Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық ядроға қарсы белсенділер ұйымы 1969 жылы құрылған; Гринписке дейінгі ұйым. "Донт Мейк а Вейв" комитеті кейіннен әлемдік экологиялық ұйымға айналған Гринписке дейінгі ядроға қарсы ұйымның аты болды. "Донт Мейк а Вейв" комитеті Алясканың Алеут аралдарындағы Амчиткадағы ұлттық жабайы табиғат қорығында АҚШ-тың жер асты ядролық сынақтарын тоқтатуға наразылық білдіру және оларды тоқтату мақсатымен Канаданың Британдық Колумбиясы, Ванкуверде құрылды. "Донт Мейк а Вейв" комитеті алғаш рет 1969 жылдың қазанында құрылып, 1970 жылдың басында ресми түрде тіркелді.
Canadian anti nuclear activist organization founded in 1969; predecessor to Greenpeace
The Don't Make a Wave Committee was the name of the anti nuclear organization which later evolved into Greenpeace, a global environmental organization. The Don't Make a Wave Committee was founded in Vancouver, British Columbia, Canada to protest and attempt to halt further underground nuclear testing by the United States in the National Wildlife Refuge at Amchitka in the Aleutian Islands of Alaska. The Don't Make a Wave Committee was first formed in October 1969 and officially established in early 1970.
Алдын ала наразылық
1960 жылдардың аяғында АҚШ Аляскада жер асты ядролық қару сынағын өткізуді жоспарлаған. 1964 жылғы Аляска жер сілкінісіне байланысты жоспарлар, сынақ жер сілкінісін тудырып, цунамиға себеп болуы мүмкін деген алаңдаушылықты тудырды. 1969 жылы 7000 адам Британдық Колумбиядағы АҚШ-Канада шекаралық маңызды өткелін тосып, "Толқын тудырмаңыз. Біздің жарылысымыздың кінәсі сізде болса" деген жазуы бар плакаттарды ұстады. Бұл наразылық АҚШ-тың бомбаны жаруына тосқауыл болмады. Сынақтан кейін жер сілкінісі де, цунами да болмады, бірақ АҚШ алғашқы бомбадан бес есе күшті бомба жаруды жариялағанда қарсылық күшейді. Қарсылық білдіргендердің арасында Хиросима мен Нагасакиге бомба тасталған кезде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен Джим Болен, сондай-ақ квакерлер Ирвинг пен Дороти Стоу жұбайлар бар еді. Олар "Сиерра клубы" мүшелері ретінде ұйымның белсенділік танытпауына наразы болды. Комитет құрамына тағы бір мүше, мәдени география ғылымының маманы Терри А. Симмонс кірді.
In the late 1960s, the U. S. had plans for an underground nuclear weapon test in Alaska. Because of the 1964 Alaska earthquake the plans raised some concerns about the test triggering earthquakes and causing a tsunami. A 1969 demonstration of 7,000 people blocked a major U. S. Canada border crossing in British Columbia, carrying signs reading "Don't Make A Wave. It's Your Fault If Our Fault Goes". The protests did not stop the U. S. from detonating the bomb. While no earthquake nor tsunami followed the test, the opposition grew when the U. S. announced they would detonate a bomb five times more powerful than the first one. Among the opposers were Jim Bohlen, a veteran who had served in the U. S. Navy during the bombings of Hiroshima and Nagasaki, and Irving Stowe and Dorothy Stowe, a Quaker couple. As members of the Sierra Club they were frustrated with the lack of action by the organization. An additional member of the committee was cultural geographer Terry A Simmons.
