Кіріспе
Манхэттенвилл (сондай-ақ Батыс Харлем немесе Батыс Орталық Харлем) – Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы аудан. Солтүстігінде 135-ші көшемен, оңтүстігінде 122-ші және 125-ші көшелермен, батысында Гудзон өзенімен, шығысында Адам Клейтон Пауэлл-младший бульварымен және Сити колледж кампусымен шектеседі. 19-шы ғасыр бойы Манхэттенвилл кемежай маңында паромдық және күнделікті өзенмен жүргізілетін тасымалдармен қызығушылық тудырды. Бұл қаладан солтүстікке қарай созылған Гудзон өзені теміржолының алғашқы стансасы және күнделікті дилижанстар, омнибустар мен трамвай желілерінің торабы болды. Блумингдейл жолының жанында орналасқан қонақүйлер, ойын-сауық орындары мен почта бөлімі оны қаладан тыс демалысқа тарттымды бағытқа айналдырды, бірақ Гудзон өзеніне тікелей жақындығы құрылыс материалдары мен Жоғарғы Манхэттенге бағытталған басқа да жүктер үшін баға жетпес өнеркәсіптік кіреберіс болып табылды. Қала орналасқан аңғар үстінен салынған жол және теміржол виадуктарының құрылысымен Манхэттенвилл, өсіп келе жатқан қалаға сіңіріліп, маргиналды өнеркәсіптік аймаққа айналды. 2000-жылдардың басында бұл ауданда Колумбия университетінің кеңейтілуі жоспарланды, оның кампустары оңтүстікке қарай Морнингсайд Хайтс және солтүстікке қарай Вашингтон Хайтста орналасқан. Манхэттенвилл Манхэттен қауымдастығының 9-ауданының бөлігі болып табылады және оның негізгі почталық кодтары 10027 және 10031. Ауыл Блумингдейл жолы мен Манхэттен көшесінің қиылысында, қазіргі Бродвей және 125-ші көшеде өсті. Ауылдың алғашқы көшелерін Якоб Шиффелин және басқа да бай саудагерлер, көбінесе квакерлер салып, осы аймақта елдік орындарына ие болды. Қала Манхэттен көшесінің Гудзон өзенінен дамуының нәтижесінде гүлденді, оның ыңғайлы қолжетімділігі Харлем өзенінің оңтүстік-шығысындағы Харлемнің ежелгі ауылының өсуіне маңызды түрткіс болды. Шамамен бірдей ендікте орналасқан Харлем мен Манхэттенвилл 19-шы ғасырда Жоғарғы Манхэттендегі ең маңызды екі ауыл ретінде бірге дамыды. Манхэттенвилл Голланд отарлау кезеңінде Moertje David's Vly ("Ана Дэвидтің аңғары"; голланд тілінде Vly – аңғар немесе "олжа") деп, ал Англия отарлау кезеңінде Харлем шығанағы деп аталған аңғарда орналасқан. Америка революциялық соғысы кезінде аңғар Hollow Way деп те белгілі болды, онда генерал Джордж Вашингтонның басшылығымен Гарлем биіктіктеріндегі шайқас басталды. 1812 жылғы соғыс кезінде аңғардың оңтүстік беткейлері Манхэттенвилл өткелінің орны болды, оның қорғаныс құрылыстары мен бекіністері Форт Лайт пен Блокхаус No. 4-ті қамтыды, олар сәйкесінше Морнингсайд Гарднс және PS 36 орналасқан жерлерге айналды. Манхэттенвиллдің алғашқы халқы американдық патриоттар мен британдық лоялистердің әртүрлі және эклектикалық қоспасынан тұрды; кем дегенде бір көрнекті бұрынғы африкалық құл саудагері (бұл Майкл Хоганға сілтеме болуы мүмкін, оның әйелі Бомбейде туған ағылшын және үнді тегінен шыққан); құл иелері мен құл болған африкалық американдықтар; құлдыққа қарсы квакер белсенділері мен азат етілген қаралар; саудагерлер, кедей жұмысшылар және бай өнеркәсіпшілер. Көптеген адамдар, әсіресе 1823 жылы құрылған және 1831 жылы кабиналық жалдауды тоқтатқан алғашқы епископтық шіркеу Сент-Мария протестанттық епископтық шіркеуі мен 1827 жылы құрылған (кейін No. 43 мектеп) Манхэттенвилл еркін мектебі олардың бастапқы орналасқан жерлерінде болды. Манхэттенвиллдің ең танымал тұрғыны – өнеркәсіпші Даниэль Ф. Тиманн (1805–1899), D. F. Tiemann & Company Color Works компаниясының иесі, сонымен қатар 1858 жылдан 1859 жылға дейін Нью-Йорк қаласының мэрі болды. Бастапқыда 23-ші көше мен 4-ші авенюде орналасқан Тиманн зертханасы мен зауыты 1832 жылы Манхэттенвиллге көшірілді, себебі жаңа орналасқан жерде жер астындағы су көзі болды, ол қазіргі 560 Риверсайд Драйв орнында орналасқан.
