Кіріспе

Жарнамалық бағаналар немесе Моррис бағаналары (Litfaßsäule) – жарнама және басқа да мақсаттар үшін қолданылатын, ерекше стильді сыртқы жаяу жол құрылыстары. Олар Германияның, оның ішінде астанасы Берлиннің барлық жерінде кең таралған, алғашқы 100 бағанасы 1855 жылы орнатылған. Жарнамалық бағаналарды 1854 жылы неміс баспагері Эрнст Литфасс ойлап тапқан. Сондықтан олар Litfaßsäulen (Литфасс бағаналары) деп аталады. Францияда бұл бағаналар 1868 жылы жарнамалық концессияны алған Габриэль Моррис баспагерінің құрметіне «Морис бағаналары» деп аталады. Олар бастапқыда «La Société Fermière des Colonnes Morris» компаниясымен салынған. Бүгінде оларды негізінен 1986 жылы бұл компанияны сатып алған JCDecaux компаниясы салып, күтіп ұстайды.

Даму

Жарнамалық бағаналар идеясы кең таралған жарнама мен граффитиге қарсы күресу мақсатында туды. Эрнст Литфасс қаланың түкпіл-түкпіліне бағаналар орнатуды ұсынды. Адамдар өз жарнамаларын осы бағаналарға орналастыра алатын болды. 1854 жылдың 5 желтоқсанында, жылдар бойы созылған келісімдерден кейін, Берлин полициясының бастығы Карл Людвиг фон Хинкельдей Литфасс ұсынған "Аннонсиер Сюлен" бағаналарын құрылысқа рұқсат берді. Литфасс 1865 жылға дейін осы бағаналарды салуға эксклюзивті құқыққа ие болды.

Мақсаттары

Жарнамалық бағаналар көбінесе плакаттар түрінде, негізінен театр, кино, түнгі клубтар мен концерттер туралы хабарламаларды көрсету үшін қолданылады. Кейбіреулері мотормен жабдықталған және өте баяу айналады, ал енді біреулерінде санэпидбөлмелер немесе телефон кабиналары орналасқан. 2017 жылы Парижде ластануға қарсы Morris бағаналары сынақтан өтті; олар ауадан зиянды бөлшектерді сүзіп, көмірқышқыл газының ластануын азайтуға арналған материалдарды қамтиды. 2006 жылдың басында Парижде 790 Морис бағанасы болды, олардың екі жүзден астамы алынып тасталды.

Мәдени сілтемелер

"Үшінші адам" фильмінде Гарри Лайм (Орсон Уэллс сомдаған) осы бағаналардың бірін Вена қаласының астындағы кәріз жүйесіне қашу жолы ретінде пайдаланады. "Gremlins 2" фильмінде Билли Пелтцер (Зак Галлиган сомдаған) және Дэниел Клемп (Джон Гловер сомдаған) осы бағаналардың біреуін гремлиндерге толы Клемп ғимаратынан қашу үшін қолданады. "Қара киімдегілер II" фильмінде К агенті (Томми Ли Джонс сомдаған) және Ж агенті (Уилл Смит сомдаған) шетелдіктерге толы МиБ штаб-пәтерінен қашу үшін бағананы пайдаланады. 2020 жылдың 1 шілдесінде Google "Litfaßsäule" жарнамалық бағанасын Doodle арқылы тойлады.