (кейіннен бір BMW VI 12 цилиндрлі қозғалтқышы) болды, олар төрт қанатты (кейіннен екі қанатты), бекітілген қадамды шаған винтін қоздырды. Ішкі жабдылуы қарапайым және Баухаус стилінде жасалған. 1931 жылдың 10 мамырында «Шиненцепелин» алғаш рет 100 км/сағ жылдамдықтан асты. Кейіннен ол Германия бойынша көпшілікке көрсетілді. 1931 жылдың 21 маусымында ол Берлин–Гамбург жолындағы Карштадт пен Дергентин арасында жаңа әлемдік теміржол жылдамдығы рекордын – 115 км/сағ орнатты, бұл рекорд 1954 жылға дейін ешбір теміржол көлігімен бұзылған жоқ. Вагон әлі күнге дейін бензинмен жұмыс істейтін теміржол көліктері арасындағы жер үсті жылдамдық рекордын сақтап тұр. Бұл жоғары жылдамдық, басқа факторлармен қатар, оның төмен салмағымен байланысты болды, ол 1932 жылы Крюкенберг вагонды маңызды өзгерістерге ұшырату жобасын бастады. Ол алдыңғы дөңгелектердің артында кесіліп, екі осі бар жаңа алдыңғы бөлігін алды, ол кейінірек 137 155 вагонына ұқсас болды. Арғы бір осі өзгеріссіз қалды. Модификациялар 1932 жылдың қарашасына дейін аяқталды. Ұшақ қозғалтқышы қолданыла берді, бірақ қуат беру екі Föttinger сұйықтық жетектері арқылы екі бағыттағы қозғалыс үшін алдыңғы осіне гидравликалық түрде жүзеге асырылды. Винттің орнына ұштар бар қаптама орнатылды. Нәтижесінде B 1 вагоны пайда болды. Бұл нұсқасы 1933 жылдың басында 140 км/сағ жылдамдыққа жетті. «Шиненцепелин» прототипімен көптеген мәселелерге байланысты Deutsche Reichsbahn Gesellschaft 1933 жылы «Ұшқыш Гамбургер» (Fliegender Hamburger) жобасын жасауға шешім қабылдады. Бұл жаңа дизайн тұрақты қызмет көрсетуге жарамды болды және кейінірек вагонды дамытуға негіз болды. Алайда, Крюкенбергтің көптеген идеялары, «Шиненцепелин» және жоғары жылдамдықты теміржол саяхаттарымен жүргізілген тәжірибелерге негізделген, DRG вагондарының кейінгі жобаларына енді. 1934 жылдың басында «Шиненцепелин» соңғы рет қайта құрылды және Maybach GO 5 V12 дизельді қозғалтқышы орнатылды. 1934 жылдың шілдесінде ол Deutsche Reichsbahn (Германияның Императорлық теміржолы) компаниясына 10 000 рейхсмаркаға сатылды. Бес жыл өткен соң, 1939 жылы теміржол цеппелині ажыратылды, өйткені оның материалы неміс армиясына қажет болды.

Кемшіліктер

Шиненцеппелиннің сәтсіздігіне себептер көптеп айтылды: тығыз теміржол станцияларында ашық перне қолданудың қаупінен бастап, Крюкенберг компаниясы мен Deutsche Reichsbahn-ның жоғары жылдамдықты вагондар құрастырудағы жеке күш-жігерінен туған қатал бәсекеге дейін. Рейльдік зеппелиннің бір кемшілігі – оның конструкциясынан туындаған, қосымша вагондарды тартып, пойыз жасаудың қиындығы еді. Бұған қоса, көлік толық қуат берілгенде ағын бөлініп кететіндіктен, пернесін тік көлбеулерге көтерілу үшін қолдана алмады. Сондықтан мұндай жағдайларда қосымша күш қажет болды. Ескі рельс желісінде жоғары жылдамдықты вагондарды жүргізу, көлікті кері бұрудың қауіптілігі және жолаушыларға жақын жерде пернені пайдалану сияқты мәселелер қауіпсіздікке қатысты алаңдаушылықтар тудырды.