Иммиграция және урбанизация
Эрик К. Вашингтонның айтуынша, "Манхэттенвиллдің құрылуымен бірге жаңа ауыл Блумингдейл жолы (қазіргі 125-ші көше) бойындағы маңызды қала маңындағы мекенге айналды. Манхэттенвилл түрлі көлік артерияларының тоғысқан жері ретінде табиғи түрде дамыды". XIX ғасырдың соңында Манхэттенвиллде тұрғын үйлер, шіркеулер, ауруханалар, мекемелер салу арқылы даму қарқыны өсті, бұл оны сыра бизнесі үшін тартымды орынға айналдырды. Кейіннен, 1850 жылы Хадсон өзені темір жолы ашылғаннан кейін, 19-шы ғасырдың ортасында халық құрамында елеулі өзгерістер болды, көбінесе католик ирландтар (1854 жылы Аян шіркеуін құрған) және немістер (1860 жылы Сент-Джозеф католик шіркеуін құрған) көптеп келді. Америка Азамат соғысынан кейін Гарлемде ерекшелене бастаған еврей иммигранттары біртіндеп Манхэттенвиллдің батыс бөліктеріне таралып, 1911 жылы "Chevra Talmud Torah Anshei Marovi" (сондай-ақ "Old Broadway Synagogue" деп белгілі) құрды. Манхэттенвиллдің танымал 19-шы ғасыр мекемелеріне қасиетті жүрек монастырының академиясы (кейін Манхэттенвилл колледжі деп аталды) және Манхэттен колледжі кірді. 1904 жылы "Interborough Rapid Transit Company" (IRT) жаңа Бродвей–Седьмая авеню желісінің ашылуы (қазір Нью-Йорк метросының бір бөлігі) Манхэттенвиллдің ауылдық шалғай елді мекеннен өсіп келе жатқан қаланың бір бөлігіне түбірінен өзгеруіне мүмкіндік берді, сонымен қатар жоғары жылдамдықты көлік қызметін қала орталығына ұсынды. 20-шы ғасырда кубалық, доминикандық және пуэрто-риколық иммигранттар бұл аймаққа қоныстанды. 1970 жылдарға қарай Манхэттенвиллдің оңтүстік бөлігі (шамамен 125-ші көшеге дейін) Колумбия және Барнард колледждерінің студенттерімен, қызметкерлерімен және оқытушыларымен толды, өйткені университет кеңейе берді. Батыс 125-ші көше 1990 жылдардың соңынан бері жалпы экономикалық өсімді бастан кешіруде. 125-ші көшеден төмендегі көптеген ғимараттар кооперативтік меншікке айналды, өйткені аймақта жаңару жалғасып, тұрғын үйге сұраныс артып келеді. Қоғаммен бірлесіп, қала 125-ші көше бойындағы даму жоспарын жасады, ол оның өнер және мәдениет орталығы ретіндегі күшті жақтарын нығайтуға және дамытуға бағытталған.
