Кіріспе

Фриц Буш (13 наурыз 1890 – 14 қыркүйек 1951) – неміс дирижері. Буш музыкалық отбасында Зиген қаласында дүниеге келді және Кельн консерваториясында оқыды. Бірінші дүниежүзілік соғыста әскери қызметтен кейін ол екі неміс опера театрында жоғары лауазымға тағайындалды. Штутгарт операсында (1918–1922) репертуарды жаңартып, Дрезден мемлекеттік операсында (1922–1933) Рихард Штраус, Ферруччо Бусони, Пол Хиндемит және Курт Вейлдің операларының әлемдік премьераларын қойды. Ол сондай-ақ Байройт және Зальцбург фестивальдерінде дирижерлік етті. Нацистерге қарсы белсенді күрескен Буш 1933 жылы Дрездендегі директорлық қызметінен босатылып, мансабының көп бөлігін Германиядан тыс өткізді. Ол Нью-Йорк пен Лондонда дирижерлік етті, бірақ негізгі жұмысы Буэнос-Айресте болды, онда ол 1930 және 1940 жылдары Teatro Colón опера театрының бірнеше маусымын басқарды; Копенгаген мен Стокгольмде Дания радиосының симфониялық оркестрі мен Стокгольм филармониясын дирижерлік етті, сондай-ақ Англиядағы Глиндеборнда сахналық режиссер Карл Эбертпен бірлесіп Глиндеборн фестивалі операсының алғашқы музыкалық директоры болды. Буш шоумендікке құштар болған жоқ және дирижерлік еткен композиторларына құрмет көрсетуге тырысқан ұқыпты музыкант ретінде танымал болды. Ол 61 жасында Лондонда қайтыс болды.

Алғашқы жылдар

Буш 1890 жылдың 13 наурызында Вестфалияның Зиген қаласында Вильгельм Буш пен оның әйелі Генриеттаның сегіз баласының ең үлкені ретінде дүниеге келді. Вильгельм ағаш шебер, скрипка жасаушы және музыка дүкенінің иесі болды; оның әйелі кесте тігуші болды. Бұл музыкалық отбасы еді; Вильгельм мен Генриетта демалыс күндері би музыкасын орындап, табыстарын арттырды. Бала кезінде Буш әкесінен және басқалардан музыка сабақтары алды, 1906 жылы Кельн консерваториясына түсіп, Карл Бётчерден және кейін Лазаро Узеллиден гармония мен контрапункт, фортепианоны оқыды. Консерватория директоры Фриц Штайнбахтан дирижерлік өнерді үйренді. Содан кейін ол Ахен қаласының музыка директоры болып тағайындалды, қалалық опера және қаланың танымал хор қоғамын басқарды. Ол алғаш рет шығармаларын көрсеткендердің қатарында Буш пен оның бауырларының жақын досы болған Дональд Тови де болды. 1911 жылы Буш фортепиано сабақтарын берген Маргарет Бётчердің қызына үйленді; олардың тұңғыш ұлы Ханс 1914 жылы дүниеге келді. Буш 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Ахенде қызмет етті, содан кейін неміс армиясына қатарына қосылып, кіші офицер шеніне дейін көтерілді.

Штутгарт пен Дрезден

1918 жылы Буш Вюртемберг сотының капельмейстері – Штутгарт операсының музыкалық директоры Макс фон Шиллингстің орнын басуға сәтті өтініш берді. Осы уақытқа дейін Германия империясы құрамындағы Вюртемберг корольдігінің соты операсы болған үйдің консервативті дәстүрі 1918 жылғы қараша революциясымен құлатылды. Буш репертуарды кеңейту мүмкіндігін пайдаланып, Хиндемит және Пфицнер сияқты композиторлардың жаңа туындыларын енгізіп, Вагнердің «Сақинасы» операсы үшін Адольф Аппианың жасаған заманауи қойылымдарын көрсетті. 1922 жылы Буш Дрезден мемлекеттік операсының музыкалық директоры болып тағайындалды. «The Musical Times» журналының сөздерімен айтқанда: «Бұл шынымен де табысқа жеткендік! Оттызға толмаған музыкант [Рихард Штраустың] «Саломе», «Электра» және «Дер Розенкавальер» операларының премьерасын өткізген Эрнст фон Шухтың орнына көтерілді. Германиядағы ешбір опера театры одан беделді болған емес. Фриц Буш басқаруымен Дрезден өзінің жетекшілігін сақтап қалды. Дрездендегі Штраустың премьералық сериясына Буш «Интермеццо» (1924) және «Египеттік Елена» (1928) операларын қосты. Ол Ферруччо Бусонидің («Доктор Фауст», 1925), Пол Хиндемит («Кардилак», 1926) және Курт Вейлдің («Der Protagonist», 1926) шығармаларының әлемдік премьерасын, сондай-ақ Пуччинидің «Турандот» операсының неміс премьерасын (1926) ұйымдастырды. Буш фестивальде дирижерлік ету туралы ұсыныстардан бас тартты. 1927 жылы Уолтер Дамроштың шақыруымен ол Нью-Йорк симфониялық оркестрін басқарып, американдық дебютін жасады: бағдарламаның биігі тоғыз жасар Ехуди Менухиннің Бетховеннің скрипкалық концертін орындауы болды. Буш Менухиннің талантына қатты әсер етіп, оны Дрезденге шақырды, онда ол Бетховеннің концертін, Бахтың Ми-мажор және Брамстың шығармаларын орындады. 1932 жылы Буш Сальцбург фестивалінде Моцарттың «Серайльдегі ұрлау» операсын дирижерлеуге шақырылды. Карл Эберттің Берлиндегі осы операның сахналануына жақында қатты әсер еткен Буш, Эбертті режиссер ретінде шақыру шартымен келісім берді. Қойылымның сәттілігі Эбертті Бушты Берлинге Вердидің «Un ballo in maschera» операсын жаңа сахналауға шақыруға итермеледі. Буш, әдетте ұлттық немесе халықаралық саясатқа араласпаса да, нацистік партияның күшеуін үлкен алаңдаумен және жек көрумен қабылдады. Ол өзі еврей болмаса да, достарының көптегені еврейлер еді, демократияны құрметтеді және диктатураны жек көрді. Нацистерге деген жек көрінішін жасырмады, ал 1933 жылы Адольф Гитлер билікке келгеннен кейін, нацистер басымдығымен Саксон Ландтагы Буш жұмыстан босатылды. Бұл оқиғаға Штраус та наразылық білдірді, өйткені оның Бушка арналған «Арабелла» жаңа операсының премьерасы Дрезден операсында осы арнау иесінің қатысуымен өтуі тиіс еді. Нацистердің соңғы ұсынысы – Тосканинидің бас тартуынан кейін Байройтқа оралып, оның орнын басу еді. Бірақ Буш та бас тартты.