Ирландия, 1600 жылғы Мойри өтеқабаты. Тоғыз жылдық соғыстағы шайқас, Хью О'Нилл мен лорд Маунтджой арасындағы қақтығыс. Англия әскерінің ауыр шығындары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тоғыз жылдық соғыс (1600)
Battle during the Nine Years' War (1600)
Мойри асуының шайқасы 1600 жылдың қыркүйек және қазан айларында Ирландияның солтүстігіндегі Армах және Лоут округтерінде Тоғыз жылдық соғыс барысында болды. Бұл, Ирландия басшысы Хью О'Нилл мен ағылшын корольдігінің қолбасшысы Эссекс графы арасында өткен жылдағы келісім бойынша қару тоқтатудан кейін болған алғашқы маңызды шайқас еді. Шайқас О'Нилл мен Лорд Маунтджой армиялары арасында өтті. Маунтджой Мойри асуы арқылы О'Ниллдің Ольстердің орталық және батыс бөлігіндегі негізгі аймағына жол ашуға ниеттенген. Екі апталық шабуыл барысында ағылшын әскерлері Армагқа жақын жерде гарнизон құрды, бірақ көп шығынға ұшырады, ал Маунтджой қиындықпен Дундалкқа қайта шегінді.
The Battle of Moyry Pass was fought during September and October 1600 in counties Armagh and Louth, in the north of Ireland, during the Nine Years' War. It was the first significant engagement of forces following the cessation of arms agreed in the previous year between the Irish leader Hugh O'Neill and the English Crown commander, the Earl of Essex. The battle was fought by the armies of O'Neill and Lord Mountjoy, a follower of the late Earl of Essex. Mountjoy was determined to pierce O'Neill's heartland in central and western Ulster by the Moyry Pass. In the course of a two week assault the English troops established a garrison near Armagh, taking heavy casualties, and Mountjoy retired with difficulty to Dundalk.
Науқан
Маунтджойдың О'Ниллдің көтерілісін басу стратегиясы – Ольстердегі оның аумағын шекарадағы бекіністі гарнизондар сақинасымен біртіндеп тарылту еді. Осы мақсатта ол провинцияның солтүстігіндегі Дерриге және Ольстердің шығысындағы Каррикфергусқа теңіз арқылы әскер түсірді. 1600 жылдың қыркүйегінде Маунтджой Дублиннен солтүстікке қарай жылжып, Дандалк қаласында шоғырланды. Ол Ольстерге экспедиция ұйымдастырып, Армаг қаласында гарнизонды қайта орнатуды жоспарлады, себебі бұл позиция 1598 жылы Сары Форд шайқасында О'Ниллдің жеңісінен кейін ағылшын коронасының әскерлерінен босатылған еді. 1600 жылдың 17 қыркүйегінде Маунтджой Дундалктан Ньюриге, содан кейін Армагқа қарай жолға шықты. Мойри асуы (немесе «Солтүстік қақпасы») – Ольстерге кірудің жалғыз жолы болды (жердің көп бөлігі орманды және таулы болғандықтан), және О'Нилл оны окоптар мен баррикадалармен жақсы нығайтты. Үш қатар траншеялар жер мен таспен қоршалған, ал ирландтар оның екі жағында жер және тас жұмыстарын жалғастырып, төмен өсетін ағаштардың бұтақтарын бұрап, өздерін жасырып, ағылшындардың асудың екі жағындағы биік жерлерді басып алуына кедергі келтірді.
Mountjoy's strategy for putting down O'Neill's rebellion was gradually to constrict his territory in Ulster with a ring of fortified garrisons on the borders. To this end, he had landed seaborne forces at Derry in the north of the province and at Carrickfergus in the east of Ulster. In September 1600, Mountjoy moved north from Dublin and concentrated at Dundalk, in order to mount an expedition further into Ulster and re establish a garrison at Armagh, which position had been evacuated by the English Crown forces after O'Neill's victory at the Battle of the Yellow Ford in 1598. On 17 September 1600, Mountjoy set out from Dundalk, intending to march to Newry and then on to Armagh. The Moyry Pass (or "Gap of the North") was the sole point of entry to Ulster (much of the terrain being wooded and mountainous), and it had been well fortified by O'Neill with trenches and barricades. There were three lines of trenches, barricaded with earth and stone, and on the flanks the Irish had made further earth and stone works and 'plashed' (twisted) the branches of low growing trees in order to provide cover for themselves and prevent the English occupying the heights on either side of the Pass.
