Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тьё уннос (көпше түрі: Тай-уннос; ағылшын тілінде: one night house, hafodunnos) – Уэльстегі ежелгі дәстүр, ол Британ аралдарының басқа аймақтарындағы халықтық дәстүрлермен сабақтас. Кейбір адамдардың сенуінше, егер біреу жалпы иеліктегі жерде бір түндік үй салып бітірсе, онда ол жер оған толық құқықпен тиесілі болады. Осы дәстүрдің басқа да түрлері бар, мысалы, ертеңгі таңға дейін ошақта от жандыру керек еді, содан кейін шаруа үйдің төрт бұрышынан балта лақтыратын қашықтыққа дейін жерді кеңейте алатын.
Tŷ unnos (pl. : tai unnos; English: one night house, also hafodunnos) is an old Welsh tradition that has parallels in other folk traditions in other areas of the British Isles. It was believed by some that if a person could build a house on common land in one night, the land then belonged to them as a freehold. There are other variations on this tradition, for example that the test was to have a fire burning in the hearth by the following morning and the squatter could then extend the land around by the distance they could throw an axe from the four corners of the house.
Шығу тегі
Жетінші ғасырдан он тоғызыншы ғасырдың басына дейінгі кезеңде Уэльс халқының өсуі және кедейлік Уэльстің ең шалқары аймақтарындағы оқшау жерлерді заңсыз иеленуге себеп болды. Бұл әдет сол дәуірдегі жерлерді қоршау салдарынан туындаған жер тапшылығының және жер иелері орнатқан салық заңдарының нәтижесі болды. Отбасылар өздері иеленген жерге қарай салық төлейтін болғандықтан, ересек және үйленген балалары бар отбасылар тіпті сол жерде болса да, екінші үй үшін қосымша салық төлеуге міндетті болды.
From a period spanning the seventeenth to the beginning of the nineteenth centuries, the expansion of the Welsh population combined with poverty brought about a series of incidents of squatting on isolated patches of land in the most rural parts of Wales. The practice arose because of the pressure of the lack of land due to the land enclosures of the period, and the taxation laws established by landowners. Family units paid taxes based on the land they inhabited, so families with adult and married children faced paying additional taxes on a second home, even if it was on the same land.
Құқықтық мәртебе
Tŷ unnos ағылшын ортақ құқығында (осы кезеңде Англия мен Уэльске қолданылатын құқықтық кодекс) ресми мәртебесі жоқ, бірақ жерді рұқсатсыз иеленушілердің иеленуінің заңды деп танылуы туралы заңдық пікірталас дәстүрі бар. Бұл аңыздың халықтық әдет-ғұрыптармен және жалпыға ортақ немесе қараусыз қалған жерлерге басып кіретін адамдардың іс-әрекеттерімен байланысы болуы мүмкін. Бұл дәстүр, мүмкін, басып алушыларға олардың іс-әрекеттерінің "Нормандық жегінің" қарапайым әділдік құндылықтарына сәйкес келетін көне заң кодексімен заңды деп санауға мүмкіндік берген. Бұл әдеттегі практика Англия мен Уэльсте жерді пайдалануға қатысты қолданылатын ортақ құқықта негізсіз. Уэльсте және Англиядағы көптеген елді мекендерде жергілікті фольклорда бір түнде салынған үйлер деп танылатын үйлер кездеседі. Бұл үйлер бастапқыда басып алушылар салған болуы мүмкін және жергілікті материалдарды пайдалана отырып, дәстүрлі құрылыс шеберлігімен салынған болуы мүмкін. "Қасқыр үйі" (Tŷ Hyll) – Сноудониядағы белгілі бір мысал. Осы аңыздардың көптегені бір түнде салынған үйлер туралы кең таралған дәстүр туралы білмей, жоғарыда аталған дәстүрлердің нұсқаларына негізделген көркемдемелерді қамтуы мүмкін. Аңыздар көбінесе жергілікті қоғамның белгілі бір өкілі жерсіз отбасымен бір түнде және бір күнде үй тұрғыза алатын мүшелері мүлікті өздеріне қалдыра алатындығына шарт қояды. Аңыздардың кейбір нұсқалары отбасының өте кішкентай лашық немесе қарапайым ошақ пен мұржа құрып, өзін-өзі қанағаттандырған билік өкілінен асып түсуі мүмкін екенін баса көрсетеді. Бір түнде салынған үйлер туралы толық мәліметтер британдық анархист және тұрғын үй мәселесі бойынша жазушы Колин Уордтың "Коттерлер мен басып алушылар" кітабында келтірілген. Уорд бұл дәстүрді жерді басып алу және пайдаланудың басқа да бейресми жүйелерімен байланыстырады және Англия, Ирландия, Шотландия және Уэльстен алынған мысалдарды келтіреді, олар әртүрлі халықтық дәстүрлердегі айқын параллельді көрсетеді. Ол сондай-ақ Түркия, Франция және Солтүстік және Оңтүстік Америкада да ұқсас дәстүрлер бар екенін атап өтеді.