Университеттердің кеңейтілуі
Манхэттенвилл – Колумбия университетінің жоспарланған ірі кеңейтуі орналасқан жер. Университет 125-ші және 133-ші көшелер арасындағы, сондай-ақ Бродвей мен 12-ші даңғылдың арасындағы, Бродвейдің шығыс жағындағы 131-ден 134-ке дейінгі, тұрғын үй кешендерінің батысындағы бірнеше шаршы блоктарды сатып алды. Жоспарға сәйкес, бұл блоктардың физикалық құрылысы итальяндық сәулетші Ренцо Пиано жобалаған жаңа кампус, орта мектеп және саябақты салу үшін жартылай бұзылады. Жергілікті тұрғындар бұл кеңеюден туындауы мүмкін болатын жаңарудың (gentrification) салдарынан қорқып, сонымен қатар, даулы болуы мүмкін емін-еркін иелік ету құқығын (eminent domain) пайдалану мүмкіндігіне алаңдады. 2006 жылы Колумбия Амстердам даңғылында, 122-ші көшеде жаңа Әлеуметтік жұмыс мектебін салды. 2007 жылдың маусым айында Нью-Йорк қаласының қала құрылысы департаменті Колумбияның жерді қайта бөлу туралы өтініші толық екенін растады. Бұл әрекет қаланың Бірыңғай жерді пайдалануды тексеру рәсімі аясында қоғамдық талқылау және пікір білдіру кезеңін бастады, ол 2007 жылдың соңына дейін жалғасты. Сол жылдың желтоқсан айында Нью-Йорк қалалық кеңесі Колумбияның ұсынған жерді қайта бөлу жоспарын мақұлдады. Ренцо Пиано шеберханасы Манхэттенвилл кампусы үшін үш құрылымды жобалады; бұл құрылымдар 2018 жылға дейін аяқталды. Басқа колледждер де аймақта жатақханалар салып жатыр. Солтүстікке қарай, 589 студенттік жатақхана The Towers 2006 жылдың маусымында Нью-Йорк қалалық колледжінің кеңейтілген бөлігі ретінде құрылысын аяқтады. Бұл – Сити колледжінің студенттерді кампуста орналастырғанының алғашқы реті. 2006 жылдың тамызында пайдалануға берілді. 1950 жылдарға дейін салынған, Оңтүстік кампустағы ескі Коэн кітапханасының негізінде жасалған бұл қайта жобалау және реконструкция Рафаэль Виноли Архитекторлар арқылы аймақтағы әртүрлі архитектуралық стильдерге заманауи эстетиканы қосу мақсатында жүзеге асырылды.
Батыс Харлем теңіз айлақтары
Батыс Харлем Пирс жағажай паркінің құрылысы 2006 жылдың сәуірінде басталды, ал бұған дейін 2005 жылдың қарашасында негіргі тас қалау рәсімі өткізілген болатын. Нью-Йорк қаласының экономикалық даму корпорациясы қаржылаған және W Architecture and Landscape Architecture компаниясы жобалаған бұл паркте балық аулау айлағы, каяктарға арналған суға түсіру платформасы (2019 жылға дейін жұмыс істемейтін), мүсіндер және су таксилерінің аялдамалары (бірақ су таксилері жоқ) бар. 125-ші көшеден 132-ші көшеге дейін созылған, және бұрын автотұрақ ретінде пайдаланылған жердің бір бөлігінде орналасқан бұл парк, High Line және Бруклин Көпір паркі сияқты, ескірген инфрақұрылымды қоғамдық кеңістік ретінде қайта жаңғыртуға бағытталған заманауи ландшафт архитектурасы жобаларының бірі болып табылады. Бұрынғы кемежайлар Public Service Corporation компаниясының Эджвотер, Нью-Джерси қаласына қатынайтын паромына қызмет көрсеткен. Парк Манхэттен аралының батыс жағалауымен өтетін және кейін Хадсон өзенімен жалғасатын Манхэттен жағалау жолағындағы үзілісті жойды. 2008 жылдың қазан айының басында ашылған парк, жаз бойы қолданушылардың өзенге құлауын болдырмау үшін орнатылған қоршаулардың техникалық талаптарға сай келмегені анықталғандықтан кейінгі мерзімге шегерілді. Парк пен кемежайды қоршаған аудан кейде ViVa (Виадукт аңғары) деп аталады.
Өнер және түнгі өмір
Көркемдік жандану 2006 жылдың қазан айында "The Gatehouse Theater" биге мамандандырылған "Аарон Дэвис Холлдың" қосымша нысаны ретінде ашылуымен жалғасты. Ол 135-ші көше мен Конвент даңғылында орналасқан, бұрынғы 19 ғасырлық Кротон су тас жолының ғимаратын қайта жаңарту арқылы салынды. Құрылысы аяқталғаннан кейін, "Аарон Дэвис Холл" мен "The Gatehouse Theater" бір атаумен – "Harlem Stage" деп белгілі болды.
