Кіріспе

Архон базилеус (ἄρχων βασιλεύς árchōn basileús) – грек атағы, «патша билеушісі» деген мағынаны білдіреді: бұл термин «архон» – «билеуші» және «базилеус» – «патша» немесе «егемен» сөздерінен туындаған.

Өткен жайттар.

Қазіргі ғалымдардың көпшілігі классикалық Афинада архонт базилеус монархияның соңғы қалдығы болды деп санайды. Олардың айтуынша, оның билігінің көп бөлігі Ареопаг, кейін Була және Экклесия сияқты басқа институттарға ауысса да, ол афиналық қоғамда архонт эпоним мен полемархтармен қатар жоғары мәртебелі лауазымды сақтап қалды. Архонт базилеус діни обрядтарды ұйымдастыруды қадағалаумен және кісі өлтіру істеріне төрағалық етумен жүктелді. Архонт базилеус қала-мемлекеттің бас діни қызметкері болды. Дәстүр бойынша, бастапқыда архонт базилеус әр он жыл сайын афиналық аристократиядан сайланды. Бірақ 683 жылдан кейін бұл лауазым бір жылға ғана тағайындалды, ал Солон реформаларынан кейін ол Еупатридтардан (аристократиялық отбасылардан) гөрі ең бай афинялықтардан, Пентакозиомедимнойлардан (Πεντακοσιομέδιμνοι), "500 бушельдіктерден" сайланды. 487 жылдан кейін архонттар жеребе арқылы тағайындалатын болды. Архонт базилеустің әйелі, базилинна, Афинадағы Буколеондағы фестиваль кезінде Дионис құдайына үйленуі және оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін оған жақын болуы керек деп есептеледі. Бұл қалай орындалғаны белгісіз. Дегенмен, бұл Плутарх пен Солонның айтуынша, әйел үшін маңызды рөл болды, әйтпесе ол үйде отырып, маңызсыз болар еді. Ежелгі Грецияда әйелдер діни қызметкерлер ретінде қызмет етіп, Дельфидегідей болжамдарды жеткізген.