Кіріспе
Жапондық электр энергиясын үнемдеу науқаны "Cool Biz" науқаны – Жапонияның қоршаған ортаны қорғау министрлігінің 2005 жылдың ортасынан бастап, кондиционерлерді пайдалануды шектеу арқылы Жапонияның электр энергиясын тұтынуын азайту мақсатында бастаған науқаны. Бұл үшін кеңселердегі кондиционерлердің стандартты температурасы өзгертіліп, жапон үкіметінің бюрократиясында жазғы киімдерге көшті, осылайша қызметкерлер жылырақ температурада жұмыс істей алды. Кейін бұл науқан жеке секторға да тарады. Бұл идеяны премьер-министр Джуничиро Коидзуми үкіметі кезінде сол кездегі министр Юрико Койке ұсынған. Алғашқыда науқан маусымнан қыркүйекке дейін жүргізілді, бірақ 2011 жылғы Тохоку жер сілкінісі мен цунамиден кейін электр қуаты тапшылығы туғандықтан, мерзімі ұзартылды. Қазір науқан мамырдан қазанға дейін жалғасады.
The Cool Biz campaign is a Japanese campaign initiated by the Japanese Ministry of the Environment from mid 2005 as a means to help reduce Japanese electricity consumption by limiting the use of air conditioning. This was enabled by changing the standard office air conditioner temperature to and introducing a liberal summer dress code in the bureaucracy of the Japanese government so staff could work in the warmer temperature. The campaign then spread to the private sector. This idea was proposed by the then Minister Yuriko Koike under the cabinet of Prime Minister Junichirō Koizumi. Initially the campaign was from June to September, but from 2011, when there were electricity shortages after the 2011 Tōhoku earthquake and tsunami it was lengthened. It now runs from May to October.
Жоспар
Қоршаған орта министрлігінің мәліметінше, орталық мемлекеттік министрліктер қыркүйек айына дейін кондиционерлерді 28°C-қа орнатуға тиіс болды. Cool Biz киім кодексі жұмыскерлерге жағаларын крахмалмен бекітіп тік тұруын және ылғалды сіңіретін, жел өткізетін материалдардан жасалған шалбар киюді ұсынады. Бұдан өзге, жұмыскерлерге жакетсіз және галстуксіз, қысқа жеңді көйлек киюге кеңес берілді. Бірақ көптеген жұмыскерлер жаңа талаптарды орындау қажет пе, жоқ па деп қыңырды – көптегендер жұмысқа жакеттерін қолымен, ал галстуктерін қалталарында алып келді. Көбінесе, бұрынғыдай киініп жүргендер де, жұмысқа бара жатқанда, кеңседен қайтқанда, стандартты бизнес-костюм киген мемлекеттік емес қызметкерлердің арасында өзін ұялу сезіміне тап болды. Көптеген мемлекеттік қызметкерлер жеке сектордағы әріптестерімен кездескенде галстук тақпаудың әдепсіздік екенін айтты. Барлық үкімет басшылары Cool Biz акциясына қатысты. Премьер-министр Коидзуми жиі галстуксіз және жакетсіз сұхбат берді, бұл науқанның танымал болуына зор үлес қосты.
