Кіріспе
Фриц Буш (13 наурыз 1890 – 14 қыркүйек 1951) – неміс дирижері. Буш музыкалық отбасында Зиген қаласында дүниеге келді және Кельн консерваториясында оқыды. Бірінші дүниежүзілік соғыста әскери қызметтен кейін ол екі неміс опера театрында жоғары лауазымға тағайындалды. Штутгарт операсында (1918–1922) репертуарды жаңартып, Дрезден мемлекеттік операсында (1922–1933) Рихард Штраус, Ферруччо Бусони, Пол Хиндемит және Курт Вейлдің операларының әлемдік премьераларын қойды. Ол сондай-ақ Байройт және Зальцбург фестивальдерінде дирижерлік етті. Нацистерге қарсы белсенді күрескен Буш 1933 жылы Дрездендегі директорлық қызметінен босатылып, мансабының көп бөлігін Германиядан тыс өткізді. Ол Нью-Йорк пен Лондонда дирижерлік етті, бірақ негізгі жұмысы Буэнос-Айресте болды, онда ол 1930 және 1940 жылдары Teatro Colón опера театрының бірнеше маусымын басқарды; Копенгаген мен Стокгольмде Дания радиосының симфониялық оркестрі мен Стокгольм филармониясын дирижерлік етті, сондай-ақ Англиядағы Глиндеборнда сахналық режиссер Карл Эбертпен бірлесіп Глиндеборн фестивалі операсының алғашқы музыкалық директоры болды. Буш шоумендікке құштар болған жоқ және дирижерлік еткен композиторларына құрмет көрсетуге тырысқан ұқыпты музыкант ретінде танымал болды. Ол 61 жасында Лондонда қайтыс болды.
Fritz Busch (13 March 1890 – 14 September 1951) was a German conductor. Busch was born in Siegen to a musical family and studied at the Cologne Conservatory. After army service in the First World War, he was appointed to senior posts in two German opera houses. At the Stuttgart Opera (1918 to 1922) he modernised the repertory, and at the Dresden State Opera (1922 to 1933) he presented world premieres of operas by Richard Strauss, Ferruccio Busoni, Paul Hindemith and Kurt Weill among others. He also conducted at the Bayreuth and Salzburg Festivals. Being an ardent Anti Nazi, Busch was dismissed from his post as director at Dresden in 1933 and made most of his later career outside Germany. He conducted in New York and London, but his main bases were Buenos Aires, where he was in charge at the Teatro Colón for several opera seasons in the 1930s and 1940s; Copenhagen and Stockholm, conducting the Danish Radio Symphony Orchestra and the Stockholm Philharmonic; and Glyndebourne in England, where he was the founding musical director of Glyndebourne Festival Opera working together with the stage director Carl Ebert. Busch disliked showmanship and was known as a scrupulous musician who strove to do justice to the composers whose works he conducted. He died in London aged 61.
Алғашқы жылдар
Буш 1890 жылдың 13 наурызында Вестфалияның Зиген қаласында Вильгельм Буш пен оның әйелі Генриеттаның сегіз баласының ең үлкені ретінде дүниеге келді. Вильгельм ағаш шебер, скрипка жасаушы және музыка дүкенінің иесі болды; оның әйелі кесте тігуші болды. Бұл музыкалық отбасы еді; Вильгельм мен Генриетта демалыс күндері би музыкасын орындап, табыстарын арттырды. Бала кезінде Буш әкесінен және басқалардан музыка сабақтары алды, 1906 жылы Кельн консерваториясына түсіп, Карл Бётчерден және кейін Лазаро Узеллиден гармония мен контрапункт, фортепианоны оқыды. Консерватория директоры Фриц Штайнбахтан дирижерлік өнерді үйренді. Содан кейін ол Ахен қаласының музыка директоры болып тағайындалды, қалалық опера және қаланың танымал хор қоғамын басқарды. Ол алғаш рет шығармаларын көрсеткендердің қатарында Буш пен оның бауырларының жақын досы болған Дональд Тови де болды. 1911 жылы Буш фортепиано сабақтарын берген Маргарет Бётчердің қызына үйленді; олардың тұңғыш ұлы Ханс 1914 жылы дүниеге келді. Буш 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Ахенде қызмет етті, содан кейін неміс армиясына қатарына қосылып, кіші офицер шеніне дейін көтерілді.