Гринписке көшу
1970 жылы өткен кездесулерде Билл Дарнелл «жасыл» және «бейбітшілік» сөздерін біріктіріп, ұйымға алғашқы экспедиция атауын – «Гринпис» деп берді. 1971 жылы көптеген канадалықтар Аляска штатындағы Амчитка аралының астында АҚШ әскери өндірген «Канникин» кодовый аты бар жер асты ядролық бомба сынағына қарсылық көрсетті. Сол жылдың мамыр айында «Дон’т Мейк э Вэйв» комитеті Джим Болен мен Патрик Мурды Аляскадағы АҚШ Атом Энергиясы Комиссиясының тыңдауына өкілдік ету үшін жіберді. «Дон’т Мейк э Вэйв» комитетінің алғашқы экспедициясы Амчитка аралындағы сынақ аймағына наразылық білдірушілерді жеткізу үшін жалға алуға болатын зубатка балық аулау кемесі «Филис Кормак» жалдады. Экспедиция «Гринпис I» деп аталды және оған канадалық журналист Роберт Хантер де қатысты. 1971 жылдың күзінде кеме Амчиткаға қарай бет алды және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Конфиденс» кемесімен кездесті. Активистер кері қайтуға мәжбүр болды. Осыған және күнде нашарлап бара жатқан ауа райына байланысты экипаж Канадаға оралуға шешім қабылдады. Бірақ олардың саяхаты туралы жаңалықтар мен «Конфиденс» экипажының қолдауы олардың наразылығына кеңінен демеушілік танытты. «Гринпис» тағы бір кеме жалдады, ол бұрынғы мина іздеуші «Эджуотер Форчун» кемесі болды, оған «Гринпис Туу!» деп ат қойылды. Екінші кеме экипажына «Гринпис» ұйымының негізін қалаушылардың бірі Пол Уотсон таңдалды. Амчиткадан бір күн жол жүргенде АҚШ Атом Энергиясы Комиссиясы 1971 жылдың 6 қарашасында жоспарланған мерзімінен бір күн бұрын жер астындағы 5 мегатонналық «Канникин» ядролық сынағын жүргізді. Ядролық сынақ кеңінен сынға ұшырады және АҚШ Амчиткадағы сынақ жоспарларын жалғастырмауға шешім қабылдады. 1972 жылы «Дон’т Мейк э Вэйв» комитеті өзінің ресми атауын «Гринпис Қоры» деп өзгертті. Сол жылы Дэвид МакТэггарт өзінің «Гринпис III» яхтасымен Француз Полинезиясына сапар шегіп, Муруроа атолындағы француз атмосфералық ядролық сынақтарына қарсылық көрсетті, бұл шара жаңа «Гринпис Қоры» тарапынан қолдау тапты.
During meetings in 1970 Bill Darnell combined the words ‘green’ and ‘peace’, thereby giving the organization its first expedition name, Greenpeace. Many Canadians protested the United States military underground nuclear bomb tests, codenamed Cannikin, beneath the island of Amchitka, Alaska in 1971. In May of the year, the Don't Make a Wave Committee sent Jim Bohlen and Patrick Moore, to represent the Don't Make a Wave Committee in US Atomic Energy Commission hearings in Alaska. The Don't Make a Wave Committee first expedition hired the Phyllis Cormack, a halibut seiner available for charter, to take protestors to the testing zone on the island of Amchitka. The expedition was called Greenpeace I, and included Canadian journalist Robert Hunter. In the fall of 1971, the ship sailed towards Amchitka and faced the U. S. Navy ship Confidence. The activists were forced to turn back. Because of this and the increasingly bad weather the crew decided to return to Canada only to find out that the news about their journey and the support from the crew of the Confidence had generated widespread sympathy for their protest. Greenpeace chartered another ship, a former minesweeper Edgewater Fortune, which was renamed the Greenpeace Too!. Paul Watson, also a co founder of Greenpeace was selected to crew the 2nd vessel. One day out of Amchitka the United States Atomic Energy Commission conducted the underground 5 Mt Cannikin nuclear test a day earlier than scheduled on November 6, 1971. The nuclear test gained widespread criticism and the U. S. decided not to continue with their test plans at Amchitka. In 1972, The Don't Make a Wave committee changed its official name to Greenpeace Foundation. Later that year David McTaggart would sail his yacht, Greenpeace III, to French Polynesia to oppose the French atmospheric nuclear tests at Mururoa atoll, supported by the new Greenpeace Foundation.