Кіріспе
Канадалық қашықтыққа жүгіруші Эд Уитлок (6 наурыз 1931 жыл - 13 наурыз 2017 жыл) – Англияда туған канадалық қашықтыққа жүгіруші, және 2003 жылы 2:59:10 уақытында үш сағаттан кем уақытта марафонды аяқтаған 70 жастан асқан алғашқы адам. Өспірім шағында жүгіріп, содан кейін қырық жасында қайтадан спортпен айналысқан Уитлок 2000 жылы 69 жасында 2:52:47 уақытында марафонды үш сағаттан кем уақытта аяқтаған ең үлкен жастағы адам атанды. Кейін ол бұл көрсеткішті жақсартып, 74 жасында 2:58:40 уақыт көрсетті. 73 жасында ол 70-74 жас аралығындағы марафонда 2:54:48 уақытпен жүгіріп, 70 жасқа толғаннан кейін ең жылдам уақытын орнатты. The New York Times газетінде жарияланған мақалаға сәйкес, жас есебімен қарағанда, бұл уақыт 20 жасар адамның 2:03:57 көрсеткісімен тең келер еді, және 2010 жылы бұл марафондағы ең жылдам уақыт болар еді. Жас бойынша есептелген кестелер туралы толық ақпарат алу үшін, мастерлер жеңіл атлетикасы туралы қараңыз. Өлген кезде Уитлок 70 жастан асқандардың арасында үш сағаттан кем уақытта марафонды аяқтаған жалғыз адам ретінде танымал болды, бірақ кейін Джин Дайкс және Джо Шонбродт та бірнеше рет осы көрсеткішті қайталады. 85 жасында ол 2016 жылғы қазан айында Торонто су жағалауы марафонында 3 сағат 56 минут 34 секунд көрсетіп, төрт сағаттан кем уақытта марафонды аяқтаған ең үлкен жастағы адам атанды.
Ed Whitlock (March 6, 1931 – March 13, 2017) was an English born Canadian long distance runner, and the first person over 70 years old to run a marathon in less than three hours, with a time of 2:59:10 in 2003. Whitlock, who ran as a teenager and took up the sport again in his forties, first became the oldest person to run a marathon in less than three hours in 2000, at the age of 69, with a time of 2:52:47. He later extended this record, running a time of 2:58:40 at the age of 74. At 73, he set a world record in the marathon for men 70 to 74, running a 2:54:48, his fastest time after turning 70. According to an article in The New York Times, if age graded, this time would be equivalent to a 20 year old running 2:03:57 and which would have been the fastest marathon ever run in 2010. For an explanation of age graded tables, see masters athletics. At the time of his death, Whitlock was known to be the only person over 70 to run a marathon in less than three hours, although Gene Dykes has subsequently done so several times, as has Jo Schoonbroodt. At age 85, he became the oldest person to run a marathon in less than four hours at 3 hours, 56 minutes 34 seconds at the Toronto Waterfront Marathon in October 2016.
Ерте өмір
Уитлок Англияның Лондон қаласының маңында дүниеге келді, бірақ бітірген соң инженерлік мансапты қуып, Канадаға көшіп кетті. Ол Royal School of Mines, Imperial College (Англия) бітірген. Кейіннен ол Онтарио провинциясының Милтон қаласында тұрды. Англиядағы мектепте және университете оқыған кезінде ол белсенді жасөспірім жүгіруші болды, көбінесе кросс-кантриде, сондай-ақ трек пен жол эстафеталарында да жақсы нәтижелер көрсетті. Ол 1948 және 1949 жылдары қатарынан Ranelagh Harriers және South London Harriers мектептері аралық кросс-кантри жарыстарында жеңіске жетті. Ол Лондон университетінің кросс-кантри және 3 мильге жүгіру чемпионатында жеңімпаз атанды. Канадаға келгеннен кейін жүгіруді тоқтатты.
Жүгіруге қайта оралу
Уитлок 41 жасқа дейін жүгіруді қайтадан бастамады, орта қашықтыққа жүгіруге ден қойды. Бірнеше жылдан кейін 800 метрде 1:59.9, 1500 метрде 4:02.5 нәтижесімен үздік уақыт көрсетті. Ол марафонға кездейсоқ қатыса бастады, себебі мектепте жүгіріп жүрген кіші ұлы бір жылдан астам күнделікті жүгіріп, марафонға қатысуға бекінген еді. Ол кезде ұлының жасы 14-те болған. Уитлок оны ынталандыруға тырысты, бірақ соңында өзі де осы жарысқа қатысуға мәжбүр болды. Марафонға ерекше назар қоймағанмен, 48 жасында 2:31:23 уақыт көрсетті. Алпыс жастан кейін зейнетке шыққан соң, ол жол жүгірісіне көңіл бөлді, ал кейіннен 70 жастан асқан алғашқы адам ретінде марафонды үш сағаттан кем уақытта аяқтауды мақсат етті. 70 жасында алғашқы әрекеттен кейін жарақат салдарынан 72 жасқа дейін тағы бір әрекетке мүмкіндік болмады. 2003 жылы ол марафонды 2:59:10 уақытта аяқтады. Келесі жылы нәтижені 2:54:49-ға дейін жақсартты, ал 2005 жылы 74 жасында 2:58:40 уақытпен марафонды үш сағаттан кем уақытта аяқтаған ең қарт адам атанды. 2006 жылы Торонто жағалау марафонында 75-79 жас тобында 3:08:35 уақытпен әлемдік рекорд орнатты, ал 2007 жылдың 15 сәуірінде Роттердам марафонында бұл көрсеткішті 3:04:54-ке дейін төмендетті. Бұл марафон жоғары температураға байланысты үш жарым сағаттан кейін тоқтатылды. 2010 жылдың 26 қыркүйегінде Уитлок Торонто жағалау жарты марафонын 1:34:23.4 уақытта аяқтады. 80 жасқа толғаннан кейін 2011 жылдың 10 сәуірінде Роттердам марафонында өзінің жас санатындағы марафондық әлемдік рекордын 15 минутқа жақсарып, 3:25:43 уақыт көрсетті. Ол 2011 жылдың 16 қазанында Торонто жағалау марафонында жас санатындағы әлемдік рекордын 3:15:54-ке дейін төмендетіп, одан әрі жақсартты. 81 жасында 2012 жылдың 16 қыркүйегінде, 1 нөмірлі жейдемен, Уитлок өз туған қаласындағы жаңадан ашылған Милтон жарты марафонында 1:38:59 уақытпен Канада және ресми емес әлемдік жарты марафон рекордын жаңартты. 2013 жылы ол осы трассада 1:38:11 уақытпен рекордты жаңартты. Уитлок тректе де жарысты, онда 2012 жылы ол 1500 метрден 10000 метрге дейінгі арақашықтықта және 65+, 70+, 75+, 80+ және 85+ жас топтарында 15 жастағы топтағы әлемдік рекордты, сондай-ақ 70+, 75+ және 80+ жас топтарының үш марафон рекордын иеленді. 2016 жылдың 16 қазанында 85 жастағы Уитлок Торонто марафонында 3:56:38 уақытпен аяқтады, жаңа әлемдік рекорд орнатты.
Марапаттар
2016 жылы Уитлок Милтон спорттық даңқ залының алғашқы құрамына енгізілді. Милтон қаласы 25-ші тас жолмен қиылысатын бір көшені Уитлоктың есімімен атады.
Өлім
2017 жылдың 13 наурызында Уитлок Торонтода 86 жасқа толып, бір апта өткен соң простата қатерлі ісігінен қайтыс болды.