Штутгарт пен Дрезден
1918 жылы Буш Вюртемберг сотының капельмейстері – Штутгарт операсының музыкалық директоры Макс фон Шиллингстің орнын басуға сәтті өтініш берді. Осы уақытқа дейін Германия империясы құрамындағы Вюртемберг корольдігінің соты операсы болған үйдің консервативті дәстүрі 1918 жылғы қараша революциясымен құлатылды. Буш репертуарды кеңейту мүмкіндігін пайдаланып, Хиндемит және Пфицнер сияқты композиторлардың жаңа туындыларын енгізіп, Вагнердің «Сақинасы» операсы үшін Адольф Аппианың жасаған заманауи қойылымдарын көрсетті. 1922 жылы Буш Дрезден мемлекеттік операсының музыкалық директоры болып тағайындалды. «The Musical Times» журналының сөздерімен айтқанда: «Бұл шынымен де табысқа жеткендік! Оттызға толмаған музыкант [Рихард Штраустың] «Саломе», «Электра» және «Дер Розенкавальер» операларының премьерасын өткізген Эрнст фон Шухтың орнына көтерілді. Германиядағы ешбір опера театры одан беделді болған емес. Фриц Буш басқаруымен Дрезден өзінің жетекшілігін сақтап қалды. Дрездендегі Штраустың премьералық сериясына Буш «Интермеццо» (1924) және «Египеттік Елена» (1928) операларын қосты. Ол Ферруччо Бусонидің («Доктор Фауст», 1925), Пол Хиндемит («Кардилак», 1926) және Курт Вейлдің («Der Protagonist», 1926) шығармаларының әлемдік премьерасын, сондай-ақ Пуччинидің «Турандот» операсының неміс премьерасын (1926) ұйымдастырды. Буш фестивальде дирижерлік ету туралы ұсыныстардан бас тартты. 1927 жылы Уолтер Дамроштың шақыруымен ол Нью-Йорк симфониялық оркестрін басқарып, американдық дебютін жасады: бағдарламаның биігі тоғыз жасар Ехуди Менухиннің Бетховеннің скрипкалық концертін орындауы болды. Буш Менухиннің талантына қатты әсер етіп, оны Дрезденге шақырды, онда ол Бетховеннің концертін, Бахтың Ми-мажор және Брамстың шығармаларын орындады. 1932 жылы Буш Сальцбург фестивалінде Моцарттың «Серайльдегі ұрлау» операсын дирижерлеуге шақырылды. Карл Эберттің Берлиндегі осы операның сахналануына жақында қатты әсер еткен Буш, Эбертті режиссер ретінде шақыру шартымен келісім берді. Қойылымның сәттілігі Эбертті Бушты Берлинге Вердидің «Un ballo in maschera» операсын жаңа сахналауға шақыруға итермеледі. Буш, әдетте ұлттық немесе халықаралық саясатқа араласпаса да, нацистік партияның күшеуін үлкен алаңдаумен және жек көрумен қабылдады. Ол өзі еврей болмаса да, достарының көптегені еврейлер еді, демократияны құрметтеді және диктатураны жек көрді. Нацистерге деген жек көрінішін жасырмады, ал 1933 жылы Адольф Гитлер билікке келгеннен кейін, нацистер басымдығымен Саксон Ландтагы Буш жұмыстан босатылды. Бұл оқиғаға Штраус та наразылық білдірді, өйткені оның Бушка арналған «Арабелла» жаңа операсының премьерасы Дрезден операсында осы арнау иесінің қатысуымен өтуі тиіс еді. Нацистердің соңғы ұсынысы – Тосканинидің бас тартуынан кейін Байройтқа оралып, оның орнын басу еді. Бірақ Буш та бас тартты.
This was success indeed: a musician in his early thirties raised to the post where Ernst von Schuch himself had conducted the premieres of [Richard Strauss's] Salome, Elektra and Der Rosenkavalier. No opera house in Germany held greater repute. Under Fritz Busch Dresden maintained its lead. To Dresden's series of Strauss premieres Busch added Intermezzo (1924) and Die ägyptische Helena (1928)). He presented the world premieres of works by Ferruccio Busoni (Doktor Faust, 1925), Paul Hindemith (Cardillac, 1926) and Kurt Weill (Der Protagonist, 1926), and others, and the German premiere of Puccini's Turandot (1926). Busch refused subsequent requests to conduct at the festival. In 1927, at the invitation of Walter Damrosch, he made his American debut, conducting the New York Symphony Orchestra: the climax of the programme was the nine year old Yehudi Menuhin's first performance of the Beethoven Violin Concerto. Busch was so impressed that he arranged for Menuhin to come to Dresden, where he played the Beethoven concerto, the Bach E major and the Brahms. In 1932 Busch was invited to conduct Mozart's Die Entführung aus dem Serail at the Salzburg Festival. Having recently been much impressed by Carl Ebert's staging of that opera in Berlin, Busch accepted the invitation on condition that Ebert should be engaged as director. The success of the production led Ebert to invite Busch to Berlin to conduct a new staging of Verdi's Un ballo in maschera, a celebrated and long remembered production. Though not generally concerned with national or international politics, Busch had watched the rise of the Nazi Party with dismay and disgust. Not himself Jewish, he counted many Jews among his friends, valued democracy and hated dictatorship. He made no secret of his contempt for the Nazis, and after Adolf Hitler came to power in 1933, Busch was dismissed by the Nazi dominated Saxon Landtag. Among those outraged by the affair was Strauss, whose new opera Arabella, dedicated to Busch, was to have been premiered at the Dresden opera under its dedicatee. The last offer from the Nazis was a return to Bayreuth to replace Toscanini, who refused to work under the régime. Busch too refused.