Кіріспе

"Интернет" сөзінің бас әріппен жазылу ережелері Орфографиялық нормалар уақыт өте келе өзгеріп отырады және "Интернет" сөзінің бас әріппен жазылуы қашан және қалай болу керек деген мәселеде баспагерлер, авторлар және аймақтық ерекшеліктер бойынша әртүрлі болады. "Интернет" кеңінен қолданыла бастаған кезде көптеген басылымдар оны есім ретінде, бас әріппен жазды, бірақ бұл қазір сирек кездеседі. Бұл ағылшын тіліндегі жаңа терминдерді бастапқыда бас әріппен жазып, оларды көптеген адамдар білгеннен кейін кішкені әріпке көшіру тенденциясын көрсетеді. Кейде бұл сөз IP-негізделген жаһандық "Интернетті" IP-негізделмеген немесе жеке "интернеттерден" ажырату үшін бас әріппен жазылады, алайда көптеген басылымдар, соның ішінде 2016 жылдан бері AP Stylebook кішкені әріппен жазуды ұсынады. 2016 жылы Оксфорд ағылшын сөздігі 2,5 миллиардқа жуық баспа және онлайн дереккөздерді зерттеу нәтижесінде "Интернет" сөзінің 54% жағдайда бас әріппен жазылғандығын анықтады, АҚШ-та "Интернет", ал Ұлыбританияда "internet" жиірек қолданылады.

Интернет зерттеулер

2009 жылы жарық көрген «Интернет зерттеулері» кітабында академиктер Аннет Маркхэм мен Нэнси Байм интернет зерттеулері саласындағы қазіргі бағыт – кіші әріптермен жазылған «интернет» сөзін қолдану екенін мәлімдеді.

Сөздің дамуы

Интернеттің бас әріппен жазылу ережелері уақыт өте келе өзгеріп келді. «Интернет» термині алғаш рет 1974 жылы Винт Серф, Йоген Далал және Карл Саншайнның Transmission Control Program бағдарламасының алғашқы нұсқауында «интержелі» сөзінің қысқартылған түрі ретінде қолданылды. 1980 жылдары ARPANET желісінен тыс білім беру және коммерциялық желілерде Интернет протоколдары жиынтығының кеңінен таралуына байланысты, негізгі желі «Интернет» деп атала бастады және бұл өздік есім ретінде қарастырылды. Oxford English Dictionary бойынша, жаһандық желі көбінесе «интернет» деп жазылады, бірақ ол сілтеме жасайтын американдық тарихи дереккөздердің көпшілігі бас әріппен жазылған түрін қолданады. Көбінесе сөздің өздік есімдік мағынасы кіші әріппен, яғни «i» әрпімен жазылады, бұл Күн (күн), Ай (ай), Ғалам (ғалам) және Әлем (дүние) сияқты өздік есімдердің бас әріппен жазылуымен сабақтас. «Интернет» сөздері жиі қолданылады, себебі бұл сөз көбінесе жаһандық желіні білдіреді; сөздің жалпы мағынасы техникалық емес жазбаларда сирек кездеседі. Осының салдарынан, Чикаго стильдік нұсқаулығы, Associated Press AP Stylebook және AMA стильдік нұсқаулығы сияқты түрлі стильдік нұсқаулықтар 2016 жылы сөздің бұрынғы бас әріппен жазылуын кіші әріппен, яғни «интернет» деп өзгертті. «Нью-Йорк таймс» газеті де осы үрдісті қабылдап, «жаңадан пайда болған немесе таныс емес терминдер» лексикаға енген кезде мұндай өзгерістердің жиі болатынын айтты. Осы тенденция бұрын «веб-сайтқа» (website) қатысты қолданылған. 2002 жылы «Нью-Йорк таймс» газетінде «Интернет» атауының өздік есімнен жалпы терминге айналып бара жатқаны хабарланды. Жаңа технологияларды білдіретін сөздер, мысалы, 19 ғасырдағы фонограф сияқты, кейде бастапқыда бас әріппен жазылып, кейіннен бас әріпсіз жазылатын болады. Сөзді сын есім ретінде (әсіресе, есімдік сөз ретінде) қолданғанда бас әріппен жазылуы да әртүрлі. Кейбір нұсқаулықтарда сөзді зат есім ретінде бас әріппен, ал сын есім ретінде бас әріпсіз жазу керек делінеді, мысалы, «интернет ресурстары».

Қолданылуы

Кейде бұрын "Интернетті" үлкен әріппен жазған ұйымдар, көңілді шаршатпау үшін кіші әріппен жазуға көшкен (The New York Times). 2016 жылы Оксфорд ағылшын сөздігі 2,5 миллиардқа жуық баспа және онлайн дереккөздерді зерттеу нәтижесінде "Интернет" сөзінің 54% жағдайда үлкен әріппен жазылғанын анықтады. Зерттеу көрсеткендей, АҚШ-та "Интернет" жиі қолданылса, Ұлыбританияда "internet" басымдыққа ие. Гарнердің қазіргі заманғы ағылшын тілінің қолданылуы, Интернет-инженерлік тобы, Ars Technica, Интернет қоғамы және CloudFlare кіші әріппен "internet" қолданады. Кіші әріпті "internet" қолданатын ұйымдар мен стильдік нұсқауларға Apple, Microsoft, Google, Wired News (2004 жылдан бері), АҚШ Үкіметтік баспасы, АҚШ Ұлттық стандарттар және технологиялар институты, Associated Press (2016 жылдан бері), The New York Times (2016 жылдан бері), The Chicago Manual of Style (2017 жылдан бері), APA стилі (2019 жылдан бері), The Guardian, The Observer, BuzzFeed және Vox Media жатады.