Кіріспе
Мурле – Оңтүстік Суданның Үлкен Пибор әкімшілік аймағындағы Пибор округі мен Бома аймағында, сондай-ақ Эфиопияның оңтүстік-батыс бөліктерінде қоныстанған сурмикалық этностық топ. Динка тайпасы оларды Бейр деп, ал Луо және Нуер тайпалары Жебе деп атайды. Мурле тайпасы Сурмик тілдер отбасының құрамына кіретін Мурле тілінде сөйлейді. Бұл тілдер тобына Суданның кейбір көршілес тайпалары, сондай-ақ Эфиопияның оңтүстік-батысындағы бір-бірімен байланыспаған Сурмик халқы да кіреді.
The Murle are a Surmic ethnic group inhabiting the Pibor County and Boma area in Greater Pibor Administrative Area, South Sudan, as well as parts of southwestern Ethiopia. They have also been referred as Beir by the Dinka and as Jebe by the Luo and Nuer, among others. The Murle speak the Murle language, which is part of the Surmic language family. The language cluster includes some adjoining groups in Sudan, as well as some non contiguous Surmic populations in southwestern Ethiopia.
Мәдениет
Мурлелер көбінесе анимизм мен христиан дінінің қосылған түрін ұстанады. Ақсақалдар мен баяндар көбінесе мәселелерді шешушілер болып табылады. Бірақ олар жаңбыр, ішуге жарамды су, орман жемістері және мал жайылымдарында жергілікті және болжаусыз тапшылықтар болатын елде мал өсірушілер. Бұл оларды үлкен қашықтықтарда жартылай көшпелі өмір салтына итермелейді. Осының салдарынан, тапшылық кезінде олар Динка және Нуер сияқты сандық артық топтармен жиі қақтығысқа түседі. Мурлелер (Динка және Нуер сияқты) ер адамдар ондаған сиырдан тұратын қалың мал төлеген жағдайда ғана үйлене алады. Білім беру және жұмыс орындары дерлік жоқ, ал ішкі және сыртқы нарықтар үшін өнім өндіру арқылы ақша табу мүмкіндігі де шектеулі. Осының нәтижесінде, үйлену үшін сиырларды көбейтуден гөрі жылдам әрекет етудің жалғыз жолы – ұрлық. Жолдардың болмауы және кең аумақта қалыпты полиция жұмысын жүргізудің мүмкін болмауына байланысты, Мурле, Динка және Нуер бір-біріне шабуыл жасайды, бұл Үкіметтегі Динка мен Нуердің Мурле ғана кінәлі деген кең таралған пікіріне қайшы келеді. [Дереккөз жоқ, және кем дегенде бір антрополог, Мурлелерді зерттеген, керісінше пікір білдірген]. Мурлелер жылдар бойы Түркана көлінің айналасында сағат тілімен айналып көшіп-қону дәстүріне ие (Аренсен 1983). 1930 жылдары олар Пиборда шағын "отандық" жерлерге келісімге келді, онда көршілермен қақтығысқа түскен жағдайда да мал жаюға және егін өсіруге рұқсат алатын. Бұл отандық жер олардың тіршілігі үшін тым кішкентай, сондықтан Динка және Нуермен бейбітшілікте болуға мүдделі, осылайша мал жаю үшін кеңірек аумақтарға қол жеткізе алады. Бірақ отандық жердің кішілігі және полиция қорғауының жоқтығы оларды қақтығыс туындағанда өте осал етеді. Бейбітшілік пен жеткілікті су және жайылым құқығына күмән келгенде, тірі қалу инстинктісі «күйеуге деген құштарлықпен» үйлеседі, кейде жас жігіттерді үлкен көршілеріне қарсы ірі қара ұрлаудың қауіпті оқиғаларына итермелейді. Солтүстік-Оңтүстік соғысы кезінде Мурлелер көбінесе SPLA-да жеткіліксіз өкілдік етілді және назардан тыс қалды. Олар бұрынғы көтерілісші SPLA және Солтүстік Судандық милициясынан қорғану үшін өздерін қорғау үшін қарулы топ құрды.
The Murle have a historical tradition of migrating over the years in a clockwise direction around Lake Turkana (Arensen 1983). In the 1930s, they negotiated small pockets of 'homeland' in Pibor, where they are always allowed to graze their cattle and grow crops, even when in conflict with neighbors. This homeland is far too small for their survival, so they have a common interest in maintaining peace with Dinka and Nuer so that they can graze their cattle over wider areas. But the small size of their homeland and the near absence of police protection make them very vulnerable when conflicts do occur. When doubts arise that there will be peace and sufficient water and grazing rights, survival instincts align with 'bride hunger', sometimes driving the young men into risky cattle rustling adventures against their larger neighbors. In the north south war since, the Murle were mainly underrepresented and neglected by the SPLA. They sought protection by forming an armed group to protect themselves from the former rebel SPLA and the Northern Sudanese Militias.