Демография
2010 жылғы АҚШ халық санағының деректеріне сәйкес, Манхэттенвиллдің халқы 22 950 адамды құрады, бұл 2000 жылы тіркелген 24 772 адамнан 1822 (7,4%) кем. Аумағы белгіленбеген, ауданның халқының тығыздығы көрсетілмеген. Ауданның нәсілдік құрамы: 7,5% (1710) ақ нәсілді, 25,8% (5918) афроамерикалық, 0,3% (77) американдық үндістер, 2,2% (496) азиялық, 0,0% (5) Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,3% (76) басқа нәсілдер және 1,1% (255) екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан тілділер мен латиноамерикандықтар халықтың 62,8% (14 413) құрады. Манхэттенвиллдің нәсілдік құрамындағы ең маңызды өзгерістер: ақ нәсілділер санының 234% (1710) өсуі, қара нәсілділер санының 22% (1656) азаюы және латиноамерикандықтар санының 9% (1508) азаюы. Азиялықтардың саны да 75% (212) артты, бірақ олар азшылықты құрады, ал басқа барлық нәсілдердің өте аз саны 14% (68) азайды. Манхэттенвиллді қамтитын 9-шы ауданның (Community District 9) тұрғындары, сондай-ақ Морнингсайд Хайтс және Гамильтон Хайтс аудандарының халқы 2018 жылғы NYC Health қоғамдық денсаулық профилі бойынша 111 287 адамды құрады, ал орташа өмір сүру ұзақтығы 81,4 жылды көрсетті. Бұл көрсеткіш Нью-Йорк қаласының барлық аудандары үшін орташа есептелген 81,2 жылдық өмір сүру ұзақтығымен шамалас. Тұрғындардың көп бөлігі балалар мен орта жастағы ересектерден тұрады: 34% - 25-44 жас аралығында, 21% - 45-64 жас аралығында, ал 17% - 0-17 жас аралығында. Жоғары білім алушы жастар мен қарт адамдардың үлесі тиісінше 16% және 12% болды. Манхэттенвиллдегі орташа табыс бір адамға шаққанда 41 453 долларды құрады. Манхэттенвилл автобус депосы, Сент-Мэри шіркеуі және кең таңдауымен алыс тұрғындарды қызықтыратын Fairway супермаркеті бар. Грант қабірінің солтүстігіндегі Риверсайд саябағында бұрынғы Клермонт қонақ үйі орналасқан, ол бір кезде бай адамдар үшін өзен жағасындағы демалыс орны болған. Ол алғаш рет 1775 жыл шамасында жеке үй және меншік ретінде салынған. 19 ғасырдың соңында Нью-Йорк қаласы сатып алып, қонақ үй иесіне жалға берген. Қонақ үйде велосипедтерді жалға алуға да мүмкіндік болған. 1940 жылдары өрт шығып, қонақ үй қирады. Қонақ үйді, мейрамхананы және аумақты қайта жаңарту жоспары жасалып жатқанда, 1951 жылы тағы бір өрт оның жабылуына себеп болды. Бұрынғы орны тас тақтамен белгіленген.
Зауыттық аудан
Манхэттенвиллде "Фабрикалар ауданы" бар, бұл бұрынғы фабрикалар жиынтығы, оны Janus Property Company және Cushman and Wakefield компаниялары қайта дамытып жатыр. Манхэттенвиллдегі бұрынғы фабрикалардың қатарында 1880 жылдары салынған Минк ғимараты да бар. Janus компаниясы 126-шы көше мен Амстердам көшесінің маңындағы аумақты Манхэттенвилл Фабрикалар ауданының аясында қайта дамытып, бірнеше бұрынғы фабрика ғимараттарын коммерциялық және кеңсе кеңістігіне айналдыруда. 1920 жылдары Бродвей мен Он екінші даңғылдың арасындағы 131-ші көшеде Studebaker автомобиль зауыты салтанатты автомобильдер шығарды. 1930 жылдары Ұлы депрессия кезінде ғимарат Borden компаниясына сүт өңдеу зауыты ретінде пайдалану үшін сатылды. XXI ғасырда оны Колумбия университеті пайдаланады және онда Studebaker Cafe орналасқан.
