Марокко Парламенті: екі палаталы заң шығарушы орган, Рабатта орналасқан. Тарихы, реформалары, дәстүрлі құрылымдары мен қазіргі заманғы үлгідегі өзгерістері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марокконың екі палаталы заң шығару органы – Марокко Парламенті (البرلمان المغربي) – Марокконың астанасы Рабатта орналасқан.
Bicameral legislature of Morocco
The Parliament of Morocco (البرلمان المغربي) is the bicameral legislature located in Rabat, the capital of Morocco.
Тарих
Мароккодағы дәстүрлі өкілдік жүйе қалалар мен аймақтар бойынша улемалар кеңесі немесе тайпалар ішіндегі Джема кеңесі сияқты дәстүрлі құрылымдар арқылы ұйымдастырылды. Бұл құрылымдар сайланбаған, бірақ кооптация жүйесі арқылы тағайындалған. 1880 жылдан бастап Марокко өз институттарын қазіргі заманғы стандарттарға бейімдеу үшін бірқатар реформалар бастады. Осы реформалардың ішінде, бас уәзір лауазымын құру болды, ол құрылымды және тұрақты кабинетке ие болды, онда сыртқы істер, қаржы, қорғаныс сияқты алты министрлік кірді. Осы процесте сұлтан Абдельазиз 1904 жылы консультативтік кеңес құруға шешім қабылдады, оны Мәжлис әл-Аяне (مجلس الأعيان) деп атады. Осы кеңес Алжесирас халықаралық конференциясын шақырды және 1908 жылғы конституцияның жобасын жасады, ол саяси жағдайдың тұрақсыздығына байланысты күшіне енбеді. Мәжлис әл-Аяне 1913 жылы Фес шартының нәтижесінде таратылды, ол француз протекторатын орнатып берді. Бірақ 1947 жылдан бастап, Францияның Мароккодағы резидені Эрик Лабонн мен сұлтан Мұхаммед V бастамасымен протекторат марокколықтар, еврейлер және мұсылмандар үшін консультативтік палаталар құрылды. Бұл сайланған палаталар, 1947 және 1951 жылғы сайлаулар арқылы, шын мәнінде протекторат жүйесінің 1944 жылғы тәуелсіздік манифестінде білдірілген ұлтшылдар талаптарына берген әлсіз жауап болды. Истиқлал партиясы 1947 жылғы сайлауға қатысуға келісіп, үш сайланған өкілді алып, ақырында 1951 жылғы сайлауды бойкоттады. 1955 жылдың соңында, сұлтан Мұхаммед V 16 қарашада жер аударылудан оралғаннан кейін және ұлтшылдардың жеңісінен кейін Марокко бірінші кезекте, болашақ сайлаулардың негізін қалау үшін басты саяси партиялармен кеңескеннен кейін сайланбаған парламентті қабылдады. Бірінші палатаның төрағасы Мехди Бен Барка болды. 1963 жылы қабылданған алғашқы Марокко Конституциясы Өкілдер палатасы мен кеңесшілер палатасынан тұратын екі палаталы парламент құрды. 1970 жылғы Конституция екі палаталы заң шығарушы органды жойып, бір палаталы парламент орнатты. 1992 жылғы Конституция тергеу сауалдарын енгізуді белгіледі.
The traditional representative system in Morocco was organized through traditional structures such as the ulema assembly by cities and regions, or the Jemaa assembly within the tribes. These structures were not elected, but nominated through a cooptation system. Starting from 1880, Morocco began a range of reforms to adapt its institutions to modern standards. Among these reforms the creation of the position of grand vizier, having a structured and durable cabinet, with six ministries, including foreign affairs, finance, defense etc. In the process, the Sultan Abdelaziz decided to create a consultative assembly in 1904, which he named Majlis el Aayane (مجلس الأعيان). It is this assembly that summoned the international conference of Algeciras, and that drafted the constitution of 1908, which never entered into force because of the political unrests. The Majlis el Ayane was dissolved in 1913, as a result of the Treaty of Fes, which established the French Protectorate. But since 1947, on impulse Erik Labonne, Resident General of France in Morocco, and the Sultan Muhammad V, the protectorate creates consultative chambers reserved for Moroccans, Jews and Muslims. These elected chambers, through the elections of 1947 and 1951, were in reality only a weak response of the protectorate system to the nationalists claims expressed en 1944 manifesto of independence. The Istiqlal who accept to participate in the 1947 elections, earning three elected representatives, eventually boycott the 1951 elections. At the end of 1955, and after the return from exile of Sultan Mohammed V, November 16, and the victory of nationalists, Morocco adopted in a first step, a non elected parliament, resulting from consultations with the main political parties to lay the foundations for future elections. The first chamber was chaired by Mehdi Ben Barka. The first Moroccan Constitution adopted in 1963 created a bicameral parliament consisting of the House of Representatives and House of Councillors. The 1970 Constitution abolished the bicameralism legislature and established a unicameral parliament. The 1992 Constitution established the introduction of inquiries of investigation.
