Кіріспе

Классикалық Жапониядағы провинциялық шенеуніктер

Кокуси (国司) – классикалық Жапониядағы провинциялық шенеуніктер. Олар Киотодағы орталық үкіметтен провинцияны қадағалауға жіберілген аристократтар болды. Бұл жүйе 645 жылы Тайка реформасының аясында құрылып, Ритсурио заң жүйесімен іске асырылды. Кокусидің төрт дәрежесі болды, жоғарыдан төменге қарай: Ками (守), Суке (介), Джо (掾) және Сакан (目). Орта ғасырларда провинцияның жергілікті басқаруын кокушидің дайканы – мокудай атқаратын болды, ал кокуси бақылаушылық қызметті атқару үшін астанаға қайтатын.

Тарих

Кокуши терминіне ең алғашқы сілтеме 604 жылғы он жеті баптан тұратын конституцияда кездеседі. 645 жылғы Тайка реформасының аясында провинциялық басқарудың жаңа жүйесі құрылды, бұл кокушидің бастауын қалады. Осыған дейін әкімдер микотомочи (宰 немесе 使者) деп аталған. Бұл атау 国 (провинция) және 司 (әкім) канджи таңбаларымен алмастырылды, осылайша кокуши деп белгіленді. Камакура дәуірінде, Камакура сёгунаты құрылғаннан кейін, самурайлар өз провинциялық басқаруын құрды – сёгун тағайындаған шуго, Император сарайы тағайындаған кокушилерге қарсы. Шуго біртіндеп кокушилерден билікті тартып алып, де-факто әкімдерге айналды, ал кокушилер де-юре әкімдер болып қалып, бірақ іс жүзінде билігі жоқ титул иелеріне айналды. Ортағасырлық иеліктер жойылғаннан кейін де, саяси жағынан кокуши 1868 жылғы Мейдзи реставрациясына дейін құрметті атақ ретінде сақталды.