Кіріспе

Шлезвиг қаласындағы собор, Германия

Шлезвиг соборы (Schleswiger Dom, Slesvig Domkirke) ресми түрде Шлезвигтегі Әулие Петр соборы (St. Petri Dom zu Schleswig) деп аталады, бұл Шлезвиг қаласының басты шіркеуі және 1624 жылы діни округ таратылғанға дейін Шлезвиг епископының соборы болды. Қазір ол Солтүстік Эльбия евангелистік-лютерандық шіркеуіне қарасты, Шлезвиг және Холштейн лютерандық епископтығының орталығы және Шлезвиг-Холштейннің ең маңызды сәулеттік ескерткіштерінің бірі саналады.

Алдыңғылар

850 жылы Хайтабуда (Хедби) миссионерлік шіркеу құрылды. 947 және 949 жылдар аралығында Отто I Кимбрия түбегінде үш дін аймағын құрды: Рибе, Шлезвиг және 948 жылы Орхус. 947 жылы Шлезвиг дін аймағы құрылғаннан кейін, Шлезвигте алғашқы кафедралық собор салынды. Бүгінде осы собордың мөлшері мен орналасқан жері белгісіз.

Құрылыс

1134 жылы жаңа романдық стильдегі базиликаның құрылысы басталды. Жұмыс 1200 жылға дейін аяқталмады, себебі бүгінге дейін көрініп тұрған қосымша кеме салынды. Құрылыс материалдарына гранит, Рейннен алынған туф және кірпіш кірді. 1134 жылы Дания королі Нильстің бассыз денесі жергілікті балықшылардың торларымен Шлейден шығарылғаннан кейін Санкт-Петер соборында жатқызылды. Мәйітті қараған монахтар ерекше дауыстар естіп, король Нильстің рухы шіркеуде серуендеп жүр деп ойлады. Осыдан кейін корольдің денесі Готторпқа апалып, батпақты қабірға жерленді. Нильстің денесін осы жерде ұстап тұру үшін кеудесіне қазық қағылды. Аңыз бойынша, король Нильс әлі де соборды мазалап, Шлезвигтің сортаңдарын және орманды иттерімен аң аулайды. Дания королі Фредерик I соборда жерленген. 1275 жылы екі мұнара мен базиликаның бір бөлігі құлағаннан кейін, жоғары готикалық залдық хор 1300 жылға қарай салынды және аяқталды. Кейінгі готикалық залдық шіркеу 1200 жылдан 1408 жылға дейін салынды және 16 ғасырда толыққанды аяқталды. Собор 1894 жылы соңғы сыртқы түрін алды. 1879 жылы Шлезвиг провинциялық астанаға айналды, ал 1888 жылы Пруссия королі Вильгельм II-нің өтініші бойынша готикалық стильдегі батыс мұнарасының құрылысы басталды. Ол 1894 жылы аяқталды және 112 метрлік биіктігімен собордың пропорцияларына сәл сәйкес келмеді. Мұнарадағы 65 метрлік биіктікте Шлезвиг қаласының, Шлейдің және Холм балықшы ауылының әдемі көрінісін тамашалауға болады. 2006 жылдан бастап, собордан басталатын арнайы экскурсиямен платформаның үстіндегі қоңырауларды көруге болады. Оңтүстік хордағы шамамен 1300 жылға жатқан готикалық патшалардың құрбандығымен қатар, Герт Клинге (1480) жасаған жоғары хордағы қоладан жасалған крещение тағы және Кристофордың төрт метрлік ағаштан ойылған мүсінімен бірге собордың ең бағалы мүліктің бірі – атақты Бордесхолм құрбандығы болып табылады.

Петри порталы

Соборға 1180 жылы салынған романдық Петри порталы арқылы кіруге болады. Порталдың құрылысында гранит, Сконеден алынған қызыл құмтас, Готландтан әкелінген әк тас және Рейн аймағынан келген туф сияқты әртүрлі материалдар қолданылған. Тимпанға Мәсіхтің евангелистер мен әулиелер арасында бейнеленген суреті салынған. Кілті ұстап тұрғаны, болжам бойынша, Петір, ал христиандық миссияны тапсырған кітабы бар екіншісі – Пауыл. Порталдың қасында тозығы жеткен арыстанның мүсіні орналасқан; тағы біреуін сакристияның сыртқы қабырғасында табуға болады.

Сакратория

1480 жылы салынған сакристия бастапқыда собордың сакристиясы және конференц-залы ретінде қызмет еткен (Domkapitel; собордың күнделікті діни жұмысын атқаратын, приходтық шіркеу кеңесіне ұқсас ұйым), ал 1567 жылдан бастап собор мектебінің сынып бөлмесі болды. Реформациядан кейін ол Голштейн-Готторп герцогтарының қабірі ретінде Фюрстенгруфтқа (княздардың қабірі) айналдырылды.