Полиция және қылмыс
Манхэттенвилл, Морнингсайд Хайтспен бірге, көбінесе Нью-Йорк полициясының 26-шы учаскесімен қамтамасыз етіледі, ол 520 Батыс 126-шы көшеде орналасқан, бірақ 133-ші көшенің солтүстігі мен Амстердам даңғылының батысында 30-шы учаске қызмет көрсетеді. 26-шы учаскенің қылмыс деңгейі 1990-жылдарға қарағанда төмендеді, 1990 мен 2019 жылдар арасында барлық санаттағы қылмыстар 80,6%-ға азайды. Учаске 2019 жылы 2 құлқындық, 8 зорлау, 128 қарақшылық, 94 қасақана дене жарақаттауы, 70 ұрлық, 334 ірі ұрлық және 21 автокөлік ұрлығы туралы хабарлады. Бес негізгі қатыгез қылмыстардың (құлық, зорлау, қасақана дене жарақаттауы, қарақшылық және ұрлық) 26-шы учаскесінде 2019 жылы 100 000 тұрғынға шаққанда 612 қылмыс тіркелді, бұл округ бойынша 100 000 тұрғынға шаққанда 632 қылмыс, ал қала бойынша 100 000 тұрғынға шаққанда 572 қылмысқа қарағанда жоғары. Манхэттеннің 9-шы ауданында 100 000 адамға шаққанда 57 адам қасақана дене жарақаттарынан ауруханаға түсті, округ бойынша 100 000 адамға шаққанда 49 адам, ал қала бойынша 100 000 адамға шаққанда 59 адамды құрады. Оның түрмеге қамау көрсеткіші 100 000 адамға шаққанда 633-ті құрайды, бұл округ бойынша 100 000 адамға шаққанда 407, ал қала бойынша 100 000 адамға шаққанда 425-ті құрайды.
, Manhattan Community District 9 has a non fatal assault hospitalization rate of 57 per 100,000 people, compared to the boroughwide rate of 49 per 100,000 and the citywide rate of 59 per 100,000. Its incarceration rate is 633 per 100,000 people, compared to the boroughwide rate of 407 per 100,000 and the citywide rate of 425 per 100,000.
Өрт қауіпсіздігі
Манхэттенвиллге Нью-Йорк қаласының өрт сөндіру департаментінің (FDNY) екі өрт сөндіру станциясы қызмет көрсетеді. 80-ші құрама/23-ші баспалдақ станциясы 503 батыс 139-шы көшеде, ал 37-ші құрама/40-шы баспалдақ станциясы 415 батыс 125-ші көшеде орналасқан.
Денсаулық
2018 жылы 9-ауданның мерзімінен бұрын туған балалар мен жасөспірім аналардың туған балалары қалалық орташа көрсеткіштен төмен. 9-аудан бойынша 1000 тірі туылған балаға 82 ерте туылған бала (қала бойынша 1000-ға 87 бала), ал 1000 тірі туылған балаға 10,9 жасөспірім ананың туған баласы (қала бойынша 1000-ға 19,3 бала) келді.
Пошталық кеңселер мен пошталық кодтар
Манхэттенвилл екі негізгі индексте орналасқан. 133-ші көшенің оңтүстігіндегі аймақ 10027 индексінің бөлігі, ал 133-ші көшенің солтүстігіндегі аймақ 10031 индексінің бөлігі болып табылады. АҚШ пошта қызметі 365 Батыс 125-ші көшеде Манхэттенвилл пошта бөлімі мен Морнингсайд қосымшасын қызметке қосады.
Жоғары білім
Колумбия университетінің Манхэттенвилл кампусы осы ауданда орналасқан. Кампус Форум, Ленфест өнер орталығы (Мириам және Айра Д. Уоллах өнер галереясы қоса) және Жером Л. Грин ғылым орталығынан құралған. 2018 жылдан бері Генри Р. Кравис ғимараты мен Рональд О. Перлеман орталығы салынып жатыр.