Шайқас
Ағылшындар 20 қыркүйекте өткелге жетіп, оның оңтүстігінде, Фохарт төбесінде лагерь құрды. 25-і күні тұманды күнді пайдаланып, Томас Уильямс есімді офицер (Сары Форд шайқасы кезінде Блэкуотер бекінісін басқарған) өткелге шабуыл жасады. Ауыр шайқастан кейін ол ирландтықтардың қорғаныс құрылыстарын анықтап, 12 қаза және 30 жаралысымен ағылшын лагеріне оралды. Алты күн бойы қатты жаңбыр шайқасты тоқтатты, бірақ 2 қазанда ауа райы ашық болды. Ауа райы маңызды болды, себебі сол кездегі шұңғымалы мылтықтар ылғалды жағдайда жұмыс істемейтін еді. 2 қазанда Сэр Сэмюэл Багналл өзінің жаяу әскер полкін төрт полкпен бірге өткелге бастап кірді. Ағылшындар бірінші бекіністі бұзып, Томас Бурк полкі екінші және үшінші қорғаныс қатарларына жол ашты. Ағылшындар екінші қатарға шықты, бірақ үш жақтан оқ жаудырған тұзаққа түсіп қалды. Олар үш сағат бойы ирландтықтарды қалған позицияларынан ығыстыруға тырысып, содан кейін қуып келген ирландтықтардан қашып, шегінді. Ағылшындар 46 адамның қаза болғанын және 120 адамның жараланғанын мойындады, бірақ наурыз бойындағы шығындарын азайтып көрсеткені айтылады. 5 қазанда Маунтджой батысқа қарай төбеден екі полк жіберді, ал үшінші полк атты әскермен бірге өткелдің ортасымен көтерілді. Елеулі табысқа қол жеткізілмеді, полктер 50 қаза және 200 жаралысы туралы хабарлап кері қайтты. 9 қазанда құпия кеңесші Джеффри Фентон "қазір біз басындағыдай жағдайдамыз" деп шағымданады. Маунтджой 8 немесе 9 қазанда Дундалкқа қайтып келді, бірақ 14-і күні О'Нилл өткелді тастап, Лох Луркан маңындағы кранног бекінісіне шегінгенін ағылшын лагеріне хабар жетті. О'Ниллдің күшті позициясынан шегінуіне себеп – оқ-дәрі мен азық-түлік жетіспеушілігі және Ньюриден оның артқы жағына шабуыл жасалуының қаупі болуы мүмкін. 17 қазанда Маунтджой Мойри өткелін басып алып, О'Ниллдің жер қазбаларын бұзды. Ол Ньюридің жанындағы Каррикбанға қарай жорық жасап, 2 қарашада Маунтноррис (Ньюри мен Армаг арасындағы ортасы) маңында лагерь құрды. Ол жерде жер қамал салып, капитан Эдвард Блейни басқаратын 400 сарбаздық гарнизон қалдырды. Содан кейін ол Карлингфорд арқылы Дундалкқа қайтып келді, бірақ 13 қарашада О'Нилл Фатом өткеліне жақын жерде шабуыл жасады. Маунтджойдың әскері қарсылық көрсетіп, лорд-депутат армияның 15-20 қаза және 60-80 жаралы болғанын мәлімдеді, бірақ кейінірек жасалған есептерде шығын көбірек болғаны айтылды, 80 адам қаза тапқан.
