Кіріспе
Мартиниторен (; Мартини немесе Сент-Мартин мұнарасы) – Нидерландтың Гронинген қаласындағы ең биік шіркеу мұнарасы және Мартиникерк шіркеуінің қоңырау мұнарасы. Мұнара Гроте Маркт (Басты базар алаңының) солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. Онда 260 сатыдан тұратын кірпіш спиральды баспалдақ бар, ал мұнара ішінде 62 қоңырау орналасқан. Мұнара Гронингеннің негізгі туристік тартымдарының бірі болып табылады және қала мен айналасының көрінісін ұсынады. Мұнараның кіреберісінің үстінде үш сурет бейнеленген: соқыр ақын Бернлеф, Әулие Мартин және Рудольф Агрикола. Бұл үш тұлғаның барлығы Гронинген тарихымен байланысты. Мұнара шамамен 0,6 метрге еңкейген. Көрсетілген мәліметтерге сәйкес, мұнараның негізі үш метрге ғана жетеді. Гронинген тұрғындары мұнараны "d'Olle Grieze" деп атайды, бұл жергілікті диалектте "ескі сұр" деген мағынаны білдіреді.
The Martinitoren (; Martini or St. Martin's Tower) is the tallest church steeple in the city of Groningen, Netherlands, and the bell tower of the Martinikerk. The tower is located at the north eastern corner of the Grote Markt (Main Market Square). It contains a brick spiral staircase consisting of 260 steps, and the carillon within the tower contains 62 bells. The tower is one of the main tourist attractions of Groningen and offers a view over the city and surrounding area. The front of the tower shows three pictures above the entrance: the blind poet Bernlef, Saint Martinus and Rudolf Agricola. All three men are linked to the history of Groningen. The tower is tilting about 0.6 m. According to reports, the tower has a foundation of only three metres deep. The citizens of Groningen call their tower d'Olle Grieze, meaning the old grey one in the local dialect.
Тарих
Қазіргі Мартиниторен тұрған жерде бұрын екі рет мұнара болған. Біріншісі 13 ғасырда салынды; оның биіктігі шамамен 30 метр, ал стилі – романдық. Бұл мұнараны найзағай құлатты. 15 ғасырда тағы бір мұнара салынды, оның биіктігі шамамен 45 метр болды, бірақ оны да дауыл кезінде найзағай зақымдады. Үшінші және қазіргі мұнараның құрылысы негізінен 1469 және 1482 жылдар аралығында Бентхаймер құмтасынан жүргізілді. Мұнараның биік бөлігі 16 ғасырдың ортасына дейін аяқталмады. Бұл мұнараның алғашқы биіктігі шамамен 102 метрді құрады. Оның архитектурасына Утрехт қаласының Дом мұнарасының әсері тиді. 1577 жылы испан және валлондық әскерлер кеткен соң үшінші галереяда тойлық от жағу мұнараның ішінара құлауына әкеп соқты. Дегенмен, қалған бөлігі 69 метр биіктікте сақталды. 17 ғасырда мұнара қазіргі 97 метр биіктігіне дейін жөнделді. Кейін мұнара бірнеше рет табиғи апаттар мен соғыстардан зардап шекті. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда Канада әскерлері Гронингенді азат еткен кезде болған қызу шайқаста қоңыраулардың біріне оқ тиді, осының салдарынан оқ тесігі пайда болды.