Сайлаулар
2011 жылғы Мароккодағы жалпы сайлауда исламшыл Әділет және даму партиясы (PJD) ең көп мандатты жеңіп алып, парламенттың 22,78%-ын құрады. 2016 жылғы Мароккодағы жалпы сайлаудан кейін Әділет және даму партиясы (PJD) ең ірі партия болып қала берді, Өкілдер палатасындағы 395 мандаттың 125-ін жеңіп алды, бұл 2011 жылғы сайлауға қарағанда 18 мандатқа көп. 10 қазанда король Абделлаһ Бенкиранды қайтадан Премьер-министр етіп тағайындады. Аутентичность және заманауилық партия (PAM) 102 мандат жеңіп алды, ал қалған мандаттар шағын партиялар арасында бөлісті. 2021 жылғы Мароккодағы жалпы сайлауда орталық исламшыл PJD сайлауда сүрініп қалды, либералды Тәуелсіздердің ұлттық жиналысы парламенттегі ең ірі партияға айналды. Оның жетекшісі Азиз Ахануч кейіннен Аутентичность және заманауилық партиясы мен Истиқлал партиясымен коалициялық үкімет құрды.
The 2011 Moroccan general election witnessed the Islamist party, the Justice and Development Party (PJD), winning the largest number of seats, making up 22.78% of the parliament. The Justice and Development Party (PJD) remained the largest party after the 2016 Moroccan general election, winning 125 of the 395 seats in the House of Representatives, a gain of 18 seats compared to the 2011 elections. Abdelillah Benkirane was reappointed Prime Minister by the King on 10 October. The Authenticity and Modernity Party (PAM) won 102 seats, and the rest of the seats were split among smaller parties. In the 2021 Moroccan general election, the moderate Islamist PJD suffered an electoral wipeout, with the liberal National Rally of Independents becoming the largest party in Parliament. Its leader, Aziz Akhannouch, subsequently formed a coalition government with the Authenticity and Modernity Party and Istiqlal Party.
Резервтік қуат
Марокконың патшасы, мемлекет басшысы, резервтік өкілеттіктердің бір бөлігі ретінде парламентті таратуға құқылы. Бұрын, патша Хасан II билігіндегі "қоңыр жылдарда" бұл құқық, тоқтатулар мен мерзімдерді ұзартумен қатар, 1965 жылдан 1970 жылға дейін жалғасқан "өте төтенше жағдай" кезінде кеңінен пайдаланылды. Осылайша, 1997 жылға дейін сайланған ешбір парламент өзінің мерзімін қалыпты жағдайда аяқтамады.
Part of the reserve powers, the King of Morocco, who is head of state, has the right to dissolve the Parliament. In the past, during the "years of lead" under King Hassan II, this right was used extensively, along with suspensions and extensions of terms, and a "state of exception" lasting from 1965 through to 1970. Thus, until 1997, no elected Parliament was able to complete its term under normal circumstances.
Рөл
Парламенттің рөлі және монархияның оның толыққандылығына деген құрметі 1999 жылдан бері, Мұхаммед VI таққа отырғаннан бастап едәуір артты. Дегенмен, Парламенттің өкілеттігі әлі де шектеулі, себебі премьер-министрді және соңғысының ұсынысы бойынша үкімет мүшелерін тағайындайтын король. 2011 жылғы Конституция қабылданғаннан бері король парламент сайлауынан кейін ең көп мандат алған партиядан премьер-министрді тағайындауға міндетті.
The role of Parliament, and the respect of the monarchy for its integrity, has increased considerably since 1999, when Mohammed VI took the throne. However, the power of Parliament is still being limited as it is the King who appoints the prime minister and on proposition from the latter, the members of government. Since the adoption of the 2011 Constitution, the King is required to appoint a prime minister from the party which wins the most seats following a parliamentary election.