Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Hajdúszoboszló – Венгрияның Hajdú Bihar қаулына кіретін қала, қаулы орталығы Дебреценнің оңтүстік-батысында орналасқан. Бұл Hajdú Bihar қаулының үшінші ірі қаласы.
Hajdúszoboszló is a town in Hajdú Bihar county, Hungary, southwest of county seat Debrecen. It is the third largest town in Hajdú Bihar county.
Этимология
Атау славян тіліндегі Собеслав жеке есімінен шыққан (мысалы, Собеслав, Собеславице, Себеславце қараңыз).
The name comes from a Slavic personal name Soběslav (see e. g. Soběslav, Soběslavice, Sebeslavce).
Орналасқан жері
Қала Ұлы Венгрия жазығының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Қала маңында үш аймақ түйіседі: солтүстік-солтүстік-шығыста Хаджухат жотасы, солтүстік-солтүстік-батыста Хортобағы ұлттық паркі (Пушта), ал оңтүстікте Ұлы Сарет және Беретто аймағы. Собошло теңіз деңгейінен шамалы биіктікте жатыр және Хортобағыға қарай сәл еңіске түседі. Бұл – "жер мен аспан кездесетін" ландшафт, бірақ тіпті романтикалық тауларға дағдыланған саяхатшылар үшін де монотонды жазық емес, себебі Тиса өзенінің салалары, қамыстың шағын алқаптары, мыңдаған жабайы құстар мен тартымды тоғайлар осы жерді әдемілейді. Айналасы – атақты Пушта, "даңқты жазық".
The town is located in the northeastern part of the Great Hungarian Plain. Three regions meet near the town: the Hajdúhát ridge to the north north east, the Hortobágy National Park (Puszta) to the north north west, and the Great Sárrét and Berettyó region to the south. Szoboszló lies at an altitude of scarcely above sea level and slopes slightly towards Hortobágy. This is a landscape "where earth and sky meet", but not a monotonous plain, even for travellers accustomed to romantic mountains, since here and there the landscape is enlivened by the backwaters of the Tisza River with patches of reed, thousands of wild fowl, and inviting groves. The surroundings are the renowned puszta, the "glorious plain".
Тарих
Тарихи деректер мен археологиялық қазбалар бойынша, Ұлы даланың бұл бөлігі Ұлы көш-қон дәуірінен бері қоныстанған. Табиғи ресурстардың молдығы мен сауда жолдарының тоғысқан жері болғандықтан, ғұндар, вандалдар, гепидтер, готтар және авалар бұл аймақта жиі алмасып тұрған. Арпад әулеті билікке келген кезде бұл жерлерде халық тығыз қоныстанған. Собосло туралы алғашқы жазбаша мәлімет 1075 жылға дейін барады, сол жылы король Геза I Собослоның патшалық салықтарының жартысын Гарамсентбендекте салынатын жаңа аббаттыққа сыйлаған. 1606 жылдың 2 қыркүйегінде Трансильвания князі Иштван Бочкай Қырым татарлары бұрын қиратқан Собосло аумағында 700 хайду (гейдук) атты әскеріне шағын жерлер берген. Осыдан бастап, «Хайду» префиксі елді мекеннің бұрынғы славян атына қосылды, бірақ «Хайдусобосло» атауы 19 ғасырда ғана кеңінен таралды. Қала Хадду округының шағын ауыл шаруашылығы және мал өсіру қалаларының дәстүрлі, еңбекке толы өмірін 20 ғасырдың басына дейін жалғастырды. 1925 жылдың 26 қазанында мұнай мен газды іздеу кезінде ыстық су көзінің табылуымен жаңа өрлеу басталды. Табиғи йодқа боялған емдік су қаланың курортқа айналуына себеп болды, ал газ кені табылып соң да ауыл шаруашылығы маңызды рөлін сақтап қалды.
From historical data and archaeological finds, this part of the Great Plain was inhabited as far back as the Great Migrations. Because of the natural resources and the convergence of trade routes, Huns, Vandals, Gepids, Goths, and Avars frequently alternated with one another in this area. Early in the reign of the Árpád Dynasty, the area was inhabited by populous communities. The first written mention of Szoboszló dates back to 1075, when King Géza I donated half of Szoboszló's royal duty taxes to the new abbacy to be established at Garamszentbenedek. With an ornate deed of gift dated 2 September 1606, István Bocskai, Prince of Transylvania, provided smallholdings for 700 Hajdú (Heyduck) cavalrymen at the site of Szoboszló, which had been destroyed by the Crimean Tartars. Henceforth the prefix Hajdú was attached to the settlement's previous Slavonic name, though the compound form Hajdúszoboszló only became widespread in the 19th century. The town led the customary, toilsome life of the small agricultural, stock breeding towns of Hajdú County until well into the 20th century. An upswing began on 26 October 1925 with the discovery of the thermal spring in the course of drilling for oil and gas. The medicinal water, tinged with natural iodine, led to the town's development into a resort spa, while agriculture retained its significant role even after the discovery of the gas field.