The English reached the pass on 20 September and set up camp just outside, to the south on Faughart Hill. Taking advantage of a misty day on the 25th, an officer named Thomas Williams (who had commanded the Blackwater Fort during the Battle of the Yellow Ford) made a sortie into the pass. After heavy fighting he identified the Irish defence works and returned to the English camp with 12 dead and 30 wounded. For six days heavy rain held up the fighting, until the weather cleared on 2 October. The weather was important because the matchlock muskets of the day would not work in wet conditions. On 2 October, Sir Samuel Bagnall led his regiment of infantry into the Pass at the head of four other regiments. The English breached the first barricade, and Thomas Bourke's regiment led the way to the second and third lines of defence. The English took the second line only to find themselves in a trap, with gunfire concentrated from three sides. They tried to dislodge the Irish from their remaining positions for three more hours before retreating, with the Irish in close pursuit. The English admitted 46 killed and 120 wounded, but it is thought that they understated their losses throughout the campaign. On 5 October Mountjoy sent two regiments on a flanking march over the hill to the west, with one further regiment supported by horsemen advancing up the centre of the Pass. No significant gains were made and the regiments turned back, reporting casualties of 50 dead and 200 wounded. By 9 October the privy councillor Geoffrey Fenton complained, "we are now but where we were in the beginning". Mountjoy retired to Dundalk on either 8 or 9 October but on the 14th word reached the English camp that O'Neill had abandoned the Pass and retreated to a crannog stronghold at Lough Lurcan. The most likely explanation for O'Neill's withdrawal from his position of strength is that he was short of ammunition and food and feared a flanking attack on his rear from Newry. Mountjoy occupied the Moyry Pass on 17 October and dismantled O'Neill's earthworks. He marched on to Carrickban, just outside Newry, and by Sunday 2 November set up camp at Mountnorris (halfway between Newry and Armagh). There he built an earthwork fort and left a garrison of 400 men under the command of Captain Edward Blaney. He then marched back to Dundalk via Carlingford, but was attacked on 13 November by O'Neill, close to the Fathom Pass. Mountjoys men forced their way through and the Lord Deputy claimed the army lost 15–20 killed and 60–80 wounded, but a later report suggested the losses were much heavier, with 80 killed
Салдары
Мори асуындағы шайқас тепе-тең аяқталды: Маунтджой асуды бағындыра алмады, ал О’Нилл оны ұстап тұра алмады. Маунтджой Маунтнорристе гарнизон орнатып, бірақ ауыр шығынға ұшырағаннан кейін Дундалкқа қайта шегінуге мәжбүр болды. Маунтджой күштері 20 қыркүйектен 13 қарашаға дейінгі шайқастарда 200 адамнан қаза тапқан, 400 адам жарақат алған деді, бірақ бұл көрсеткіш шындықтың көлемінен кем болуы мүмкін. Оның сөзінше, көбі аурудан көз жұмған. Ирландиялықтардың шығыны ағылшындар тарапынан 900-1200 адам қаза тапқан және жарақат алған деп бағаланды, бірақ ирландтар өздері таңдаған далалық бекіністердің артында мықты қорғаныс ұстағандықтан, бұл көрсеткіш күмәнді. Бұл сандар, басында, Маунтджойдың патшайымға нақты шығын туралы емес, естігісі келгенін көрсетеді. Келесі жылы Маунтджой асуды бақылау үшін Мори қамалын салды.
The battle of Moyry Pass was a stalemate: Mountjoy could not take the Pass, O'Neill could not keep it. Mountjoy did establish a garrison at Mountnorris, but had to retire to Dundalk after taking substantial casualties. Mountjoy claimed his force lost only 200 men killed and 400 wounded in the fighting from 20 September to 13 November, though this may be a considerable underestimate. More, he said, died of disease. The Irish casualties were given by the English as an incredible 900–1200 killed and wounded, but this is questionable given that the Irish were in a strong defensive position of their own choosing, behind the protection of fieldworks. These figures probably say more about what Mountjoy wanted the Queen to hear than about the actual casualty figures. The following year Mountjoy built Moyry Castle to secure the pass.