Кіріспе

Канадалық фриланс ойын және фантастикалық әдебиет сыншысы Джеймс Дэвис Николл (18 наурыз 1961 жылы туған) – канадалық фриланс ойын және фантастикалық әдебиет сыншысы, бұрынғы күзетші және рөлдік ойын дүкенінің иесі, сонымен қатар Ғылыми фантастика кітап клубының алғашқы оқырманы ретінде жұмыс істейді. Usenet желісіндегі белгілі тұлға ретінде Николл ағылшын тіліне қатысты кеңінен цитаталанған афоризм жазуымен, сондай-ақ көптеген оқиғаларға ұшырағаны туралы әңгімелерімен танымал. Ол бұл оқиғаларын rec.arts.sf.written және rec.arts.sf.fandom топтарында жылдар бойы баяндап келген. Қазір ол Dreamwidth және Facebook-та блог жазады, ал Tor.com сайтында мерзімімен мақалалар жариялайды. 2014 жылы ол jamesdavisnicoll.com веб-сайтын ашты, ол ескі және жаңа туындылар туралы кітап шолуларына арналған. Кейіннен ол "Жас адамдар ескі фантастика оқиды" жобасын қосты, онда оның жас оқырмандар тобы 1980 жылға дейінгі ғылыми фантастика мен фэнтези әдебиетін оқып, Николл және оның әріптестері жас оқырмандардың пікірлерін жариялайды.

Өмірбаян

Николл 1961 жылдың 18 наурызында дүниеге келіп, Онтарионың ауылдық аймағында өскен. Usenet желісінде ол былай деп жазды: "[Жарылмай тұрып], мен төрт сыныптық, екі бөлмелі мектепке бардым, онда 1940 жылдарға арналған оқулықтар болған". Ол Уотерлоо Оксфорд округінің орта мектебінде білім алды, оны "өте ауылдық мектеп" деп сипаттап, онда "балама өмір салты" дегеніміз "Ескі тәртіптегі меннониттер емес" дегенді білдіретінін айтты.

SF жанрына әсері

Ғылыми фантастика кітап клубының бірінші оқырманы, Bookspan, Publishers Weekly және Romantic Times кітап сыншысы, сондай-ақ Джеймс Типтри, кіші сыйлығының қазылар алқасының мүшесі ретіндегі ықпалынан өзге, Николл көбінесе басқа жазушыларға идеялар мен түсініктер ұсынады, әсіресе Usenet арқылы. 2006 жылғы «Locus» сыйлығын «Missile Gap» повесі үшін жеңіп алған Чарльз Стросс оған алғыс айтып, Николлдың «бастапқы ең қызық сюжетті ойлап тапқанын, содан кейін маған осы идеяны алып, дамытуға рұқсат бергенін» жазды.

"Ағылшын тілінің тазалығы"

1990 жылы Usenet тобында, ағылшын тілінің жақтастары арасында, Николл ағылшын тілі туралы мынадай эпиграмма жазды:

Ағылшын тілінің тазалығын қорғаудың қиындығы – ағылшын тілі осындай тазалыққа ие емес, ол құмарлыққа берілген әйел сияқты. Біз жай ғана сөздерді қарызға алмаймыз; кейде ағылшын тілі басқа тілдерді қуалап, оларды есінен шығарып, жаңа сөздерді іздеп қалталарын қарастырады. (Бастапқы хабарламаның жалғасы «riffle» сөзінің «rifle» сөзінің қате жазылуы екенін мойындады.) Бұл эпиграмма сондай-ақ, риторика және коммуникация дизайны профессоры Рэнди Харристің кітаптарында авторлық құқығы көрсетіліп келтірілген. Әуесқой тіл біліміне қызығушылар Джереми Смит, Ричард Ледерер, қытай газеті Ming Pao және Ану Гарг та Николлдың цитатына сілтеме жасады. Интернетте бұл цитатаны сілтеме еткен кәсіби тіл білімі мамандарының арасында Пенсильвания университетінің лингвистика профессоры және Language Log авторы Марк Либерман; Райс университетінің лингвистика доценті Сюзанна Кеммер, ол цитатаға қатысты зерттеулерін LINGUIST электрондық пошта тізімінде жариялады; және Екінші тілді меңгеру бойынша PhD студенті Ронг Лю бар. Бұл цитатаны журналист Суу Чарман және журналист Вейл Уайт сияқты кәсіби филологтар да пайдаланған.

"Николл оқиғалары"

Николл өзіне болған бірнеше өмірге және/немесе денсаулыққа қауіп төндіретін оқиғаларды айтады, оларды ол әртүрлі ғылыми-фантастикалық фандомға қатысты жаңалықтар топтарында көп рет баяндаған. Осы оқиғалар жылдар бойы Кэлли Соукуптың "Николл оқиғалары" тізіміне жиналды. Николлдың оқиғалар жинағынан, сондай-ақ ол есігіне келген кез келген қаңғыбас мысықты күтуге бейімділігінен шабыттанған фантастика авторы Джо Уолтон 2002 жылы оған өлең арнады.

"Бейне жегіш"

Әлеуметтік желідегі жазба. Тарих. Егер «ми жегіш» деген тіркесті Николл ойлап тапқан болса, онда Пауль Андерсон және Джеймс П. Хоган сияқты жазушыларды «жеп» қоюы мүмкін. Николл, Хоганның Иммануэль Великовскийдің катастрофизм тұжырымына сенгендігін және СПИДтің себебін ВИЧ емес, дәрі-дәрмек қолданумен байланыстырған гипотезасын қолдауы салдарынан «ми жегіштің» оған әсер еткенін айтады (СПИДті жоққа шығаруға қатысты). Бұл терминді басқа Usenet пайдаланушылары, сондай-ақ Интернеттегі басқа да жерлерде қолданысқа енгізді, ал Usenet-те осы терминді қолдану сынға түсті.

Николл-Дайсон лазері

Николл Николл-Дайсон лазерлік тұжырымдамасын ұсынды, онда Дайсон үйірмесінің спутниктері планета мөлшеріндегі нысанаға миллиондаған жарық жылы қашықтықта энергиясын жеткізе алатын фазалық массивті лазерлік сәуле шығарушы ретінде әрекет етеді. Е. Э. Смит алғаш рет «Линзаман» сериясында күн энергиясын қару ретінде шоғырландыру идеясын қолданды, онда Галактикалық патруль күн сәулесін (Екінші сатыдағы линзаманда) жасады; алайда, оның тұжырымдамасы Николл-Дайсон лазерінің толық егжей-тегжейіне дейін жеткен жоқ. 2012 жылы Кори Докторов мен Чарльз Стросс жазған «Нердтердің құдайына көтерілуі» романында Николл-Дайсон лазерлік тұжырымдамасы Галактикалық Федерацияның Жерді жоюмен қорқыту құралы ретінде қолданылады.

Ғылыми-фантастикалық Лысенколық

Ғылыми-фантастика тақырыбындағы талқылауда, Николл "SFnal Lysenkoist Tendency" деп атаған құбылысты анықтады, яғни "нақты, тексерілген ғылым ғылыми-фантастикалық әңгімедегі кейбір мәліметтерге қайшы келгенде, ғылымға шабуыл жасау". Ол бұл ойды онлайн ғылыми-фантастика және фэнтези журналы Tor.com-да жариялаған мақаласында одан әрі дамытты.