Ұлт аралық зорлық-зомбылық
Оңтүстік Суданның мал шаруашылығындағы әйелге байлық беру жүйесі және кейбір адал емес жергілікті басшылардың заңсыз салық салуы жас жігіттерді өздерінің туған ағаларының сиырларын ұрлауға себеп іздеуге итермелейді. Жергілікті басшылар кейде ұрысты басқа тайпаларға бағыттап, тайпа ішіндегі қақтығысты тоқтатуға тырысады. Сонымен қатар, Мурле тайпасы айналасындағы ірі тайпалар тарапынан қорқынышпен қарастырылады және олардың күшті сиқырлық қабілеттері бар деп саналады, сондықтан оларды аурулардың, ұрлықтың және өрт сөндірудің себепкері деп жиі айыптайды. Елде солтүстік-оңтүстік соғысынан қалған көптеген автоматтар әлі де бар болғандықтан, "мал ұрлау" тез бақылаудан шығып, қарсы шаралардың салдарынан ондаған немесе жүздеген адам қаза табады. Көптеген нуерлер Мурле тайпасын жерді пайдалану және мал жаю құқығы шектеулі иммигранттардың ұрпақтары деп санайды. Сондықтан кейбір нуерлер Мурле малдары ұрланған шөптерде өсірілгенін, демек олардың малдарының көп бөлігінің нуерлерге тиесілі екенін айтады. Көптеген Мурле ақсақалдары Динка және нуер тайпалары аштыққа немесе құрғақшылыққа тап болғанда, өздерінің балаларын Мурле тайпасына малға айырбастайтынын, кейіннен балалары Мурле тайпасы тарапынан ұрланғанын билік органдарына хабарлайтынын мәлімдейді. 2011 жылдың желтоқсан айында 6000-ға жуық нуер жастарының әскері Оңтүстік Судан армиясының шағын бөлімін басып алғаннан кейін, Жонглей штатындағы алыс Пibor қаласына шабуыл жасап, үйлерді өртеп, мүлікті тонады. Лу нуер тайпасы Мурле тайпасын мал ұрлауда айыптап, оларды жер бетінен жоюға ант берді. Осы қақтығыстарда 3000-ға жуық адам қаза тапты, олардың көп бөлігі балалар, әйелдер және қарттар еді. 2012 жылы Оңтүстік Судандағы этникалық қақтығыстарда 1000-нан астам адам қаза тапты, ал Жонглей штаты зорлық-зомбылықтан ең көп зардап шеккен аймақтардың бірі болды. Мыңдаған бейбіт тұрғындар өз үйлерінен күштеп шығарылды. Оңтүстік Суданның Эфиопиямен шекарасында Мурле тайпасы арасында көтеріліс күшейіп, бейбіт азаматтар қақтығыс ошағына тап болды. Судан Халықтық Азаттық Армиясы (СХАА) тарапынан азаптауға ұшыраған азаматтар саусақ тырнақтарының жұлып алынуын, балалардың ата-аналарын қаруларын тапсыруға мәжбүр ету үшін денелеріне ыстық пластик құйылғанын, Лаор және Танянг ауылдарының көтерілісшілер түндеген деген күдікпен тірідей өртелінгенін мәлімдеді. Бұл жағдайдың бір себебі құрғақшылық болуы мүмкін: Пьерриде құрғақ маусымда жұмыс істейтін сирек су құдықтарының бірі бар, көбінесе мыңдаған адам су алу үшін кезекте тұрады. Нуер тайпасы Мурле тайпасының бұл суды пайдалануына тыйым салады. Оңтүстік Судан үкіметінде және штат деңгейінде Динка және нуер тайпаларының үстемдігіне байланысты көптеген проблемалар Мурле тайпасының кінәсіне жатады, сондықтан журналистер мен зерттеушілерге Мурле тайпасына қатысты кез келген айыптауды тексеру қиын. Кейбір қақтығыстарды құдықтарды көбірек салу арқылы болдырмауға болады. Сонымен қатар, егер Мурле тайпасының тіршілік қажеттіліктері мен олардың барлық аргументтері ескерілсе, ауыз су, жер пайдалану құқығы және жерді қайта бөлу мәселелері бойынша ұлттық конференция көмектесуі мүмкін. Әйелге байлық беру мәдениетіне мемлекеттік араласу (оны құл саудасынан ауыстырып, ниеттер мен номиналды сыйлықтарды алмасуға көшу) және нуер, динка және мурле тайпаларындағы жергілікті басшылардың заңсыз салық салуына қарсы күшті мемлекеттік шаралар да қажет. Сонымен қатар, Оңтүстік Суданның жаңбырлы маусымдағы едәуір ауыл шаруашылығы әлеуетін өңірлік және әлемдік нарықтарға қосу қажет, соның арқасында экономика мал ұрлығынан гөрі ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығына негізделуі мүмкін.