Иренг өзені: Гайана мен Бразилия шекарасындағы табиғаттың әсемдігі
Ireng River
Ирең өзені – Гайана мен Бразилия шекарасындағы маңызды өзен. Солтүстіктен оңтүстікке ағады, Амазонка жүйесінің құрамында. Монте Рорайма ұлттық паркінде басталады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иренг өзені (немесе португал тілінде көбінесе қолданылатын Мау өзені) Гайананың Бразилиямен батыс шекарасының бір бөлігін құрайды. Өзеннің көп бөлігі Пакарайма тауларының аңғарлары арқылы ағып өтеді. Гайанадағы солтүстіктен оңтүстікке қарай ағып, Такуту өзеніне құятын жалғыз ірі өзен осы. Бұл Амазонка өзені жүйесінің ең солтүстік салаларының бірі. Өзеннің бастауы 1989 жылы құрылған Монте-Рорайма ұлттық паркінде орналасқан. Иренг өзенінің кең аумағы Бразилия мен Гайана арасындағы шекараны анықтайды. Иренгтің негізгі салалары – Бразилия жағындағы Уайлан және Кана өзендері, ал Гайана жағындағы Како, Дака және Сокоби өзендері. Бұл өзендердің бәрі Иренгтің жоғарғы және ортаңғы бөліктерімен бірігеді. Олардың арналары ежелгі замандағы тектоникалық қозғалыстар нәтижесінде пайда болған таңғажайып шөгінді тау жыныстарынан өтеді. Иренг өзенінің суы қара түсті, Бразилияның Амазонас штатындағы Манаус қаласының жанындағы Рио-Негро өзенінің суына ерекше ұқсайды. Бұл өзен Гайананың көптеген өзендерінің арасында ең көркемі саналады. Ориндуик және Такагка сарқырамалары Иренг өзенінде орналасқан.
The Ireng River (or Maú River, generally used in Portuguese) forms part of Guyana's western border with Brazil. It flows through the valleys of the Pakaraima Mountains for most of its length. It is the only major river in Guyana which flows from North to South, up to its confluence into the Takutu River. It is one of the northernmost tributaries of the Amazon River system. The sources of the river are in the Monte Roraima National Park, created in 1989. The larger part of the Ireng River basin forms the frontier between Brazil and Guyana. Ireng's main tributaries are the Uailan and Canã rivers on the Brazilian side and the Cacó, Dacã and Socobi rivers on the Guyanese side. All of these rivers merge with the upper and middle sections of the Ireng. Their courses are through breathtaking formations of sedimentary rocks formed by tectonic movements in ancient times. The Ireng River's waters are dark, bearing a striking resemblance to that of Rio Negro near Manaus, in Brazilian state of Amazonas. It is considered to be one of the most picturesque of Guyana's many rivers. Orinduik Falls and Takagka Falls are located on the Ireng River.
Этимология
Этимологиялық тұрғыдан алғанда, "Иренг" термині кариб тілінен, ал "Мау" аравак тіліндегі Маху сөзінен шыққан, бұл аймақтың жергілікті халқына Sterculia pruriens (Амазонда көптеп өсетін malvaceae) өсімдігінің атауы. Тағы бір түсіндірме бойынша, Маху "құлау" деген мағына беретін Мехру сөзінен, ал Иренг "өзен" деп аударылады, сондықтан "сарқырамалар өзені" деген мағынаны білдіреді.
Etymologically, the term ″Ireng″ comes from the Karib language, whereas ″Maú″ comes from the Arawak language word Mahu, which is how the plant Sterculia pruriens (a malvaceae abundant in the Amazon) is known to the indigenous people of the region. Another explanation suggests that Mahu comes from Mehru, which means "fall" and Ireng translates to "river", hence "river of the falls".
Иренгтің биологиялық алуан түрлілігі
Иренг өзенінің аймағында антильдік жапырақты теректі (Hemidactylus palaichthus) және аяқ-қолды жұлдызды (Cnemidophorus lemniscatus) сияқты бауырымен жорғалаушылар; сапо дорадо (Bufo guttatus) және Leptodactylus bolivianus сияқты қосмекенділер; москвалық үйрек (Cairina moschata), қара қарға (Coragyps atratus), қыртысты қарақара (Caracara plancus), қос жолақты қалың тізе (Burhinus bistriatus) және тағы да көптеген құстар; Оңтүстік Америка тапирі (Tapirus terrestris), ягуар (Panthera onca) және қызыл құйрықты агути (Dasyprocta leporina) сияқты сүтқоректілер мекендейді.
The Ireng River region is home to such reptile species as the Antilles leaf toed gecko (Hemidactylus palaichthus) and rainbow whiptail (Cnemidophorus lemniscatus); amphibians such as the sapo dorado (Bufo guttatus) and Leptodactylus bolivianus; birds including the Muscovy duck (Cairina moschata), black vulture (Coragyps atratus), crested caracara (Caracara plancus), double striped thick knee (Burhinus bistriatus) and numerous others; mammals include the South American tapir (Tapirus terrestris), jaguar (Panthera onca) and the red rumped agouti (Dasyprocta leporina).