Кіріспе

Жири Белохавек (24 ақпан 1946 – 31 мамыр 2017) – чех дирижері. Ол чех классикалық музыкасының көрнекті орындаушысы болды және 1990 жылы Чехия филармониялық оркестрінің бас дирижері қызметін атқарды, осы қызметті ол екі рет, барлығы жеті жылға жуық (1990–92, 2012–17) атқарды. Сонымен қатар, ол 2006 жылдан 2012 жылға дейін алты жыл бойы BBC Симфониялық оркестрінің бас дирижері болды. Антонин Дворжак және Богуслав Мартину сияқты чех композиторларының шығармаларын орындауымен ол халықаралық деңгейде танымал болды, ал чех музыкасы саласындағы маман, профессор Майкл Беккерман оны «чех оркестрлік музыкасының ең терең жақтаушысы» деп атады.

Ерте мансап

Белоглавек Прагада дүниеге келген. Жастық шағында ол Милош Садлодан виолончель сабақтарын алды, кейін Прага консерваториясын және Прагадағы Өнер академиясын бітірді. Бітірген соң, ол екі жыл бойы Серджиу Челибидачеден дирижерлік өнерді үйренді.

Чехословакия мен Чехия Республикасы

1970 жылы Белолавек Чехияның жас дирижерлер байқауында жеңімпаз атанды. 1972 жылдан 1978 жылға дейін Брно филармониясының дирижері болды; содан кейін 1989 жылға дейін Прага симфониялық оркестрінің бас дирижері болды. Кейіннен ол 1993 жылы Прага филармониясын (Pražská komorní filharmonie) құрды, бұл Чехия Қорғаныс министрлігі 40 жас музыкантты оқыту үшін қаржы ұсынғаннан кейін болды. Белолавек оркестрге музыканттарды іріктеді, бірақ келесі жылы министрлік қаржыландырудан бас тартты. Ол кейіннен оркестр үшін жеке қаржыны тартты және оның алғашқы музыкалық директоры болды. 2004 жылы ол Прага филармониясының BBC Proms-тегі алғашқы өнер көрсетуін телеарнада жүргізді. 2005 жылы Прага филармониясындағы лауазымынан бас тартып, кейіннен оркестрдің лауреат дирижері атанды. 2017 жылдың 7 мамырында Прага филармониясымен соңғы концертін өткізді. 1997 жылы Белолавек Прага музыка академиясында дирижерлік өнерге профессор болып тағайындалды және келесі жылы Národní divadlo (Прага ұлттық театры) опера труппасының бас қонақ дирижері болды. Ол сонымен қатар Прага көктемгі халықаралық музыка фестивалінің төрағасы қызметін атқарды. Белолавектің дирижерлік класында оқыған дирижерлердің ішінде Томаш Нетопил және Якуб Хруша бар. 2010 жылдың желтоқсанында Белолавек Чехия филармониясының бас дирижері болып қайта тағайындалды, ол 2012–2013 оқу жылынан бастап қызмет етті, алғашқы келісімшарты төрт жылға жасалды. 2017 жылдың қаңтарында Чехия филармониясы Белолавектің келісімшарты 2021–2022 оқу жылына дейін ұзартылғанын хабарлады. Ол 2017 жылдың 31 мамырында қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды.

Халықаралық мансап

1995 жылдан 2000 жылға дейін Бэлолавек BBC Симфониялық оркестрінің (BBC SO) бас қонақ дирижері болды. 2005 жылдың ақпан айында ол 2006 жылдың шілдесінен бастап, бастапқы 3 жылдық келісімшартпен оркестрдің он екінші бас дирижері болып тағайындалды. Бэлолавек BBC SO-ның бас дирижері болып тағайындалған алғашқы бас қонақ дирижері болды. Оның BBC SO-дағы қызметі 2006 жылғы Proms-тің бірінші түнімен басталды. Ол алғаш рет 2007 жылы Last Night of the Proms-ті жүргізді, бұл Last Night-тің туған тілі ағылшын тілі емес алғашқы дирижері болды. Ол 2009 жылы Last Night-те Малькольм Арнольдтың A Grand, Grand Overture-де шаңсорғыш орындаушылардың бірі ретінде қонақ ретінде өнер көрсетті. Бэлолавек 2010 жылы және 2012 жылы да "Промның соңғы түні" концертіне жетекшілік етті. 2012 жылы BBC SO бас дирижері қызметін аяқтады және BBC SO-да лауреат дирижер атағын алды. Белохлавекке 2012 жылдың сәуірінде "музыкаға сіңірген еңбегі үшін" құрметті орден берілді. Лауреат дирижер ретінде ол өлімінен бір ай бұрын, өзінің соңғы BBC SO концертімен, Дворжактың "Реквиемін" жүргізгенге дейін өнер көрсетті. Операда Белолавек Глиндеборн қаласында "Женуфа", "Тристан мен Изольда" және "Русалька" операларын қойды. Ол 2004 жылы 17 желтоқсанда Каця Кабанованың дирижері болып, Карита Маттиланың басты рөлінде Метрополитен Операда (Met) дебют жасады. Ол Метке 2007 жылдың қаңтар мен ақпан айларында "Дженуфа" үшін, 2009 жылдың ақпан мен наурыз айларында "Евгений Онегин" және "Русалька" үшін оралды. 1994 жылы Роттердам филармониясының (RPhO) бірінші қонақ дирижері болды. 2012 жылдың сәуірінде RPhO 2012-2013 маусымнан бастап Белолавекті өзінің келесі бас қонақ дирижері етіп тағайындағанын жариялады. Ол өлгенге дейін RPhO лауазымын атқарды. Белолавек Supraphon, Chandos, Harmonia Mundi, Warner Classics, Decca және Deutsche Grammophon лейблдері үшін жазбалар жасады. Оның Дворак музыкасының орындауы бірнеше DVD-де бейне түрінде шығарылған. 1993 жылы Прага симфониялық оркестрімен бірге жасаған қойылымдары екі Артхаус DVD-де қол жетімді: 7-ші симфония, Op. 72-ші Славян билері, скрипка мен оркестрге арналған романс және скрипка концерті (екеуі де Иван Женетаймен), 5 Киелі кітап әні және Прага симфониялық хорының қатысуымен Te Deum. 2014 жылы Чехия филармониясы оркестрімен бірге барлық тоғыз Дворак симфониясын орындаған оркестр DVD-де шығарды және әр симфония туралы оның сұхбаттарын қамтиды. Белохлавек 1971 жылы Анна Фежероваға үйленді және ерлі-зайыптылардың екі қызы болды. Ол 2017 жылы 31 мамырда 71 жасында қатерлі ісік ауруынан қайтыс болды. Оның әйелі мен қыздары сақталды.