Tŷ unnos has no status in English common law (the legal code which applied to England and Wales in this period), although there is some tradition of legal discussion about the point at which land occupied by squatters without title may be regarded as a legitimate possession. This legendary belief may bear some relation to genuine folk customs and actual practices by squatters encroaching on common or waste land. The tradition may have provided squatters with a sense that their actions enjoyed some legitimacy conferred by an older code of laws more in tune with values of social justice than the supposed "Norman yoke". The customary practice has no foundation in the Common Law regarding land usage as it applies in England and Wales. Many localities in Wales and England have a house or houses which may be identified as a one night house in local folklore. These may in fact be properties that were originally built by squatters and may be constructed in a vernacular building tradition using locally available materials. The Ugly House (Tŷ Hyll) is a celebrated example in Snowdonia. Many of these legends seem to be passed on in ignorance of the broader tradition of the one night house and may feature picturesque details based on variants of the traditions noted above. These legends generally take the form of a prominent member of local society proposing a wager with a landless family that members who could raise a house in a night and a day could keep the property. Some versions of these legends may emphasise that the family may cheat and win out over the complacent authority figure by building a very small hut or by simply building a hearth and chimney. A good general account of one night house traditions is provided in the book Cotters and Squatters, by the British anarchist and writer on housing issues, Colin Ward. Ward considers the one night house tradition in the context of squatting and other informal systems of occupying and using land and relates accounts from England, Ireland, Scotland and Wales, which demonstrate clear parallels in different folk traditions. He observes that similar traditions exist in Turkey, France, and North and South America.
Сәулет құрылысын дамыту
Бұл құрылыстардың салынуы, олардың саны немесе тұрғындары туралы толыққанды мәліметтер өте аз, және нақты бейнелері сақталған жоқ. Көптеген Тай-уннолар (pl.) бастапқыда топырақ пен шөптен салынып, шатыры сабанмен жабылған. Уақыт өте келе, қабырғалары көбінесе жергілікті материалдармен, оның ішінде саз және таспен ауыстырылған. 2006 жылы Кармартенширде жүргізілген тәжірибелік құрылыс қарапайым құрылыстың жылдам құрастырылатынын көрсетті. Бұл үйлерді салғандар ауыл шаруашылығымен ғана айналыспаған, кейбір аймақтарда карьерлерде және шахталарда жұмыс істеген болуы мүмкін. Осының нәтижесінде бүгінгі Уэльс ландшафтында көрінетін сиресіп орналасқан елді мекендер пайда болды. Салыныстың бастапқы кезеңдерінде қолданылған материалдар, жаңа теміржол арқылы қол жетімді болған, сапалырақ ағаш және шатыр тастарымен алмастырылуы мүмкін. Бір қабатты Tŷ Unnos коттедждері шатырларын көтеру және терезелерін үлкейту арқылы жаңартылған. Соңғы рет белгілі болған tŷ unnos 1882 жылы салынған. Оны Флинтширде төрт бауырлас салған. Оливер Онионс 1914 жылы жарық көрген "Шамшырақтар қаласы" романында осы оқиғаны көркемдеп суреттеген.
Very little is known in detail about the building of these structures, their numbers or inhabitants, and no accurate representations survive. Most Tai Unnos (pl.) were originally made of turf and soil, with a roughly thatched roof. Once established, the walls were often replaced with local materials, including clay and stone. An experimental construction in Carmarthenshire in 2006 demonstrated that a rudimentary structure could be assembled quickly. The squatters may not have depended exclusively on agriculture and in some areas may have worked in quarries and mines. This development led to dispersed settlement patterns seen in the Welsh landscape today. Materials from early stages of construction may have been replaced by higher quality timber and slates, available via the new railways. Single storey Tŷ Unnos cottages were modified by raising the roofs and enlarging the windows. The most recent known tŷ unnos was built in 1882. Four brothers built it in Flintshire. Oliver Onions fictionalized the story in his 1914 novel Mushroom Town.
Модульді үйлердің атауы ретінде
[[File:JapanHomes012 FRAMING OF AN ORDINARY TWO STORIED HOUSE. (FROM A JAPANESE DRAWING). jpg|thumb|upright=1.8|Бұл дәстүрлі жапондық каркас дизайнына Coed Cymru "Tŷ unnos" дизайны ұқсас, бірақ оның ішкі көлденең элементтері жоқ, тік элементтері азырақ (соның салдарынан бүйірлік ашылулар шаршы), патшалық және патшайым тіректері де жоқ. Ол ламинатталған ағаштан жасалған және бағытталған талшықты тақтамен қапталған. 2009 жылы оларды Уэльсті көрсеткен 2009 жылғы Смитсонов халықтық фестивалінің бөлігі ретінде Вашингтон қаласына дизайнды көрсетуге шақырды.
[[File:JapanHomes012 FRAMING OF AN ORDINARY TWO STORIED HOUSE. (FROM A JAPANESE DRAWING). jpg|thumb|upright=1.8|The Coed Cymru "Tŷ unnos" design looks similar to this traditional Japanese framing design, but it lacks the internal horizontal members, has fewer vertical members (such that the side openings are square), and lacks king posts and queen posts. It uses glulam, and is clad with oriented strand boardrefn|from image in BBC source In 2009, they were invited to show the design in Washington, D. C. as part of the 2009 Smithsonian Folklife Festival, which showcased Wales.