"Cool Biz" акциясының нәтижесі
2005 жылдың 28 қазанында Қоршаған орта министрлігі Cool Biz науқанының нәтижелерін жариялады. 2005 жылдың 30 қыркүйегінде Қоршаған орта министрлігі зерттеу компаниясы тартқан интернет-панелінен кездейсоқ алынған 1200-ге жуық ер және әйел адамдардан тұратын Cool Biz науқаны бойынша онлайн сауалнама жүргізді. Сауалнама нәтижелері көрсеткендей, респонденттердің 95,8%-ы Cool Biz туралы біледі, ал 562 респонденттің 32,7%-ы кеңселердегі кондиционерлердің термостатын өткен жылдарға қарағанда жоғары орнатылғанын хабарлады. Осы деректерге сүйене отырып, министрлік науқан нәтижесінде CO2 шығарындысы 460 000 тоннаға төмендегенін, бұл шамамен 1 миллион үй шаруашылығының бір ай ішінде шығаратын CO2 көлеміне тең екенін есептеді. Toyota сияқты бірқатар компаниялар өз қызметкерлерінен тіпті бизнес әріптестерімен кездескенде де жакеттер мен галстук кимеуді сұрайды. 2006 жылғы нәтижелер одан да жақсы болды, нәтижесінде CO2 шығарындысы 1,14 миллион тоннаға азайды, бұл шамамен 2,5 миллион үй шаруашылығының бір ай ішіндегі шығарындыларына баламалы. Министрлік жазғы кеңселердегі температураны 28°C-тан төмен етпеуге адамдарды ынталандыруды және Cool Biz тұжырымдамасының қоғамда қалыпты жағдайға айналуына жәрдемдесуді жалғастыруға ниетті екенін мәлімдеді. 2009 жылдың шілдесінде Кабинет кеңсесі жаңа сауалнама нәтижелерін жариялады, онда респонденттердің 91,8%-ы Cool Biz науқаны туралы білетінін, ал олардың 57%-ы науқанды іске асырғанын көрсетті.
Экономикалық нәтижелер
Бірақ, Экономика, сауда және өнеркәсіп министрлігі (METI) Cool Biz науқаны киімге деген алмастыру сұранысын арттырады және 2005 жылдың жазында жалпы ішкі өнімге 18 миллиард иендік оң макроэкономикалық әсер етеді деп талдады. Dai Ichi Life Research Institute 2005 жылы жалпы экономикалық әсер 100 миллиард иеннен жоғары болғанын мәлімдеді.
Жылылық
2005 жылдың қысында көптеген ірі жаңалықтар арналарында қыс мезгілінде "Жылы Биз" стилін ұсыну туралы әңгіме қозғалды, онда адамдар жилет, тоқыма свитерлер және тізеге жабатын жамылғылар кию ұсынылды. Бастапқыда Warm Biz-ді Жапон үкіметі қолдамады. Тамақ өнеркәсібі бұл науқанды ынтамен қолдады, набемоно сияқты денені жылытатын тағамдарды сату арқылы оны жаңғыртты. Дегенмен, электр энергетикасы саласы бұл науқанға аса қызығушылық танытпады. Жапонияның солтүстігінде табиғи отынмен жылыту кең таралғандықтан, Warm Biz электр тұтынуға елеулі әсер етпеді. Сондықтан Warm Biz көбінесе экологиялық тұрақтылық аясында еске алынады, себебі табиғи отынмен жылыту кондиционерлерге қарағанда көбірек көмірқышқыл газын бөліп шығарады.
Өте жақсы
2011 жылдың наурыз айындағы Тохоку жер сілкінісі мен цунамиден кейін көптеген атом электр станцияларының қауіпсіздік шараларымен жабылуы энергия тапшылығына алып келді. Энергияны сақтау мақсатында үкімет кондиционерлерді 28 градусқа орнатуды, қолданылмайтын компьютерлерді өшіруді, жұмыс уақытын таңертеңге көшіруді және әдеттегіден артық жазғы демалысқа шығуды ұсынды. Содан кейін үкімет "Супер Кул Биз" науқанын бастады, ол жұмыскерлерді кеңсеге лайықты, бірақ жазғы ыстыққа шыдауға жететін киім киюге шақырды. Поло жейделер мен кроссовкаларға рұқсат берілді, ал кейбір жағдайларда джинсы мен сандалдар да қабылданды. 1 маусымда Қоршаған орта министрлігінің "Супер Кул Биз" науқаны басталды, оған "толық беттік газет жарнамалары және министрлік қызметкерлерінің кеңседе поло жейделер мен түрлі-түсті Окинава карийуши жейделерінде мақтанышпен түскен фотосуреттері" кірді. Науқан 2012 жылы да қайталанды.
Жапониядан тыс Cool Biz
Оңтүстік Кореяның Қоршаған орта министрлігі мен Ұлыбританияның Кәсіподақтар конгресі 2006 жылдың жазынан бері өздерінің Cool Biz кампанияларын жүргізіп келеді. Бұл идея Біріккен Ұлттар Ұйымын 2008 жылы "Cool UN" бастамасын іске қосуға шабыттандырды.