Жоғары хор

13 ғасырдың соңында епископ Бертольд Жоғарғы хорды кеңейтуді ұйымдастырды. Сондай-ақ, Жариялану, Марияның тәж киюі, Әулие Екатерина, Әулие Филипп, Әулие Петр, Деесис және періштелерді бейнелейтін фрескалар қосылды. Хор қабырғаларын 16 ғасырдың басында Magister rusticus атты псевдониммен жұмыс істеген белгісіз суретші жасады.

Шваль

Кеме соборларының солтүстік жағындағы үш қанатты галерея 1310-1320 жылдары салынған, олар Шваль деп аталады. Атауының түбірі даниялық төменгі неміс диалектісінде жатыр және "суық дәліз" дегенді білдіреді. Ол негізінен шіркеуден шығып, содан қайта кіретін процессиялар үшін қолданылған. Мұнда шіркеу іргесінен қалпына келтірілген фрескаларды кездестіруге болады. Олар Мәсіхтің өмірін, сондай-ақ мифтік жандарды бейнелейді. Рождествоға дейінгі кезеңде галереяда шағын көркемсуреттер жәрмеңкесі өтеді.

Брюггеман құрбандық үстелі

1514-1521 жылдары Ханс Брюггеман жасаған емен ағашынан ойылған құрбандық алтарінің биіктігі 12,60 метр. Ол Мәсіхтің тұтқындалуынан бастап Көкке көтерілуіне дейінгі (Альбрехт Дюрердің "Ұсақ құмарлық" картинасының үлгісімен жасалған) библиялық оқиғаларды бейнелейді. Орталық бөлігінде Исаның айқышқа ілінуі және тозаққа түсуі ірі ойылған бейнелер арқылы ерекше атап көрсетілген. Алтарь қанаттарында Көкке көтерілу және Пентикост (Елуінші күн) оқиғалары суреттелген. Орталық бөліктің жанында Адам мен Хауа бейнеленген. Алтарьдың үстінде Иса Мәсіх пантократор ретінде бейнеленген. Алғашында бұл алтарь Бордесхольмдағы Августиндік Хорхерренкирхе (коллегиат шіркеуі) үшін жасалған. Монастырь таратылғаннан кейін, Гольштейн-Готторп герцогы Кристиан Альбрехт 1666 жылы алтарьды Шлезвиг соборында орнатуды ұйымдастырды. 19 ғасырдың соңында жас Эмиль Нольде Фленсбургте алтарьды қалпына келтіруге көмектесті.

Фридрих I-нің кенотафы

Солтүстік хордың кемесінде Дания және Норвегия королі, Шлезвиг және Холштейн герцогы Фредерик I-нің әсем ренессанс кенотафы табылады. 1552 жылы хор үшін жасалып, сол жерге орнатылған бұл қабір тасы 1901 жылы қазіргі орнына көшірілді. Ол «Солтүстік Еуропадағы голланд ренессанс өнерінің шедеврлерінің бірі» (Мариан Мелинг) деп аталды. Оның авторы – фламанд мүсіншісі Корнелис Флорис де Вриендт. Көбінесе жеті ізгілікпен бейнеленетін саркофагтың орнына, бұл саркофаг (бос) тек алты ізгілікпен тұр.

Көк Мадонна

Юрген Овенс (1623–1678) 1669 жылы бастапқыда Иоганнмен бірге «Қасиетті отбасы» деп аталған «Көк Мадонна» картинасын жазды. Ол солтүстік бөлімдегі тіреуде орналасқан. Барокко стиліндегі бұл картинаға Энтони ван Дайктің әсері анық көрінеді. 1623 жылы Тённинг қаласында дүниеге келген Юрген Овенс Рембрандттың шәкірті және Гольштейн-Готторп герцогтарының сарай суретшісі болды. «Көк Мадонна» – оның ең әйгілі туындысы. 1691 жылғы автопортретін Тённингтегі Лаврентий шіркеуінде табуға болады. Овенс жасаған басқа да жұмыстарды Готторф сарайындағы Шлезвиг-Гольштейн мемлекеттік мұражайында көруге болады.

Орталық мұнара

Орталық мұнара 1888 және 1894 жылдар аралығында Фридрих Адлер кірпіштен салынған. Биіктігі 112 метр болатын бұл мұнара Любек қаласындағы Мариенкирхе шіркеуінен кейін Шлезвиг-Гольштейндегі екінші ең биік шіркеу шпилі болып табылады. 1950 жылдардың басында мұнара жайқалғандықтан, 1953 жылдан 1956 жылға дейін қайта жаңартылды.