Кіріспе

Пуэртоллано (pweɾtoˈʎano) – Испанияның Кастилия-Ла-Манча автономды облысындағы Сиудад-Реал провинциясында орналасқан муниципалитет. Қаланың халқы 45 539 адамды құрайды (2022). Аймақтың көбінесе ауылдық сипатына қарамастан, Пуэртоллано өнеркәсіптің маңыздылығымен ерекшеленеді, оның тарихы өнеркәсіптік және кен өндіру қызметімен байланысты. Қала Мадрид пен Севильяны байланыстыратын AVE жоғары жылдамдықты теміржол желісінде жатыр (1992 жылы ашылған).

Орналасқан жері

Пуэртоллано Иберия түбегінде, Ішкі Жотаның оңтүстік жартысы мен Сьерра-Моренаның солтүстік бөлігі арасындағы көшімді аймақта орналасқан. Қала Аргамасилла жазығын солтүстікке, ал Рио Охайлен өзенінің аңғарын оңтүстікке жалғайтын табиғи өткелде жатыр, онда шамамен 710 метр биіктікте шығыстан батысқа созылған тау тізбегі кесіліп жатыр. Ожайлен өзені – Жандаланың (Гуадалкивирдің оң жағалауындағы саласы) қосымшасы, бастапқыда Гуадиана бассейніне жатқан, бірақ кейін Гуадалкивир бассейніне өтті. Қаланың солтүстік-шығысында және батысында орналасқан Cerro de Santa Ana (900 м) және Cerro de San Sebastián (880 м) төбелерімен шектеседі. Бұл Кампо-де-Калатрава жанартау аймағының оңтүстік шекарасында орналасқан, оның ішіндегі танымал Фуэнте Агриа – жанартау аймағында кең таралған, жоғары CO2 құрамына ие көптеген темірлі су көздерінің бір мысалы.

Тарих

Археологиялық зерттеулер көрсеткендей, бұл аймақта тарихқа дейінгі дәуірде (Homo heidelbergensis және Homo antecessor) адамдар қоныстанған. Қола дәуіріне тән қару-жарақтар, сондай-ақ Рим империясынан кейінгі кезеңдегі вестготтардың некрополі табылған. Кейіннен бұл аймақ христиандық (солтүстік) Испания мен оңтүстіктегі мавр халифатының арасындағы даулы, қарапайым халық тұрмайтын жерге айналды. Лас-Навас-де-Толоса шайқасында (1212) испандықтардың жеңісінен кейін аймақ қайта басып алынды. Билік өкілдері солтүстік Испаниядан келген адамдарды жаңадан жаулап алынған бос жерлерге қоныстануға ынталандырды. Пуэртоллано (кейін Пуэртоплано) осыдан кейін шағын ауыл ретінде құрылды. Бірақ 1348 жылы Қара өлім ауылды қиратып, бар болғаны 13 тұрғыны ғана тірі қалды. Филипп II 1576 жылы Пуэртолланоға қала (вилла) мәртебесін берді, сонымен қатар Австрия үйінің гербін де сыйлады. Ол текстиль және керамика өндірісіне маманданған шағын қала ретінде өсе берді. 1873 жылы көмірдің табылуымен ауыл кеншілер қаласына айналды, бұл халық санының күрт өсуіне алып келді. Көмір өндірудің экономикалық маңыздылығы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ең жоғары деңгейге жетті, себебі британдық көмірді импорттау мүмкін болмады, ал битумды көмірді өндіруге негізделген жергілікті экономика ұлттық нарықта гүлденді. 1920 жылы халық саны 20 083 адамға жетті. Пуэртоллано 1925 жылғы маусымда Примо де Ривераның диктатурасы кезінде Корольдік жарлық арқылы қала (Ciudad) мәртебесін алды. Испания азамат соғысы аяқталғаннан кейін және 1973 жылғы мұнай дағдарысына дейін Пуэртолланоның экономикалық қызметі мұнай тақтасын өндіруге қайта бағытталды.

Экономика

Пуэртоллано – Кастилья-Ла-Манча аймағындағы ең ірі өнеркәсіптік орталық. Бұрын көмір өндіру қаласы болған, бірақ бүгінде тек бір ашық карьер қалды. Қазіргі таңда негізгі өнеркәсіп салалары – мұнай-химия (Repsol), тыңайтқыштар (Fertiberia), электр энергиясын өндіру және соңғы кезде күн панельдерін жасау. Қала көмір өнеркәсібінің төмендеуінен кейін экономикасын әртараптандыру үшін ұлттық және ЕО-ның қаржылық көмегін алды.

Қызықты орындар

Дехеса Бояль де Пуртоллано ботаникалық бағы қалада орналасқан.