Кіріспе

Тьё уннос (көпше түрі: Тай-уннос; ағылшын тілінде: one night house, hafodunnos) – Уэльстегі ежелгі дәстүр, ол Британ аралдарының басқа аймақтарындағы халықтық дәстүрлермен сабақтас. Кейбір адамдардың сенуінше, егер біреу жалпы иеліктегі жерде бір түндік үй салып бітірсе, онда ол жер оған толық құқықпен тиесілі болады. Осы дәстүрдің басқа да түрлері бар, мысалы, ертеңгі таңға дейін ошақта от жандыру керек еді, содан кейін шаруа үйдің төрт бұрышынан балта лақтыратын қашықтыққа дейін жерді кеңейте алатын.

Шығу тегі

Жетінші ғасырдан он тоғызыншы ғасырдың басына дейінгі кезеңде Уэльс халқының өсуі және кедейлік Уэльстің ең шалқары аймақтарындағы оқшау жерлерді заңсыз иеленуге себеп болды. Бұл әдет сол дәуірдегі жерлерді қоршау салдарынан туындаған жер тапшылығының және жер иелері орнатқан салық заңдарының нәтижесі болды. Отбасылар өздері иеленген жерге қарай салық төлейтін болғандықтан, ересек және үйленген балалары бар отбасылар тіпті сол жерде болса да, екінші үй үшін қосымша салық төлеуге міндетті болды.

Құқықтық мәртебе

Tŷ unnos ағылшын ортақ құқығында (осы кезеңде Англия мен Уэльске қолданылатын құқықтық кодекс) ресми мәртебесі жоқ, бірақ жерді рұқсатсыз иеленушілердің иеленуінің заңды деп танылуы туралы заңдық пікірталас дәстүрі бар. Бұл аңыздың халықтық әдет-ғұрыптармен және жалпыға ортақ немесе қараусыз қалған жерлерге басып кіретін адамдардың іс-әрекеттерімен байланысы болуы мүмкін. Бұл дәстүр, мүмкін, басып алушыларға олардың іс-әрекеттерінің "Нормандық жегінің" қарапайым әділдік құндылықтарына сәйкес келетін көне заң кодексімен заңды деп санауға мүмкіндік берген. Бұл әдеттегі практика Англия мен Уэльсте жерді пайдалануға қатысты қолданылатын ортақ құқықта негізсіз. Уэльсте және Англиядағы көптеген елді мекендерде жергілікті фольклорда бір түнде салынған үйлер деп танылатын үйлер кездеседі. Бұл үйлер бастапқыда басып алушылар салған болуы мүмкін және жергілікті материалдарды пайдалана отырып, дәстүрлі құрылыс шеберлігімен салынған болуы мүмкін. "Қасқыр үйі" (Tŷ Hyll) – Сноудониядағы белгілі бір мысал. Осы аңыздардың көптегені бір түнде салынған үйлер туралы кең таралған дәстүр туралы білмей, жоғарыда аталған дәстүрлердің нұсқаларына негізделген көркемдемелерді қамтуы мүмкін. Аңыздар көбінесе жергілікті қоғамның белгілі бір өкілі жерсіз отбасымен бір түнде және бір күнде үй тұрғыза алатын мүшелері мүлікті өздеріне қалдыра алатындығына шарт қояды. Аңыздардың кейбір нұсқалары отбасының өте кішкентай лашық немесе қарапайым ошақ пен мұржа құрып, өзін-өзі қанағаттандырған билік өкілінен асып түсуі мүмкін екенін баса көрсетеді. Бір түнде салынған үйлер туралы толық мәліметтер британдық анархист және тұрғын үй мәселесі бойынша жазушы Колин Уордтың "Коттерлер мен басып алушылар" кітабында келтірілген. Уорд бұл дәстүрді жерді басып алу және пайдаланудың басқа да бейресми жүйелерімен байланыстырады және Англия, Ирландия, Шотландия және Уэльстен алынған мысалдарды келтіреді, олар әртүрлі халықтық дәстүрлердегі айқын параллельді көрсетеді. Ол сондай-ақ Түркия, Франция және Солтүстік және Оңтүстік Америкада да ұқсас дәстүрлер бар екенін атап өтеді.

Сәулет құрылысын дамыту

Бұл құрылыстардың салынуы, олардың саны немесе тұрғындары туралы толыққанды мәліметтер өте аз, және нақты бейнелері сақталған жоқ. Көптеген Тай-уннолар (pl.) бастапқыда топырақ пен шөптен салынып, шатыры сабанмен жабылған. Уақыт өте келе, қабырғалары көбінесе жергілікті материалдармен, оның ішінде саз және таспен ауыстырылған. 2006 жылы Кармартенширде жүргізілген тәжірибелік құрылыс қарапайым құрылыстың жылдам құрастырылатынын көрсетті. Бұл үйлерді салғандар ауыл шаруашылығымен ғана айналыспаған, кейбір аймақтарда карьерлерде және шахталарда жұмыс істеген болуы мүмкін. Осының нәтижесінде бүгінгі Уэльс ландшафтында көрінетін сиресіп орналасқан елді мекендер пайда болды. Салыныстың бастапқы кезеңдерінде қолданылған материалдар, жаңа теміржол арқылы қол жетімді болған, сапалырақ ағаш және шатыр тастарымен алмастырылуы мүмкін. Бір қабатты Tŷ Unnos коттедждері шатырларын көтеру және терезелерін үлкейту арқылы жаңартылған. Соңғы рет белгілі болған tŷ unnos 1882 жылы салынған. Оны Флинтширде төрт бауырлас салған. Оливер Онионс 1914 жылы жарық көрген "Шамшырақтар қаласы" романында осы оқиғаны көркемдеп суреттеген.

Модульді үйлердің атауы ретінде

[[File:JapanHomes012 FRAMING OF AN ORDINARY TWO STORIED HOUSE. (FROM A JAPANESE DRAWING). jpg|thumb|upright=1.8|Бұл дәстүрлі жапондық каркас дизайнына Coed Cymru "Tŷ unnos" дизайны ұқсас, бірақ оның ішкі көлденең элементтері жоқ, тік элементтері азырақ (соның салдарынан бүйірлік ашылулар шаршы), патшалық және патшайым тіректері де жоқ. Ол ламинатталған ағаштан жасалған және бағытталған талшықты тақтамен қапталған. 2009 жылы оларды Уэльсті көрсеткен 2009 жылғы Смитсонов халықтық фестивалінің бөлігі ретінде Вашингтон қаласына дизайнды көрсетуге шақырды.