Кіріспе

Еуропалық консультативтік комиссияны (ЕКК) құру туралы келісім 1943 жылғы 30 қазанда Мәскеу конференциясында Ұлыбританияның сыртқы істер министрі Энтони Иден, АҚШ-тың сыртқы істер министрі Корделл Халл және Кеңес Одағының сыртқы істер министрі Вячеслав Молотов арасында жасалды және қарашада Тегеран конференциясында бекітілді. Нацистік Германия мен оның одақтастарының жеңілісі күтілуімен, бұл комиссия Еуропадағы соғыстан кейінгі саяси мәселелерді зерттеп, үш үкіметке ұсыныстар жасауға тиіс болды, оның ішінде еуропалық жау мемлекеттерінің капитуляциясы және оны іске асыру механизмі де қарастырылды. ЕКК өз жұмысын аяқтағаннан кейін 1945 жылғы тамызда Потсдам конференциясында таратылды.

1945 жыл

ЕАК жұмысы 1945 жылы Ялта конференциясында талқыланды, онда Франция АКК-ға орын алғандықтан маңызды түзету бекітілді, сондай-ақ Германиядағы болашақ оккупациялық аймақ Ұлыбритания мен АҚШ-қа бөлген жерлерден бөліп алынды. Бұған қоса, Франция Австрияның батысындағы болашақ оккупациялық аймақты алды. 1945 жылдың 5 маусымында Еуропалық консультативтік комиссия Германияны қысқа мерзімге толық бақылауға алды. Комиссия құрамына АҚШ-тан генерал Дуайт Эйзенхауэр, Ұлыбританиядан фельдмаршал сэр Бернард Монтгомери және Кеңес Одағынан маршал Георгий Жуков кірді. Комиссия Германия аумағын 1937 жылдың 31 желтоқсанындағы шекарасына дейін, Польша мен Кеңес Одағына өткен аумақтарды ескере отырып, белгіледі, Германияны американдық, британдық, француздық және кеңестік әскери басқару аймақтарына бөлді және Берлин қаласын төрт секторға бөліп берді. Комиссия Потсдам конференциясынан кейін таратылды, ал АКК Германиядағы жоғары билік деп саналды, бірақ іс жүзінде әр оккупациялық аймақты тиісті оккупациялық держава басқарды.

Салдары

ЕАК-тың ұсыныстары соғыстан кейінгі Еуропаның дамуына бағыт берді. Потсдам конференциясында Германия екі мемлекетке бөлінетіні айқын болмаса да, ЕАК-тың ұсыныстары әр оккупациялық державаға өз оккупациялық аймағын толық бақылауға мүмкіндік берді және Біріккен басқару комиссиясын (АКК) шешуші ықпалынан айырды. Нәтижедегі Суық соғыс Германияның бөлінуінде көрінді, себебі әр оккупациялық күш өзінің аймағын дербес дамыта алды. ЕАК оккупацияның ұзақтығы мен шарттарын нақты көрсетпеді, сондықтан әртүрлі аймақтарда оккупация тәжірибесі әртүрлі болды. Кеңес оккупациялаған аймақ соғыс жәбірлемелерінен пропорционалдық емес зардап шекті, ал Батыс аймағы Маршалл жоспары сияқты экономикалық ынталандырулардың артықшылықтарын пайдаланды. Заңды тұрғысынан алғанда, ЕАК Потсдам конференциясында Сыртқы істер министрлері кеңесі құрылғаннан кейін өкілеттіктерін жойды.