Кіріспе

Францияның Кан қаласындағы Бенедиктиндер аббаттығы

Сент-Этьен аббаттығы, сондай-ақ "Ерлер аббаттығы" (Abbaye aux Hommes) деп белгілі, "Әйелдер аббаттығынан" (Abbaye aux Dames) өзгешелеп, Нормандиядағы Францияның Кан қаласындағы бұрынғы Бенедиктиндер монастыры және Әулие Стефанға арналған. Ол 1063 жылы Жеңімпаз Вильгельм құрылысын бастады және Нормандиядағы ең маңызды романдық құрылыстардың бірі болып саналады.

Негізін қалау

Каен қаласының батысында Сент-Этьен аббаттығы мен шығысында Сент-Тринити (Аббая-окс-Дам) аббаттығының бірдей кезеңде салынуы жаңа герцогтық астананың дамуын күшейту мақсатымен жасалды және Нормандия герцогы Вильгельмнің (кейін Англия королі Вильгельм I) мен Папа Лев IX-тың келісу процесінің нәтижесі болуы мүмкін. 1049 жылдан кейін Левтың тыйым салғандарына қарамастан, Вильгельм Фландриялық Матильдаға, өз туысынан үйленгенде Папамен келіспеушілікке ұшырады. Бек аббаттығының приоры, Павиялық Ланфранк, бастапқыда осы некеге алаңдаған болатын, Вильгельмнің атынан Папаның кешірімін алу үшін әрекет етті. Бұл табысты қызметі үшін Ланфранк Сент-Этьеннің аббаты болып тағайындалды және 1070 жылы Кентербериге тағайындалғанға дейін осы лауазымды сақтап қалды. Салтанатты ашылу 1077 жылы өтті. Вильгельмнің әйелі Матильда 1083 жылы қайтыс болып, Аббая-окс-Дамда жерленді. 1087 жылы Руанда қайтыс болғаннан кейін король Вильгельмнің денесі оның өсиетімен Каенге Сент-Этьенге жерлену үшін жеткізілді. Нормандияның епископтары мен аббаттары, сондай-ақ оның ұлы Генрих қатысқан жерлеу рәсімінде Каен қаласының бір тұрғыны, оның отбасы шіркеу салынған жерді заңсыз тартып алғанын мәлімдеді. Жедел кеңесулерден кейін бұл айыптаманың шындығы расталды және ол адамға өтемақы төленді. Бірақ мәйітті қабірге түсіргенде тағы бір жағдай орын алды. Мәйіт қабірге сыймайтын, сондықтан оны қабірге күштеп тығыстырғанда, ол жарылып, шіркеуге жағымсыз иіс тарады. 1087 жылдан бері Вильгельмнің қабірі бірнеше рет бұзылды, алғаш рет 1522 жылы Папаның бұйрығымен қабір ашылды. Денесі сол кезде қабірге қайта қойылды. 1562 жылы Францияның дін соғыстары кезінде қабір қайтадан ашылып, Аббая-окс-Дамдағы Матильданың қара мәрмәрден жасалған түпкілікті қабір тасы қиратылды. Вильгельмнің сүйектері, бір жамбас сүйегінен басқа, шашырап жоғалып кетті. Бұл жалғыз қалдық 1642 жылы жаңа белгімен қайта жерленді, ол 100 жылдан кейін әсем ескерткішпен ауыстырылды. Бұл қабір Франция төңкерісі кезінде тағы да қиратылды, бірақ ақырында 19 ғасырдың басындағы ақ мәрмәрден жасалған қазіргі кітапшамен алмастырылды.

Сәулет

Аббатхана Каен тасымен салынуы тиіс еді, құрылыс 1066 жылы басталды. XI ғасырдағы көптеген онжылдықтар бойы Сент-Этьен мен оның туыс ғимараты Сент-Тринити арасында өзара пайдалы бәсекелестік болды. Батыс фасады 11 ғасырдың соңында салынды. Шамамен 1120 жылы екі шіркеуге де қосылған маңызды жаңалық – Францияда алғаш рет қолданылған қабырғалы күмбез. Екі аббат шіркеуі готикалық стильдің алға басушылары саналады. 1166 жылы бастапқы роман стиліндегі апсида, гүл тәрізді терезелермен және аркалық тіреулермен толыққан ерте готикалық шеветке алмастырылды. 13 ғасырда тоғыз мұнара мен шпильдер салынды. Ішкі күмбездерде де ұқсас даму байқалады, ол нефте ертедегі алты бөлікті күмбезбен (дөңгелек қабырғаларды пайдалана отырып) басталып, киелі орында төрт бөлікті күмбездерге (сүйір қабырғаларды пайдалана отырып) ауысады.

Кейінгі тарих

Дін соғыстарының салдарынан шіркеудің ортасындағы биік фонарь мұнарасы құлап, ешқашан қайта жаңартылмады. Бенедиктин аббаттығы Француз революциясы кезінде таратылып, аббат шіркеуі қалыңдық шіркеуге айналды. 1804 жылдан 1961 жылға дейін аббат ғимаратында беделді Мальгерб лицейі орналасқан. Нормандияға түскен кезде Каен тұрғындары шіркеуде паналады; шатырдың үстінде, бомбалаудан сақтану үшін, қанмен боялған матадан жасалған қызыл крест ілдірілді, ол мұнда аурухана екенін көрсетеді.