Кіріспе

Зденек Макал (8 қаңтар 1936 – 25 қазан 2023) – халықаралық аренада жұмыс істеген чех дирижері. Халықаралық конкурстарда жеңіс одісқан, үміткер дирижер 1968 жылы Варшава шартымен Прага көктемі аяқталғанда Чехословакиядан кетіп, коммунизм құлағаннан кейін ғана елге оралды. Ол 1970 жылдан бастап WDR Симфониялық оркестрінің, Ганновердің NDR оркестрінің, 1986 жылы Сидней симфониялық оркестрінің, содан кейін 1995 жылға дейін Милуоки симфониялық оркестрінің, 1993 жылдан бастап Нью-Джерси симфониялық оркестрінің, ал 2003 жылдан 2007 жылға дейін Чехия филармониясының бас дирижері қызметін атқарды. Ол әлемнің барлық маңызды оркестрлерін дирижирледі және көптеген жазбаларды жасады. Оның кең репертуарының бірі – чех музыкасы, соның ішінде заманауи музыка.

Өмірбаян

Макал Брно қаласында дүниеге келді және төрт жасында әкесінен скрипка сабақтарын алды. Кейіннен Брно консерваториясы мен Яначек атындағы музыка және сахна өнері академиясында оқыды, 1960 жылы үздік дипломмен бітірді. Ол әйелі мен қызымен бірге өмір сүрді. Оны Бавария радиосының симфониялық оркестрін дирижерлеуге шақырды, онда бас дирижер Рафаэль Кубелик жас әріптесінен заманауи музыканы, соның ішінде Ян Капрдың Сегізінші симфониясының әлемдік премьерасын орындауын сұрады. 1969 жылдың ақпан айында ол Лондондағы Корольдік фестиваль залында Борнмут симфониялық оркестрімен Константин Сильвестридің орнын алмастырып, сәтті дебют жасады. Макал Сан-Антонио симфониясының көркемдік кеңесшісі және Чикаго қаласындағы Грант Парк музыка фестивалінің бас дирижері болды. 1986 жылы Макал Милуоки симфониялық оркестрінің музыкалық директоры атанды. 1989 жылы ол оркестрді Шығыс жағалауына гастрольдік сапарға алып шықты, оның аясында Вашингтондағы Кеннеди орталығында және Нью-Йорктегі Карнеги залында концерттер берді. Ол үш жыл бойы композитор ретінде Роберто Сиерраның жаңа музыкасын орындады. Оркестр Антонин Дворжактың көптеген симфонияларын және поэмаларын орындады. 1995 жылы ол Рейнхольд Глиердің До минорындағы Екінші симфониясын және оның "Қызыл мак" балетінен сюитаны Dolby Surround форматында жазды. Туған елінде коммунистік режим аяқталғаннан кейін, ол елге оралуға мүмкіндік алды. 2003 жылы Макал Чехия филармониясының бас дирижері болып тағайындалды. 2006 жылы Макал Томоко Ниномияның мангасына негізделген "Nodame Cantabile" япондық драмалық сериалында эпизодтық рөл ойнады. Ол басты кейіпкердің балалық шағындағы ұстазы, дирижер Себастьяно Виейра рөлін сомдады. Макал 2023 жылдың 25 қазанында Прага қаласындағы ауруханада 87 жасында қайтыс болды.