Кіріспе

1969 жылғы "Тур де Франс" – велосипед спортының үлкен турларының бірі – "Тур де Франс" жарысының 56-шы шығарылымы. Жарыс 28 маусым мен 20 шілде аралығында өтті, жалпы ұзындығы 22 кезеңнен тұрды. Бұрынғыдай ұлттық командалар емес, коммерциялық демеушілікпен қолдау көрсетілген командалар қатысты. Жарысты Эдди Меркс жеңіп алды, ол бәсекелестерінен айқын басымдық танытты. Мысалы, 1967 жылы тоғыз велошабандоз жеңімпаздан 20 минут ішінде келді, 1968 жылы он тоғыз велошабандоз 20 минут ішінде болды, бірақ 1969 жылы 10-орын алған велошабандоз +52:56, 20-орын алған велошабандоз +1:17:36 көрсетті, және тек Роджер Пингеон ғана Меркстен 20 минут ішінде келді. 1969 жылғы жарыс – бір велошабанзодың жалпы есепте, ұпайлар есебінде және тау есебінде жеңіске жеткен жалғыз жағдай. Эдди Меркс жеңімпаз команданың құрамында болды, сонымен қатар комбинациялық есепте де жеңіске жетіп, белсенділік сыйлығын иеленді.

Жарыс туралы жалпы түсінік

Руди Алтиг прологты жеңіп алды, онда Меркс екінші орынды иеленді. Бірінші кезеңнің екінші бөлігіндегі командалық уақыт сынағында Меркстің командасы жеңіске жетті, бұл Меркске көшбасшылықты сыйлады. Екінші кезеңде топтан қашып кеткендер болды, олардың ішінде Меркстің командаласы Жюлиен Стивенс ең жоғары рейтингті велосипедші болды. Қашу кезінде қауіпті қарсыластар болған жоқ, сондықтан Меркс оларды қумайтын болды. Топ қашып кетті, Стивенс көшбасшылыққа шықты, ал Меркс екінші орында қалды. Төртінші кезеңде Рик Ван Лоой қашып кетті, себебі ол 35 жасында да 1969 жылғы UCI жол чемпионатында Бельгия құрамасына ілігіп қалуға лайық екенін көрсеткісі келді. Ван Лоой тез арада бірнеше минутқа көшбасшылыққа шықты. 40 шақырымнан аз уақыт қалғанда Стивенс көшбасшылықты қорғау үшін шабуыл жасады. Оның соңынан Ван Лоойдың командаласының бірі Рене Пиньен де ерді. Пиньен қуғын-сүргінді тоқтатуға тырысты, бұл топтағы басқа велосипедшілерді ашуландырды. Дегенмен, топ аралықты бір минуттан кеміткенімен, Стивенс көшбасшылықты сақтап қалды. Меркс 8-ші кезеңдегі қысқа уақыт сынағында жеңіске жетті, бірақ Алтигтен екі секунд ғана артық алды. 8B кезең – жартылай кезең болды, онда Андрес Гандариас пен Мишель Данчелли топтан екі минутқа жуық қашып, спринтке мүмкіндік жасады, бірақ Данчелли соңында қашып кетіп, төрт секундқа жеңіске жетті. Тоғызыншы кезеңде Роджер Пингеон мен Меркс қашып кетті, Пингеон спринтте жеңіске жетті. Алтиг сегіз минуттан астам уақыт жоғалтып, жарыстан шығып қалды. Екінші орынды бес минуттан астам уақыт артта қалған Пингеон иеленді. 10-шы кезеңде өткен жылғы екінші орын алған Герман Ван Спрингел жеңіске жетті. Ол Меркс тобынан екі минутқа алда аяқтады, ал жалпы есептегі өзгеріс шамалы болды. Меркс 11-ші кезеңде жеңіске жетті, ал 12-ші кезеңде бірінші топта аяқтады. 12-ші кезеңнен кейін Меркс жеті минуттан астам көшбасшылыққа ие болды. 15-ші кезеңдегі уақыт сынағында жеңіске жеткеннен кейін ол сегіз минуттан астам алда болды. Ол кезде оның жеңісіге көзі жеткендей болды, оған тек бәсекелестерімен бірге болуын қамтамасыз ету қажет еді. Алайда, 17-ші кезеңде Меркс тарихи қадам жасады. Бұл кезеңде Пейресурд, Аспен, Турмале және Аубиск тауларына көтерілуі керек еді. Faema командасы бастапқыдан-ақ топтың қарқынын бақылады. Мартин Ван Ден Босше Турмалетке көтерілгенде үлкен қарқынмен өрлеп, қалған негізгі топтың бөлінуіне себепкер болды. Саммитқа жақындағанда Меркс ұпайларды алу үшін шабуыл жасады, бірақ саммиттен өткеннен кейін ешкімнің өзімен бірге жоқ екенін түсінді және төмен түскенде қайта шабуыл жасады. Бірнеше минуттан кейін төбеден түскеннен кейін ол шамамен бір минуттық көшбасшылыққа ие болды, ол тек одан әрі өсті. Faema командасының спорт директоры Ломме Дриссенс Мерксті басқаларды күтіп отыруға және 105 шақырымдық қашықтық әлі қалғандықтан тамақтануға бірнеше минут уақыт беруге бұйырды. Меркс Дриссенспен тактикалық мәселелерде әрдайым келіспейтін және басқалардың өзіне жететіндей болу үшін күтіп отыру туралы ойланып, шешімін қайта қарастырды. Келесі уақыт тексеруден өткенде ол +3:00 айырмашылығы бар екенін түсінгенде, одан да күшті шабуыл жасауға шешім қабылдады және Аубиск саммитіне жеткен кезде ол +7:00 айырмашылығына ие болды. Ол оларды қайтаруға немесе олардың үнемі өсіп келе жатқан көшбасшылығын қысқартуға шамасы келмегендіктен, олардың қайтаруына мүмкіндік бермей, күшті күшпен жүрді. Мишель Данчелли Меркстен сегіз минутқа жуық артта қалған жеті велосипедшіден тұратын топта екінші орынды иеленді. Қалғандарының барлығы, соның ішінде қорғаныстағы чемпион да Меркстен 15 минутқа жуық немесе одан да көп қалыс қалды. Бұл кезең бұрыннан бері еңсерілмейтін көшбасшылықты екі есеге арттырды және велосипед тарихында бір велосипедшінің мүмкін емес көрінген және қайтадан көрінбейтін нәрсені жасаған шешуші сәті болды. Соңғы уақыт сынағында жеңіске жетіп, ол жеңіске жету мүмкіндігін 18 минутқа жеткізді. 20 шілдеде жарыс Парижге жеке уақыт сынағымен 37 шақырымдық екіге бөлінген кезеңмен аяқталды. Нүктелік жіктемеде жеңіске Меркс, комбинациялық жіктемеде жеңіске Меркс, Тау королі жарысында жеңіске Меркс жетті, сары жейде алғаш рет Меркске бұйырды, Меркс ең жауынгерлік велосипедші деп танылды және алты кезеңді жеңіп алды. Бұрын да, содан бері де бірде-бір велосипедші осы жарыстардың барлығын бір турда жеңіп алған емес. Эрик Леман француз тілінде сөйлейтін бельгиялық-британдық Майкл Райттан аздап басымдықпен спринт жарысында жеңіске жетті. 2019 жылғы Тур де Франс кезінде Эдди Меркс және осы Турдың 50 жылдығы Бельгиядағы Гранд Департта құрметке бөленді.